• Newroz, 1992'de birçok kentte olduğu gibi Wan’da da kitlesel katılımla kutlandı. Kutlamalar, Türk devlet güçlerinin saldırısıyla kana bulandı.
• Yaklaşık 700 kişi gözaltına alınırken, 300 kişi yaralandı. 17 yaşındaki Çetin Bayram yaralıyken gözaltına alınıp işkenceyle katledildi.
• Serhed bölgesinde Newroz’da katledilen ilk gençlerdendi. Türk basınının, “Sünnetsiz Ermeni terörist öldürüldü” yalanı servis edildi. Dava dosyası da kapatıldı.

Newrozun 1992'de kitlesel kutlandığı yerlerden biri olan Wan’da, halka yönelik gerçekleşen saldırıda yüzlerce kişi gözaltına alınırken, onlarca kişi yaralandı. Gözaltında işkenceyle katledilen Çetin Bayram'ın ailesi, "1992’de saldırdılar, katliam yaptılar ama Kürt halkı durmadı. Bu halk adım adım büyüdü" dedi. 

Newroz, 1992'de Kürdistan’ın birçok kentinde olduğu gibi Wan’da da kitlesel katılımla kutlandı. Kutlamalar, Türk devlet güçlerinin saldırısıyla kana bulandı. Yaklaşık 700 kişi gözaltına alınırken, 300 kişi yaralandı. 17 yaşındaki Çetin Bayram açılan ateş sonucu belinden yaralanarak gözaltına alındı. Gözaltında ağır işkenceye maruz kalan Bayram, şehadete ulaştı. Çetin Bayram, Serhed bölgesinde Newroz’da katledilen ilk gençlerden biri olarak biliniyor.

Serhed’deki ilk serhildandı

Kuzeni ve çocukluk arkadaşı İsmail Bayram, Çetin Bayram’ın katledildiği günü MA'ya anlattı. Bayram, şunları söyledi: "OHAL dönemiydi. Serhed bölgesinde ilk kez Newroz kutlanacaktı. Newroz’dan bir gün önce Çetin’i görmüştüm. Newroz günü benden önce gelmişti. Daha Newroz kutlaması başlamadan bize saldırdılar. Halkın üzerine doğrudan ateş açılıyordu. İnsanların bir araya gelmesine izin vermiyorlardı. Bu, Serhat’taki ilk serhildandı. Halk kendini nasıl koruyacağını bilmiyordu. Saldırı olduğu için ben ve Çetin birbirimizi göremedik."

Çetin ve bir arkadaşı

Saldırıdan sonra akşama doğru eve gittiklerini ama Çetin’in eve gelmediğini öğrendiklerini belirten Bayram, şöyle devam etti: "Sokağa çıkma yasağı ilan edilmişti. Hastaneye sorduk. ‘Şehitler var, çok sayıda yaralı var, gözaltına alınanlar var’ diyorlardı. Hastanede tanıdığımız biri vardı, ona Çetin’in eşkalini söyledik. Bize, ‘cenazesi burada’ dedi. Gece hastaneye gittik. Teşhis için baktık, gerçekten Çetin’in cenazesiydi. Çetin ve bir arkadaşı katledilmişti."

Yaralıyken işkence edildi

Daha sonra katledilmesiyle ilgili araştırma yaptıklarını söyleyen Bayram, polislerin bulunduğu sosyal konutlar bölgesinde yakın mesafeden vurulduğunu; karnının alt kısmından yaralandığını kaydetti. Bayram, "Yarası ağır değil ama yaralı haldeyken gözaltında işkence yapıldığını, o sırada gözaltında olanlar aktardı. Bu yüzden aşırı kan kaybı olmuş. Hayatını kaybettikten sonra hastaneye götürmüşler” diye konuştu.

'Sünnetsiz Ermeni' dediler

Bayram'ın katledilmesi ardından Hürriyet ve Türkiye gibi gazetelerin yalan haberler servis ederek, gerçeği tersyüz ettiğini kaydeden Bayram, şunları dile getirdi: "Cenazemizi aldık. Sokağa çıkma yasağı devam ediyordu. Buna rağmen büyük bir kalabalık cenazeye katıldı. O zaman da hukuk yoktu. Çetin’in katledilmesinden sonra dava açtık ve mahkemeye başvurduk. O dönemde Hürriyet ve Türkiye gibi gazeteler, ‘Van’da 15-16 yaşlarında bir kişi öldürüldü, bu kişi sünnetsiz bir Ermenidir’ şeklinde haberler servis etti. Çetin’in nasıl öldürüldüğü ve olayın nasıl sunulduğu, Kemal Kurkut’un öldürülmesine benzer şekildeydi.”

Artık milyonlar kutluyor

Faillerin bulunması ve yargı önünde hesap vermesi için defalarca savcılığa başvurduklarını, ancak "yeterli delil" olmadığı için şikayetlerinin kayda alınmadığını belirten Bayram, şunları söyledi: "Defalarca savcılığa başvurduk ama sonuçsuz kaldı, failler bulunmadı ve cezalandırılmadı. Bugün Newroz’u bu bedeller sayesinde kutluyoruz. Newroz yaklaştığında üzülmüyoruz, seviniyoruz, gururlanıyoruz. Çetin çok fedakâr ve yurtsever bir insandı. Tek amacı Newroz’u kutlamaktı ama izin vermediler. Gerçek mermilerle halka saldırdılar. Büyük bir kaos yarattılar. Yüzlerce insanı gözaltına aldılar, ağır cezalar verdiler. Saldırdılar, katliam yaptılar ama Kürt halkı durmadı. Bu halk adım adım büyüdü. Kendini var etti ve bugün milyonların katılımıyla Newroz kutlanıyor."

 

* * *

Dutax'da Newroz kutlaması

Agirî’nin Dûtax (Tutak) ilçesinde Newroz coşkuyla kutlandı.

Murat Mahallesi meydanında gerçekleştirilen kutlamaya DEM Parti Agirî Milletvekili Nejla Demir, Agirî’deki demokratik kitle örgütleri ve çok sayıda yurttaş katıldı. Newroz ateşi yakılırken, yurttaşlar halaylarla kutlamalara eşlik etti. Newroz alanında konuşan Nejla Demir, “Newroz bin yıllık geleneğimiz ve kültürümüzdür. Biz Kürtler bin yıllardır bu topraklarda dilimizle ve kültürümüzle yaşıyoruz. Özgür ve eşit bir yaşam için yıllardır mücadele ediyoruz. Kürtlerin özgürlüğü yolunda direnen, mücadele eden ve bu yolda düşenleri saygıyla anıyor, anıları önünde eğiliyorum. Binlerce selam olsun Rojava’da, Rojhilat’ta direnen, saçının örgüsünü barış ve özgürlük köprüsü yapan kadınlara. Direndikçe özgürlüğe yakınlaşıyoruz" dedi.

Kutlama, yerel müzik grubu Koma Devrim’in seslendirdiği şarkılar eşliğinde çekilen halaylarla son buldu. AGIRÎ