• Dêrsim’de 1990’lı yıllardaki köy boşaltmalarının üzerinden 30 yılı aşkın süre geçti. Son yıllarda bazı aileler yeniden köylerine dönmeye başladı. Ancak elektrikten yola, sudan üretim altyapısına kadar uzanan eksiklikler nedeniyle geri dönenler köylerinde kalıcı bir hayat kuramıyorlar.

 

Dêrsim’in İksor köyünde yaşayan Ane Yıldırım’ın köyü de 1990’lı yıllarda devlet boşaltıldı. O günleri hâlâ unutamayan Yıldırım, “Evlerimizi bombaladılar. Bir haftadan fazla mağarada kaldık. Sonra ‘bir hafta içinde köyü boşaltın dediler’. Kaçan kaçana… Hiç kimse kalmadı” dedi.

Serbest gazeteci Sevim Kahraman’ın medyascope’deki haberine göre zorunlu göçün ardından yaklaşık otuz yıl boyunca farklı köylerde hayvancılık yaparak yaşamını sürdüren Yıldırım, yıllar sonra yeniden kendi köyüne dönebildi. Ancak elektriği ve araç ulaşımına uygun yolu olmayan köyde yeni bir yaşam kurmanın kolay olmadığını belirten Yıldırım, “Güneş paneliyle idare ediyoruz ama yetmiyor. Hayvancılık olmasa yaşayamayız. Önce elektrik, sonra yol ve internet istiyoruz” diye konuştu.

Dönmek yetmiyor

Yaklaşık 40 yıl yurt dışında yaşayan Mehmet Güler de emekliliğinin ardından doğduğu köye dönenlerdendi. İksor’un yalnızca doğal güzellikleriyle değil ziyaret yerleri ve inanç merkezleriyle de önemli bir kültürel mirasa sahip olduğunu anlatan Güler’e göre birçok kişi dönmek istedi ancak temel altyapı sorunları buna engel oldu. Güler, “Ben buraya keyif için gelmiyorum. Tarımla uğraşmak, hayvancılık yapmak istiyorum. Elektrik, yol ve köprü yapılmadan burada kalıcı yaşam kurmak mümkün değil” diyor.

1985’te Bursa’ya göç eden Celal Borcan ise geçen yıl köyüne ev yaparak çocukluk hayalini gerçekleştirdiğini söyledi. Köy yolunun çok kötü durumda olduğunu belirten Borcan, elektriği de güneş panelleri aracılığıyla sağladığını aktardı.

Mayınlı alanlar temizlensin

İksor’un hemen yanındaki Zağge’de yaşayan Leylan Yıldız ve Kezban Demir ise yıllardır mayınlı alanların temizlenmesini bekledi. Mayın nedeniyle hayvanlarını korku içinde otlattıklarını söyleyen Yıldız ve Kezban gibi Hüseyin Demir de özellikle elektriğin olmadığı şartlarda yaşamın zorluğuna dikkat çekti. DÊRSİM