- Geliyê Zîlan’da Pay Sulama Kanalı Projesi için 23 Eylül’de iş makineleri kanyona girdi. Dere yatağında su akışı azaldı. Bazı kesimler kururken, kıyı bitki örtüsü tahrip edildi.
Wan’ın Erdîş (Erciş) ilçesinde bulunan Geliyê Zîlan’da (Zilan Vadisi), Pay Sulama Kanalı Projesi gerekçesiyle 23 Eylül’de iş makinelerinin kanyona girmesiyle başlayan çalışmalar sürüyor. Dere yatağı ve çevresinde gerçekleştirilen müdahaleler sonucunda su akışı azalırken bazı kesimlerde kuruma görülüyor. Derenin kuruması, bölgeyi ciddi bir su sorunuyla karşı karşıya bırakabilecek.
Çalışmalar sırasında kanyonun iç kesimlerinde ağaçlar kesilirken kıyı bitki örtüsü de ciddi oranda tahrip edildi. Suyla kara arasındaki doğal dengenin korunmasında rol oynayan bu bitki örtüsünün zarar görmesi, kıyıların dış etkenlere karşı daha hassas hale gelmesine ve burada yaşayan canlıların barınma alanlarının daralmasına yol açabiliyor.
Dere yatağı, çevresindeki bitki örtüsü ve canlılarla birlikte doğal bir ekosistemin parçasını oluşturuyor. Dere ve çevresindeki su kaynakları, uygun yaşam koşullarının bulunduğu kesimlerde balıklar, sucul omurgasızlar ve amfibilerin yanı sıra suya bağımlı kuş türleri ile diğer yaban hayvanları açısından da önem taşıyor.
Müdahalelerle birlikte suyun doğal akışında yaşanan değişimler ve bazı kesimlerde görülen kuruma, bu yaşam alanlarını da etkileyebilecek. Suyun azalması; sucul canlıların yaşam alanlarının daralmasına, kıyı bitkilerinin ihtiyaç duyduğu nemin azalmasına ve dere çevresindeki canlıların suya erişiminin zorlaşmasına neden olabilecek.
Kanyondaki çalışmalara karşı çevre savunucuları, Van 4. İdare Mahkemesine yürütmenin durdurulması talebiyle başvururken Erciş Cumhuriyet Başsavcılığına da suç duyurusunda bulundu. Yürütmenin durdurulması talebi henüz sonuçlanmazken iş makinelerinin vadideki tahribatı sürüyor.
Projenin geçmişi
Devlet Su İşleri (DSİ) tarafından 1993 yılında başlatılan sulama kanalı projesi için aynı yıl Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) olumlu kararı verildi. Uzun yıllar hayata geçirilmeyen proje, 2016 yılında ihaleye çıkarılarak Günsay isimli şirkete verildi. ZEYNEP DURGUT/MA
