• Êzîdî Soykırımı’nın 9. yılı yaklaşırken hala katledilenlerin gömüldüğü toplu mezarlar hala açılmayı bekliyor. Şengal’deki 89 toplu mezarlardan sadece 46’sı açıldı. 73 yaşındaki Anne Erzan da kayıp 4 çocuğunu arıyor.
  • Şengal’deki 89 toplu mezardan sadece 46’sı açıldı ve katledilen 1032 kişinin cenazesi çıkarıldı. Soykırım şehitlerinden 201’inin cenazesi DNA testi tamamlanarak yakınlarına teslim edildi. 831 kişinin ise hala kimlik tespiti yapılamadı.

DAİŞ çeteleri 3 Ağustos 2014 tarihinde tüm dünyanın gözü önünde Êzîdîleri katletmeye başladı. Kadınlar ve çocuklar kaçırılırken binlerce kişi katledilerek toplu mezarlara gömüldü. Şengal’in büyük bölümünde bulunan toplu mezarlar hala açılmadı. Ayrıca hala birçok kişinin akıbeti bilinmiyor ve aileler kayıplarına ulaşmak için toplu mezarların açılıp kimlik tespitlerinin yapılmasını istiyor. Şimdiye kadar yaklaşık 20 ülke ve uluslararası kuruluş Êzîdî Soykırımı'nı tanıdı ancak Êzîdîler ve kurbanların aileleri hala yakınlarının kemiklerinin toplu mezarlardan çıkarılmasını bekliyor.

Yaşıyorlar mı toplu mezardalar mı!

73 yaşındaki Erzan isimli annenin ferman sırasında ailesinden 5 kişi kayboldu. İki yılı aşkın bir süre sonra kızı Demokratik Suriye Güçleri (QSD) aracılığıyla çetelerin elinden kurtarılarak kendisine teslim edildi. Ancak hala ailesinden 4 kişinin akıbetini bilmeyen Erzan anne, “Kayıplarımızın akıbetini öğrenmemiz için bizlere destek olmaları konusunda tüm dünyaya sesleniyoruz. Kayıplarımızın yaşayıp yaşamadığını veya toplu mezarlarda mı olduklarını bilmiyoruz” dedi.

89 toplu mezar bulundu

Toplu mezarlarla ilgili kurumların verilerine göre Şengal’de şimdiye kadar 89 toplu mezar bulundu. Toplu mezarların çoğu KDP tarafından çetelere teslim edilen Şengal Dağı’nın güney kısmında bulunuyor. İlk toplu mezar, 4 Şubat 2015 tarihinde HPG ve YJA Star gerillaları ile Êzîdî savaşçılar tarafından Xanesor ve Sînunê ilçelerinde bulundu. Bulunan her üç mezarda 54 kişinin cenazesine ulaşıldı.

20 toplu mezarda 500 kişi

Köylülerin tamamen esir alındığı yerlerden biri de Koço köyüydü. 15 Mart 2019 tarihinde Koço köyünde açılan 20 toplu mezardan 500 kişinin cenazesi çıkarıldı. Şubat 2021’de ise 104 Êzîdînin cenazesi Koço köyüne defnedildi.

Annelerin Mezarlığı

26 Ekim 2020 tarihinde Solax köyünde DAİŞ çeteleri tarafından 80 yaşlı ve hamile anne ile 12 çocuğun canlı olarak gömüldüğü bir toplu mezar açıldı. Solax köyünde “Annelerin Mezarlığı” olarak adlandırılan mezarda bulunan 7 kadın cenazesinin kimliğine ulaşılamadı.

22 Şubat 2022’de Şengal’in Herdan nahiyesinde BM gözetiminde 7 toplu mezar açıldı. Bu mezarlardan yaklaşık 100 kişi çıkarıldı. 28 Haziran 2022 tarihinde Qinê köyünde açılan 6 toplu mezardan 129 kişinin cenazesi çıkarıldı. 5 Mart 2023’te Hamedan’da dört toplu mezarın yalnızca biri açılırken, çalışmalarda 40 kişinin cenazesi çıkarıldı. Ayrıca bu yıl Hamedan yakınlarında bir toplu mezar daha bulundu.

Her köyde toplu mezar var

Girzerik köyünde köyünde 5 toplu mezar bulundu. Siba Şêx Xidir köyünde de 5 toplu mezar bulunuyor. Tilizêr ilçesinde şimdiye kadar 10 toplu mezar bulundu ancak bunlardan sadece biri açıldı. 9 Mayıs 2023’te Şengal merkezde içinde 5 Şiinin bulunduğu bir toplu mezar bulundu.

Sadece 46’sı açıldı

Şengal’deki 89 toplu mezardan sadece 46’sı açılırken; açılan toplu mezarlardan 1032 ferman şehidinin cenazesi çıkarıldı. 201’i DNA testi tamamlanarak yakınlarına teslim edildi. 831 kişinin ise DNA testi ise hala açıklanmadı.

Uluslararası kurumlar ilgisiz

DAİŞ’in eylemlerini belgeleyen Êzîdî Örgüt Sorumlusu Xêri Eli, Şengal’in tamamında birçok bireysel mezar olduğunu belirterek, “Buralar toplu mezar olarak tanınmadı. Bu nedenle uluslararası kurumlar bu cenazelerle ilgilenmiyor. Toplu mezarlar için yapılan çalışmalar da istenilen düzeye değil” dedi.

Bağdat 3 yıldır bekletiyor

Öte yandan toplu mezarlardan çıkarılan cenazelerin bazıları 3 yıldır Bağdat Adli Tıp Kurumu’nda bekletiliyor, DNA testleri henüz tamamlanmadı. Son olarak 20 Haziran’da toplu mezarlardan çıkarılan 39 kişinin cenazesi ailelerine teslim edilmişti. Irak hükümeti cenazeleri teslim ederken şehit ailelerinden tabut, Irak bayrağı ve yol parası aldı. Bu durum Êzîdîler tarafından tepkiyle karşılanmıştı.

İBRAHİM ÊZIDİ/ROJNEWS