• Suriye’nin kuzeyinde bulunan dört küçük kil silindir, alfabenin bilinen en eski örneği olabileceğini gösterdi. MÖ 2400 civarına tarihlenen buluntu, alfabenin ortaya çıkışını yaklaşık 500 yıl geriye çekiyor ve kökenini Kuzey Suriye’ye taşıyor olabilir.

 

Johns Hopkins Üniversitesi ve Amsterdam Üniversitesi’nin ortak kazı ekibi Erken Tunç Çağı elit mezarlığında parmak boyunda dört kil silindir keşfetti. Silindirlerin üzerlerindeki semboller, uzmanlara göre alfabetik yazıya işaret ediyor. Bu da bilinen en eski alfabe kanıtınının tarihini yaklaşık yarım bin yıl geriye, MÖ 2400 civarına çekiyor.

Kuzey Suriye’deki kazılar 1994’te arkeolog Glenn Schwartz ve Hans H. Curvers yönetiminde başlamıştı. 2000’li yılların başında, tepede on kerpiç mezar ve at mezarlarından oluşan sıra dışı bir nekropol ortaya çıktı. 2004’te daha iyi korunmuş bir mezarda altı iskelet, seramik, gümüş ve bronz kapların yanında o zamanki asistan Elaine Sullivan önce toprak sanıp atmak üzere olduğu silindirleri fark etti. Schwartz, “Yazı olabileceği fikri o an aklımıza geldi” diyor.

Bölgede o dönem bilinen yazı sistemi Mezopotamya kökenli çivi yazısıydı. Silindirlerdeki işaretler buna benzemiyordu. Schwartz 2006’da çizimleri yayımladı. 2010’da alfabetik olabileceğini öne sürdü. 2019’da Milano’daki eski yazı konferansında bulguları uzmanlara sundu. George Washington Üniversitesi’nden Christopher Rollston ve Brandeis Üniversitesi’nden Madadh Richey teoriyi destekledi.

Alfabenin kökeni

Alfabenin kökeni uzun süre Fenike’ye (yaklaşık MÖ 1050) bağlanmıştı. 1905’te Sina’da bulunan Proto-Sinaitik yazıtlar, tarihi MÖ 1800’e çekmişti. Umm el-Marra hem tarihi yaklaşık 500 yıl daha geriye alıyor hem de alfabenin doğduğu yeri Mısır–Sina hattından Kuzey Suriye’ye taşıyor olabilir.

National Geographic’dan Anna Thorpe’un haberine göre Rollston, “Paradigma değiştiren keşifler hızlı değil, yavaş kabul görür. Daha uzun metinler bulunursa fikir birliği güçlenebilir. Silindirlerin kısa “etiket” benzeri metinler içerdiği düşünülüyor. Tam olarak çözülmesi için ek buluntular bekleniyor” dedi.  HABER MERKEZİ