Anlaşma ya da savaş

• Donald Trump, İran’a yönelik olası saldırı için Diego Garcia üssünü kullanabileceklerini duyurdu. ABD ordusu ise 2003 Irak işgalinden bu yana Ortadoğu’ya en büyük hava gücünü konuşlandırdı ve askerlerine Mart ayının ortasına kadar yerlerini almaları talimatı verdi.
• İran, İsfahan, Kum ve Şiraz’daki askeri ve nükleer tesislerini onardı, Rusya ve Çin ile Umman Denizi ve Hint Okyanusu'nda askeri tatbikat gerçekleştirdi. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, “Zorla bir dayatma yapılırsa boyun eğmeyiz" dedi.

ABD ve İran, 6 Şubat'ta yeniden başlayan "dolaylı görüşmelerden" bu yana ikinci kez bir araya geldi. 17 Şubat’ta yapılan görüşme bu kez Umman’ın başkenti Maskat'ta değil, uluslararası konferansların popüler bir mekânı olan İsviçre'nin Cenevre kentinde yapıldı. Taraflar arasında bir yandan müzakereler sürerken bir yandan da savaş hazırlığı yapılıyor.

İran’a ‘akıllıca’ seçim yapma baskısı

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, 18 Şubat’ta düzenlediği basın brifinginde, Cenevre’de yürütülen son müzakerelerde “çok az ilerleme” kaydedildiğini fakat bazı başlıklarda tarafların pozisyonlarının hâlâ birbirinden oldukça uzak olduğunu söyledi. ABD Başkanı Donald Trump’ın ilk tercihinin “diplomasi” olduğunu vurgulayan Leavitt, “İran’ın Başkan Trump ve bu yönetimle bir anlaşma yapması çok akıllıca olur” dedi. Öte yandan, diplomatik sürecin sonuç vermemesi ihtimaline karşı askeri seçeneğin tamamen masadan kalkmadığını da dile getirdi. Askeri saldırı konusunda ABD’nin elinde birden fazla gerekçe bulunduğunu belirtti, Trump’ın ulusal güvenlik ekibiyle bu ihtimalleri sürekli değerlendirdiğini aktardı.

Saldırı haftalarca sürebilir!

ABD-İsrail koordinasyonuna da değinen Leavitt, ABD’nin İsrail ile yakın işbirliği içinde olduğunu, ancak bu konuda ayrıntı paylaşmayacağını dile getirdi. Askeri saldırı masada koz olarak kullanılmaya devam ederken, Trump’ın sahada haftalar sürebilecek bir askeri harekâtın hazırlığını yaptığı ileri sürüldü.

Axios’un görüştüğü kaynaklar, olası saldırının Venezuela’ya dönük yapılan saldırıdan "çok daha geniş kapsamlı ve haftalar sürebilecek bir harekât" olabileceğini belirtti. Senaryonun, ABD-İsrail ortaklığında yürütüleceğini ifade eden kaynaklar, bunun İran yönetimi açısından “varoluşsal” sonuçlar doğurabilecek ölçekte olduğunu ileri sürdü. Haberde, 12 günlük savaştan daha büyük bir saldırı ihtimaline işaret edildi.

2003’ten sonraki en büyük konuşlanma

ABD, bu kapsamda, Ortadoğu’da iki uçak gemisi, bir düzineden fazla savaş gemisi, yüzlerce savaş uçağı ve hava savunma sistemleri konuşlandırdı. Avrupa Sentinel-2 uydularından elde edilen ve kamuya açık olan görüntülerde, “Abraham Lincoln” adlı geminin Umman kıyılarından yaklaşık 240 kilometre açıkta, Arap Denizi'nde olduğu görülüyor. Karadaki askeri unsurlar daha görünür ve sıklıkla uydular tarafından görüntüleniyor. Şu anda Ortadoğu'da uydu görüntüleri aracılığıyla 12 ABD gemisi takip edilebiliyor.

Nükleer enerjili Nimitz sınıfı bir uçak gemisi olan Abraham Lincoln, üç Arleigh Burke sınıfı destroyer ile birlikte bir uçak gemisi saldırı grubunu oluşturuyor. Ayrıca uzun menzilli füze saldırıları gerçekleştirebilen iki destroyer ve Körfez'deki Bahreyn deniz üssünde konuşlanmış kıyıya yakın muharebe için üç özel gemi daha bulunuyor. Diğer iki destroyer ise Doğu Akdeniz'de, Sudan Körfezi'ndeki ABD üssü yakınlarında ve bir tanesi de Kızıldeniz'de görüldü. Ürdün'deki Muvaffak Salti askeri üssünde konuşlandırılmış F-15 ve EA-18 savaş uçaklarının sayısında artış, ABD ve Avrupa'dan Ortadoğu'ya doğru hareket eden ABD kargo uçakları, yakıt ikmal ve muhabere uçaklarının sayısında artış gözlemleniyor. Wall Street Journal, askeri yığınağın 2003 Irak işgalinden bu yana görülen en büyük hava gücü birikimi olduğuna işaret ediyor.

Mart’a kadar süre iddiası

Axios’a konuşan kaynaklar, bu yığınağın “blöf” olmadığını ve Trump’ın askeri baskıyı artırarak İran’dan nükleer program konusunda büyük tavizler koparmayı hedeflediğini kaydetti. ABD içindeki bazı kaynaklar daha fazla zamana ihtiyaç olduğunu belirtse de Trump’a yakın bir danışman önümüzdeki birkaç hafta içinde askeri bir “kinetik eylem” ihtimalini yüzde 90 olarak gördüğünü söyledi.

ABD medyası Trump’ın İran’a saldırı konusunda henüz kesin kararını vermediğini ancak ABD ordusunun bu hafta sonu itibarıyla İran’a saldırı için hazır olacağı konusunda bilgilendirildiğini yazdı. Reuters’a göre ise ABD ordusunun bölgeye gönderdiği askeri güçlere Mart ayının ortasına dek yerlerini almaları talimatı verildi.

Trump, Diego Garcia'yı istedi

Trump, aynı zamanda olası saldırıda kullanmak için İngiltere'den Diego Garcia Adası'nı istedi. İngiltere'nin Chagos Adaları'nı Mauritius'a devretme ve buradaki önemli bir askeri üssü onlara kiralama planını eleştirerek "Diego Garcia'yı vermeyin. Bu topraklar İngiltere'den alınmamalı" dedi.

18 Şubat’ta Truth Social platformunda yaptığı paylaşımda, "İngiltere Başbakanı Keir Starmer'a, ülkeler söz konusu olduğunda kiralamaların iyi bir şey olmadığını ve 100 yıllık bir kira sözleşmesine girerek büyük bir hata yaptığını söylüyorum" diyen Trump, Diego Garcia'nın "Hint Okyanusu'nda stratejik bir konumda" bulunduğunu vurguladı.

Trump ayrıca, "İngiltere için her zaman hazır, istekli ve muktedir şekilde savaşmaya hazırız, ancak onların da 'woke' akımı ve karşılarına çıkarılan diğer sorunlar karşısında güçlü kalmaları gerekiyor" ifadelerini kullandı. Öte yandan, İran’la süren görüşmelere de atıfta bulunarak, "Eğer İran bir anlaşma yapmamaya karar verirse, son derece istikrarsız ve tehlikeli bir rejimin olası saldırısını ortadan kaldırmak için ABD'nin Diego Garcia'yı kullanması gerekebilir" dedi.

Resmi adı Britanya Hint Okyanusu Toprakları olan Chagos Adaları, İngiltere'nin yaklaşık 9 bin 332 kilometre güneydoğusunda ve Mauritius'un yaklaşık bin 250 mil kuzeydoğusunda, Hint Okyanusu'nda yer alıyor. İngiltere ile ABD silahlı kuvvetleri tarafından kullanılıyor.

Askeri ve nükleer tesisleri güçlendiriyor

İran'ın bu süreçteki hazırlığı da uydu görüntülerinde ortaya çıktı. İran, nükleer tesislerde hem tahkimat hem de yeniden inşa faaliyetleri gerçekleştiriyor. Tahran’ın yaklaşık 30 kilometre güneydoğusunda bulunan ve İsrail’in Ekim 2024’te Parchin’i vurduğu bildirilen Parchin Military Complex, onarıldı ve üzeri toprakla kaplandı. İran’daki üç uranyum zenginleştirme tesisinden biri olan ve Haziran ayında ABD tarafından bombalanan Isfahan Nuclear Complex, onarıldıktan sonra üç girişi toprakla kapatıldı.

Şiraz’ın yaklaşık 10 kilometre güneyinde bulunan Shiraz South Missile Base, orta menzilli balistik füze fırlatma kapasitesine sahip 25 ana üsten biri. Üssün ana lojistik ve muhtemel komuta kompleksinde onarım ve temizleme çalışmaları yürütülüyor. Kum kentinin yaklaşık 40 kilometre kuzeyindeki Qom Missile Base de çatılar yenilendi.

Çin ve Rusya ile ortak tatbikat

Tahran ayrıca, Salı günü birkaç saatliğine askeri tatbikat gerekçesiyle Hürmüz’ü kapattı. Bununla dünya petrolünün beşte birinin taşındığı stratejik Hürmüz Boğazı’nı istediği zaman kapatabilecek güçte olduğunun mesajını verdi. Perşembe günü Rusya ve Çin ordularıyla Umman Denizi ve Hint Okyanusu'nun kuzeyinde askeri tatbikat gerçekleştirileceğini duyurdu.

İran: Boyun eğmeyeceğiz

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da ABD’nin çeşitli ülkelerinin doğal kaynaklarını ele geçirmek istediğini belirterek, "Biz savaşmak istemiyoruz" mesajını verdi. Loristan eyaletinde konuşan Pezeşkiyan, “ABD, Venezuela petrolünü ele geçirmek istediğini açıkça söyledi. Aynı şekilde Kanada ve diğer ülkelere karşı da benzer bir tutum içerisinde. Biz savaşmak istemiyoruz. Savaşı kenara bırakmamız gerektiği inancını taşıyorum. Ancak zorla bir dayatma yapılırsa boyun eğmeyiz" dedi. HABER MERKEZİ