- Estonya’da düşürülen İHA ve Finlandiya’da 2 milyon kişinin sığınaklara girmesi, Soğuk Savaş sonrası dönemin en ciddi güvenlik krizi olarak değerlendiriliyor. Rusya, Baltık’ta savaş riskinin arttığı yönünde uyarılarda bulunuyor.
TİJDA YAĞMUR
Finlandiya ve Estonya, son günlerde yaşanan İHA ihlalleriyle sarsıldı. 15 Mayıs sabaha karşı 04.00’te başlayan olayda, Helsinki ve çevresinde yaklaşık 2 milyon kişiye üç saat boyunca evlerinden çıkmamaları ve sığınaklara yönelmeleri talimatı verildi. Finlandiya İçişleri Bakanlığı, uyarının müttefiklerden (daha sonra Ukrayna olduğu açıklanan) bir istihbarat sonucu yapıldığını duyurdu.
Finlandiyalı siyasi gözlemci Armando Mema’nın aktardığına göre, bu olay ülke genelinde beşinci İHA ihlali oldu. Daha önceki ihlallerde Ukrayna’ya ait olduğu tespit edilen İHA’ların Finlandiya hava sahasına girip Rusya’nın St. Petersburg bölgesine yöneldiği belirtiliyor. Finlandiya makamları, Rusya’nın bu İHA’ların rotasını “kaydırarak” veya saptırarak kasıtlı bir gerilim yarattığını öne sürüyor.
NATO ilk kez bir Ukrayna İHA’sını düşürdü
19 Mayıs’ta ise çok daha kritik bir gelişme yaşandı. Estonya semalarında seyreden bir İHA, NATO’ya ait bir savaş uçağı tarafından düşürüldü. Mema’ya göre bu, NATO’nun bir müttefik ülkeye (Ukrayna) ait olduğu anlaşılan bir İHA’ya karşı doğrudan angaje olduğu ilk olay. Resmi açıklamalarda İHA’nın menşeine ilişkin net bir ifade kullanılmazken, Finlandiya basını ve Mema, daha önceki tüm ihlallerde olduğu gibi bu İHA’nın da Ukrayna kaynaklı olduğunu belirtiyor.
Rusya’dan sert uyarı
Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov’un yaptığı son açıklamalara dikkat çeken Mema, bu uyarıların Batı medyasında neredeyse hiç yankı bulmadığını söylüyor. Ryabkov, “Baltık’ta NATO ile Rusya arasında başa baş çatışma riski giderek artıyor, sonuçları felaket olabilir” uyarısını yaptı. Mema, bu tür uyarıların Soğuk Savaş sırasında yapılmış olsa tüm dünyada krize yol açacağını ancak bugün neredeyse görmezden gelindiğini vurguluyor.
Beş kez sığınak uyarısı
Mema’nın aktardığına göre, Helsinki’de kafelerde insanlar artık tatil planları yerine “Rusya ile doğrudan çatışmaya girer miyiz?” sorusunu tartışıyor. Beşinci kez sığınak uyarısı alan halkta tedirginlik had safhada. Ancak siyasi tartışmaların çok “zehirli” ve “duygusal” olduğunu, barış ve diyalog yanlısı görüşlerin “Rus propagandacısı” olmakla suçlandığını belirten Mema, ana akım siyasetin Ukrayna’ya askeri desteği sorgulamaktan kaçındığını söylüyor. Finlandiya Dışişleri Bakanı Elina Valtonen’in ise “İHA’lar Finlandiya’ya düşse bile Ukrayna’ya desteğe devam edeceğiz” açıklaması, ülkede endişeleri daha da artırdı.
Nükleer silah yasası değişiyor
Mema’nın en çok kaygılandığı konulardan biri de Finlandiya’nın 1970’lerden kalma nükleer silah yasasını değiştirmesi. Yeni düzenleme ile üçüncü bir ülkenin (yani ABD veya NATO’nun) Finlandiya topraklarında nükleer silah konuşlandırmasının önü açılıyor. Ayrıca Finlandiya’nın, Ukrayna ordusuna eğitim vermek üzere 40 askeri uzman gönderdiği de öğrenildi. Mema, “Rusya, Finlandiya’nın kendi hava sahasını Ukrayna operasyonları için kullandığını düşünüyor. Bu çok tehlikeli bir algı” diyor.
‘NATO bizi koruyacak yanılgısı’
Mema’ya göre, Finlandiya siyasi sınıfı NATO üyeliğinin ülkeyi “otomatik olarak cennete çevireceği” yanılgısına düşmüş durumda. Oysa Ukrayna da fiilen NATO gibi muamele görüyor ve topyekûn bir savaşın eşiğinde. Mema, “2 milyon insanın sabaha karşı sığınağa girmesi, NATO’nun otomatik güvenlik garantisi vermediğini gösteriyor” ifadelerini kullanıyor.
Halka ‘çukura gir’ talimatı
İçişleri Bakanlığı’nın gelecekteki İHA ihlalleri için hazırladığı kamu spotlarında, sığınak bulamayan vatandaşlara “bir çukur görürseniz içine atlayın” tavsiyesi yer alıyor. Mema bunu eleştirerek, hükümetin Ukrayna’ya “halkımızın güvenliğini tehlikeye atmayı bırakın” demesi gerekirken, halka “nasıl saklanacağını” öğrettiğini söylüyor.
Mema, Finlandiya’nın tarafsızlığını terk etmesinin ekonomik faturasının da ağır olduğunu belirtiyor. Ülke, Rusya’dan günde 6 milyon metreküp doğal gaz alıyordu. Şimdi inşaat malzemeleri üç-dört kat daha pahalı, akaryakıt fiyatları fırlamış durumda. Sosyal medyada benzin fiyatları fotoğraflarıyla şikayetler artıyor.
20 Mayıs itibarıyla, bir yıl önce “başıboş İHA” olarak görülen olaylar, artık NATO-Rusya arasında doğrudan bir angajmana dönüşmüş durumda. Estonya’da düşürülen İHA ve Finlandiya’da 2 milyon kişinin sığınaklara girmesi, Soğuk Savaş sonrası dönemin en ciddi güvenlik krizi olarak değerlendiriliyor.
