• BNM Başkanı Dr. Naseem Baloch, Çin'in CPEC ve Gwadar Limanı üzerinden Belucistan'daki işgalini artırdığını belirterek, “Topraklarımız ve kıyılarımız halkımızın rızası olmadan pazarlık konusu yapılıyor” dedi.

ERDAL ASLAN

Güney Asya'daki bağımsızlık yanlısı hareketlerin köklü temsilcilerinden Beluc Ulusal Hareketi (BNM), Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru (CPEC) ve Gwadar Limanı projelerine karşı uluslararası diplomasi ve örgütlenme faaliyetlerini yoğunlaştırıyor. Güney Asya ile Ortadoğu'nun kesişiminde yer alan, zengin yer altı kaynaklarına sahip Belucistan, yarım asrı aşkın süredir devam eden bağımsızlık mücadelesinin merkezi. BNM Başkanı Dr. Naseem Baloch; Beluç halkının mücadelesini, Çin'in bölgedeki varlığını, olası barış görüşmelerini ve Kürdista Özgürlük Hareketi'yle ilişkileri gazetemize anlattı.

BNM kendisini nasıl tanımlıyor ve başlıca siyasi hedefleri nelerdir?

Mücadelemiz kesinlikle yalnızca silahlı çatışmadan, bir güvenlik meselesinden ya da temel hak taleplerinden ibaret değildir. BNM, Belucistan’ın bağımsızlığı ve halkımızın ulusal egemenliği için mücadele eden kurtuluş hareketinin başlıca siyasi partisidir.

Sorunun temelinde idari anlaşmazlıklar veya ekonomik az gelişmişlik değil, yurdumuzu işgalden kurtarma mücadelesi bulunuyor. Bu meseleyi yalnızca güvenlik sorunu olarak görmek, halkımızın tarihsel ve siyasi gerçekliğini inkâr etmektir.

BNM’nin görevi ulusal talepleri ifade etmek, halkı siyasi ve ideolojik açıdan örgütlemek ve mücadeleyi uluslararası alanda görünür kılmaktır. Siyasi felsefemiz ulusal kurtuluş, demokrasi, laiklik ve sosyal adalete dayanıyor. Temel hedefimiz bağımsız ve demokratik bir Belucistan kurmak.

BNM'nin mücadelesi, sınıf temelli hareketlerden nasıl ayrılıyor?

Hindistan Komünist Partisi (Maoist) gibi sınıf temelli hareketler, belirli sınıfların çıkarlarını ve mevcut sistemin devrim yoluyla değiştirilmesini esas alıyor. Bizim mücadelemizin merkezinde ise ulusal kurtuluş ve egemenliğin yeniden tesisi var. Önceliğimiz kimliğimizi, kültürümüzü ve kolektif varlığımızı korumak. Doğal kaynaklarımız olmasaydı da bağımsızlık mücadelemizi sürdürürdük. Pakistan ise kuruluşundan bu yana Belucistan'ın kaynaklarını sömürerek ayakta kaldı ve bu kaynakları hareketimizi bastırmak için kullandı.

Çin’in bölgedeki rolünü bu çerçevede nasıl değerlendiriyorsunuz?

Çin, Gwadar'a milyarlarca dolarlık yatırım yaparken karşılığında Pakistan ordusuna askeri teknoloji ve mali destek sağlıyor. Gwadar üzerinden Arap Denizi'ndeki varlığını da genişletiyor. Çin'in bu politikası yalnızca Beluçlar için değil, Hindistan açısından da kaygı verici olmalı. Çin, modern çağın "Doğu Hindistan Şirketi"dir.

CPEC ve Gwadar'a itirazımız yalnızca ekonomik paylaşım meselesi değil. Pakistan, Belucistan'ı işgal altında tutarken Çin de halkımızın mülkiyet haklarını dikkate almadan bu ülkeyle anlaşmalar yapıyor.

Gwadar'a milyarlarca dolar yatırım yapılmasına rağmen kent halkı hâlâ temiz suya erişemiyor. Bize göre bu projelerin amacı Pakistan'ın bölgedeki hâkimiyetini pekiştirmek ve yerel halkı sömürmek.

Bu ihlalleri uluslararası alanda gündeme getiriyoruz. Protestolar, kampanyalar ve Cenevre'deki konferanslarla sesimizi duyurmaya çalışıyoruz. Çin halkına değil, işgali ve sömürüyü derinleştiren devlet politikalarına karşıyız. Pekin’e mesajımız açık: Beluç halkını yok sayarak Belucistan’da meşru bir ilişki kurulamaz. Pakistan’la yapılan hiçbir anlaşma halkımızın haklarının yerini tutamaz. Çin halkına düşmanlığımız yoktur, itirazımız, işgali ve sömürüyü derinleştiren devlet politikalarınadır.

Beluç halkının ulusal haklarının Pakistan’ın mevcut siyasi sistemi içinde demokratik yollarla tanınması mümkün mü?

Pakistan'da gerçek anlamda demokratik bir sistem hiçbir zaman kurulmadı. Ülke, kuruluşundan bu yana büyük ölçüde ordu tarafından yönetildi. Sivil yönetim görüntüsü uluslararası kamuoyunu yanıltıyor.

Pakistan'a gönüllü olarak katılmış olsaydık, siyasi haklarımızı bu sistem içinde aramamız gerektiği söylenebilirdi. Ancak kuruluşunda rızamız veya katılımımız olmadı. Bu nedenle mücadelemizi Pakistan'ın siyasi koşullarına göre şekillendirmiyoruz. Kalıcı barış için öncelikle ulusal haklarımızın ve kendi geleceğimizi belirleme hakkımızın tanınması gerekiyor.

Pakistan’la olası müzakerelere yaklaşımınız nedir?

Müzakereleri reddetmiyoruz. Ancak Pakistan'a güvenimizi kaybettiğimiz için üçüncü bir tarafın garantörlüğünde görüşmeye hazır olduğumuzu belirttik. Bu taraf Birleşmiş Milletler olabilir. Pakistan ise mücadelemizi güç kullanarak bastırabileceğine inanıyor ve bu seçeneğe yanaşmıyor. Bölgesel savunma anlaşmaları da Beluç halkının egemenlik hakkını ortadan kaldıramaz. İlgili hükümetler, iş birliklerinin Belucistan'daki baskı ve hak ihlallerine katkıda bulunmasını engellemeli. Kalıcı istikrar, siyasi sorunların tanınması ve adil bir çözümün geliştirilmesiyle mümkün olabilir.

***

Kürt-Beluç dayanışması

Kürtler ve Belucların yurtları birden fazla devlete bölünmüş iki halk. İki halk, ilişkileri geliştirmek ve birbirine deneyimleri aktarmak için neler yapmalı?

İhtiyacımız olan şey sürekli siyasi diyalog, karşılıklı farkındalık ve ortak faaliyetlerdir. Rojava deneyimi, özellikle kadınların siyasete katılımı, taban örgütlenmesi ve kriz koşullarında yaşamın yeniden inşası açısından önemli bir örnek sunuyor.

Ortak seminerler, heyet ziyaretleri, yayınların çevrilmesi, gençlik ve kadın örgütleri arasındaki temaslar ile insan hakları kampanyaları ilişkileri güçlendirebilir. Diaspora da bu iş birliği için önemli fırsatlar sunuyor.

Olası bir stratejik ittifak karşılıklı saygıya, ulusal kurtuluş mücadelelerine desteğe ve her iki tarafın bağımsız karar alma hakkına dayanmalı. Böyle bir birliktelik, geçici siyasi önceliklerden ziyade halkların uzun vadeli çıkarlarını esas almalı.