Entegrasyonda Kobanê formülü

• Yeni Kobanê idaresi, etnik olarak karma bir yapı. Kürt parti dengesi ağırlıklı olarak Kobanê merkezi ve Çelebiyê'de yoğunlaştı; Sirîn ve Şêxan, Arap bileşenini Şam’a daha yakın geniş bir çerçeve içinde demirliyor.

Kobanê’deki yeni idari kadrolaşma, QSD-Şam entegrasyon anlaşmasının ardından ilçede ortaya çıkan formülün neye benzediğini giderek daha net gösteriyor. Önemli olan yalnızca kimin atandığı değil, pozisyonların Kürtler ve Araplar arasında, Kürt tarafı içinde de PYD’ye, ENKS ve KDP-S’ye yakın isimler, Şam’a yakın isimler ile resmen bağımsız yerel ve aşiret bağlantılı ağlar arasında nasıl dağıtıldığıdır.

Kobanê’yi Hesekê'den ayrı izlemeye değer kılan da budur. Hesekê hattı daha erken ve daha pürüzsüz ilerledi; vilayet, QSD’ye de belirli bir pay veren daha geniş bir düzenleme içinde görünür bir uygulama yoluna dahil edildi. Halep Vilayeti'ne bağlı bir ilçe olan Kobanê ise bu modele hiç uymadı. Çevresindeki geniş QSD kontrolündeki kuşak çöktükten sonra şehir, Hesekê’deki ana cepten kopuk, adeta kuşatmaya alındı. Bu durum, kendi düzenlemesinin daha uzun sürede ortaya çıkmasını ve şimdi biraz farklı bir yolda gelişmesini büyük ölçüde açıklıyor. Ortaya çıkan, ne sorunsuz bir devir teslim ne de Özerk Yönetim dönemindeki kontrolün yalnızca isim değiştirilerek devamı niteliğinde. The National Context'e (TNC) göre; yapı, katmanlı bir uzlaşmayı işaret ediyor. Şam’a daha yakın bir idare, Kobanê şehir kadrolaşmasının üzerinde yer alıyor; şehir kadrolaşması ise PYD tarafı ile ENKS/KDP-S tarafı arasında bir Kürt güç paylaşımı görünümü sunuyor. Çelebiyê ise bambaşka bir mantıkla çalışıyor; burada çoğunlukla yerel ve aşiret bağlantılı Kürt figürler, resmen bağımsız olarak atanmış durumda ve siyasi ağırlıkları Şam’a daha yakın duruyor. Sirîn ve Şêxler (Şêxan) ise daha çok Arap ağırlıklı bir yapı sergiliyor; bu hem yerel demografiye hem de ilçenin genel dengeleme mantığına uyuyor.

Üstte etnik denge

İlçe düzeyindeki üst katman, Îbrahîm Muslim ile demirleniyor. Kobanê bölgesinin genel sorumlusu olarak atandığı, Suriye medyasında daha önce doğrulanmıştı. Kariyer yolu, Kobanê’nin yerel QSD dönemi yapılarını değil, 2020 sonrası muhaliflerin kontrolündeki Cerablus’u izliyor. Siyasi ağırlığı QSD kampından ziyade Şam çizgisine daha yakın olsa da tablo bu kadar keskin değil; Kürt olması, atamanın yerel düzeyde nasıl okunduğu açısından önem taşıyor. Kendisiyle birlikte çalışan Şivax Assaf (Ebu İbrahim) ise Şêxan kökenli bir Arap ve Şam’a yakın bir isim. Bu ikili, ilçeye kasıtlı bir etnik denge getiriyor; bu denge, Kobanê’nin karma alt-ilçe yapısını yansıtıyor.

Kobanê merkez yönetimi

Formülün en net görüldüğü yer, Kobanê şehir merkezidir. Daha çok idari bir pozisyon olan şehir direktörlüğü, Nisan başındaki resmi kadroda avukat Muhammed Muhammed’e verildi. Yerel bir KDP-S yetkilisi, atamayı partilerinin kendi saflarından biri olarak kamuoyuna hoş karşıladığını açıkladı. Belediye Başkanlığı ise eski PYD ve öz yönetim figürlerinden Almaz Romî'ye verildi; böylece belediyenin çekirdeğinde tanınır bir PYD varlığı korunmuş oldu. Yardımcısı Osman Mistefa Mihemed ise Kobanê doğumlu bir mimar ve ENKS çevresinden geliyor. Böylece üst düzey belediye pozisyonlarında iki blok arasında bir denge sağlanmış oldu.

Altlarındaki yürütme katmanı da aynı dengeyi küçük ölçekte taşıyor. Yara Bozan Ebdî ve Narîn Boz (her ikisi de genç Kobanê doğumlu mühendis) bağımsız olarak gösterilirken, Mehmûd Remî (fizik mühendisliği mezunu, eski Şiran belediye başkanı), Ehmed Mihemed Şêxo ve Muslim Abdulgani, PYD tarafında yer alıyor. Ortaya çıkan tablo, yeni Şam bağlantılı bir çerçeve içinde müzakere edilmiş bir paylaşımdır. PYD, Belediye Başkanlığını korurken, ENKS ve KDP-S figürleri şehir direktörlüğü ile belediye başkan yardımcılığını aldılar

Dört Kürt, bir Arap

Çelebiyê özellikle anlamlıdır. Orada mühendis Salih Ramadan, Belediye Başkanı; Lond Molla İsa, yardımcısı; Muhammed Halil, Eymen Omer ve Giyas Mustafa Bozan da yürütmede yer alıyor. 5 isimden dördü yerel Kürt, tek Arap üye Eymen Omer’dir. Resmen hepsi bağımsız olarak sunulsa da bu pratikte siyasi tarafsızlık anlamına gelmiyor. Aksine, daha yumuşak bir dahil etme yöntemini işaret ediyor: Yerel kökleri güçlü, zeminde kabul gören ve ENKS ile Şam’a daha yakın isimler tercih ediliyor. PYD bağlantılı figürler, atamaları tam da bu gerekçeyle protesto etti; atananların Kürt olduğunu kabul etmekle birlikte, Şam tarafından kendi görüşleri alınmadan atanmalarına itiraz ettiler. Yöntem, Kobanê şehrindeki daha açık Kürt paylaşımından farklı olsa da amaç benzerdir: Yeni düzenlemenin tabanını genişletmek ve açık parti kontrolünün görünürlüğünü azaltmak.

Çalışılmış bir formülasyon

İlçenin Arap bileşeni kalan ağırlığı taşıyor. Sirîn’de Muhammed Abdulgani, Belediye Başkanı olarak atanırken, Şêxan'da aynı pozisyon, Muhammed Kilal Masto’ya verildi. Her iki belde de büyük ölçüde Arap nüfusa sahip. Bu isimlerin dahil edilmesi, ilçenin genel tasarımına dair sinyaller açısından bireysel parti aidiyetlerinden daha önemlidir. Yeni Kobanê idaresi, etnik olarak karma bir yapı olarak kuruluyor; Kürt parti dengesi ağırlıklı olarak Kobanê şehri ve Çelebiyê'de yoğunlaşırken, Sirîn ve Şêxan Arap bileşenini Şam’a daha yakın geniş bir çerçeve içinde demirliyor.

Şimdiye kadarki sonuç, kasıtlı görünen bir formüldür. Hem Araplar hem Kürtler yer alıyor. Kürtler arasında bazı isimler Şam’a, bazıları PYD’ye, bazıları ENKS ve KDP-S’ye daha yakın duruyor; bazıları da bağımsız olarak sunulsa bile net bir siyasi yörüngeye ait oldukları görülüyor. Birkaç isimde aşiret ve yerel önde gelen boyutu da belirgin; özellikle toplumsal kökleri güçlü ve siyasi açıdan esnek figürlerde bu daha fazla öne çıkıyor. HABER MERKEZİ