Fidan'ın Şam'a sızması

• Türk Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın, Şam ziyaretinde Zelenski'ye eşlik etmesi, Rusya ve İran’ın önemli ölçüde etkilenmemesini sağlamak isteğine bağlanıyor.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Ortadoğu’daki yeni kazandığı etkiyi genişletmek amacıyla stratejik öneme sahip bir ülke olan Suriye’yi ziyaret etti. Suriye, ABD ile yeni kurulan bir ittifaka sahip. Şam, Ukrayna’nın dron teknolojisi için verimli bir pazar görünümünde; Ukrayna tahılı ise Suriye üretiminin güvensizliğini telafi edebilir. Pazar günü Şam’daki Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nda Zelenski’yi, Ukrayna’yı Suriye’de önemli bir oyuncu haline getirme çabalarındaki zorlukları gizliyor. The National'dan Khaled Yacoub Oweis ve Lizzie Porter'e konuşan Suriye kaynaklarına göre; Zelenski, Şam’a ulaşmak için Şara’nın başlıca bölgesel destekçisi olan Türkiye’nin yardımına başvurdu. Ankara’nın Suriye’deki çıkarları hem İsrail hem de ABD ile çatışıyor. Zelenski ile Şara, Şam’da görüştükten kısa süre sonra Türk Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da onlara katıldı.

Rusya'yı kızdırmak istemiyor

Bir kaynak, “Türkiye, Ukrayna ile Suriye arasındaki herhangi bir iş birliğinin fazla ileri gitmemesini sağlayacak, çünkü Rusya’yı kızdırmak istemiyor” dedi. Kaynak, Moskova’nın İran savaşı başladığından beri yükselen petrol fiyatları sayesinde güçlendiğini ve bunun Ukrayna ile devam eden savaşta Rusya’ya daha fazla cephe başarısı kazandırabileceğini ekledi. Kaynak, Kiev’in silah teknolojisine olan talebin artmasından cesaret bulabileceğini, ancak Türkiye’nin, Ukrayna’nın konumunun İran savaşı nedeniyle zayıflamış olabileceğini fark ettiğini belirtti.

İran savaşında ABD’nin kesin bir zafer kazanamaması, Türkiye’yi Tahran’ı kızdırma konusunda da dikkatli olmaya itti. Kaynak, Ankara’nın, Suriye’nin edinebileceği herhangi bir askeri teknolojinin, İran dronlarının güney Suriye ve Şam’ın batısı üzerinden İsrail’e uçarken düşürülmesinde kullanılmasını istemediğini söyledi.

Washington merkezli Ortadoğu Enstitüsü Türkiye Programı Direktörü Gönül Tol, “Türkiye, bu ivmeyi Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’i açıkça yabancılaştırmadan üzerine inşa ediyor” dedi. Tol, Şara’nın Türkiye’nin ülkedeki rolünü, Ukrayna ile görüşmeleri kolaylaştırma rolü dahil, dikkatle yönettiğini belirtti. “Ankara’nın Şam’ın karar alma süreçlerine egemen olmasına izin vermek için ‘çok akıllı’ davranıyor. ‘Şara, Erdoğan’ın elinin altında’ görüntüsü, onun yapmak istediklerini baltalayacağı için dikkatli davranıyor” diye ekledi.

IstanPol düşünce kuruluşu Dış Politika Programı Koordinatörü Riccardo Gasco, Ukrayna ile Suriye arasında bir silah anlaşmasının kaçınılmaz göründüğünü söyledi. “Türkiye vazgeçilmez arabulucudur” diyen Gasco, Türkiye’nin Ukrayna’ya drone ortağı, tahıl tedarikçisi ve Rusya’ya karşı jeopolitik bir denge unsuru olarak ihtiyaç duyduğunu ekledi. Gasco, “Ukrayna ise Türkiye’nin Esad sonrası Suriye’ye erişimine ve arabulucu olarak güvenilirliğine ihtiyaç duyuyor. Üçlü format, Ankara’nın yeni bir bölgesel mimarinin mimarı olma iddiasını ortaya koymasına olanak tanırken, Kiev'i Türkiye’nin kontrol ettiği bir yapı içinde tutuyor.”

Bir Suriyeli yetkili, Ukrayna silah teknolojisinin Şara, Zelenski ve Fidan arasındaki görüşmenin ana gündem maddelerinden biri olduğunu doğruladı. Yetkili, “Ukrayna teknolojisinin cazip yanı ucuz olması” dedi, ancak detay vermedi.

Zelenski, geçen hafta Rusya ile savaşta İran dronlarına karşı edindiği deneyimi paylaşmak üzere ABD’nin müttefiki olan ve İran tarafından saldırıya uğrayan Arap ülkelerini ziyaret etti. Riyad’da Suudi Veliaht Prens Muhammed bin Selman ile görüştükten sonra Cuma günü Suudi Arabistan ile bir savunma anlaşması duyurdu. James Martin Nükleer Yayılmayı Önleme Çalışmaları Merkezi Avrasya Direktörü Hanna Notte, Zelenski’nin Ortadoğu’yu dolaşmasının Moskova’yı rahatsız ettiğini söyledi.