Futbolun direnen kadınları

• Yerinden edilmiş kadınlardan oluşan Samidat futbol takımı, teknik direktörlerileri Selma el - Mecidi liderliğinde, şu anda dünyada profesyonel ortamda futbol oynayan tek Sudanlı kadın takımı oldu.
• Kadın futbolcular: “Bu ilham verici kadın neslini korumak ve güvence altına almak çok önemlidir. Umarım kendimiz için değil, bizden sonra gelenlerin bize ihtiyacı olduğu için oynamaya devam edebiliriz.”

REWŞAN DENİZ

Sudan'daki savaş Ocak 2024 itibarıyla 13 bin can kaybına, 33 bin kişinin yaralanmasına ve 7 milyon kişinin yerinden edilmesine yol açtı; savaşın sonu hâlâ ufukta görünmüyor. Ateşkes sağlama girişimleri başarısızlıkla sonuçlandı ve varılan tüm ateşkesler her iki tarafça defalarca bozuldu. Yerinden edilen 7 milyon kişiden 1,4 milyonu ülkeyi terk ederek Mısır, Güney Sudan ve Etiyopya gibi komşu ülkelere sığındı. Sudan'da kadınlar hakları için mücadelede her zaman ön saflarda yer aldılar. Tam umutların tükendiği noktada, sürgündeki 30 Sudanlı kadın futbolcu yeniden bir araya geldi. Teknik direktör Salma el-Mecidi liderliğinde kurulan Samidat (Direnen Kadınlar), şu anda dünyada profesyonel ortamda futbol oynayan tek Sudanlı kadın takımı oldu.

Erkek takımlarında koçluk

Salma El Majidi, 1990’da başkent Hartum'un hemen dışındaki Omdurman'da doğdu. Küçük yaşlardan itibaren Hilal Spor Kulübü'nde kardeşiyle birlikte futbol oynamayı öğrendi ve ilk kadın futbol takımı girişimi burada gerçekleşti. Kadın futboluna kesin bir yasak getirilmemiş olsa da, El Beşir hükümetiyle yakın bağları olan Sudan İslam Konseyi, milli bir kadın takımı kurulmasının ahlaksız bir eylem olacağına karar verdi. Kadın futbolu, yetkililerin görüş alanından uzakta, derme çatma sahalarda oynayan gayriresmi takımlarla "yeraltına" inmek zorunda kaldı. Dolayısıyla kadın futbolunda antrenörlük yapma fırsatı bulamayan Salma, erkekler futbolu aracılığıyla hayallerinin peşinden koşmaya devam etti. Kadın futbolunun “ahlaksız” sayıldığı Ömer el-Beşir döneminde erkek takımlarına koçluk yaparak yola çıktı. Taraftarların “Bu kız takım yönetebilir mi?” şüphelerini sahadaki başarılarıyla susturdu.

Şiddet yüzde 288 arttı

Salma, 2019'da Ömer El Beşir rejimini deviren devrimin ardından kadın sporlarının genişlemesini heyecanla deneyimledi. 21 takımlı bir kadın ligi kurdu. O yıl, Sudan'ın ilk kadın milli futbol takımı kuruldu ve daha önce yeraltında oynayan kadın takımları resmen tanındı. Ancak, tüm hayalleri Nisan 2023'te başlayan savaşın patlak vermesiyle suya düştü. 2024'te cinsiyete dayalı şiddet bir önceki yıla göre yüzde 288 arttı. Ülkede şiddet ve çatışmaların başlamasından bu yana, UNICEF verilerine göre 1,4 milyondan fazla Sudanlı Mısır'a sürgüne gitmek zorunda kaldı. Salma ve ekibi bu milyonlarca yerinden edilmiş insan arasında yer aldı. Selma, savaşın acımasızlığını anlatarak, “Ne yazık ki, savaş nedeniyle 9'dan fazla teknik direktörümüzü ve çoğu silahlı saldırı ve top atışları sonucu hayatını kaybeden çeşitli kademelerden çok sayıda oyuncumuzu kaybettik” dedi.

Umut kalesinin temsili

Ocak 2025'te Salma'nın teknik direktörlüğünde sürgündeki 30 kadın futbolcu harekete geçmeye karar verdi. Arapçada Samidat olarak bilinen "Resilient" ismiyle futbol oynamaya devam edeceklerdi. Samidat, şu anda hem Sudan'da hem de Sudan dışında profesyonel bir ortamda faaliyet gösteren tek Sudan kadın takımıdır. Samidat'ın oyuncularının çoğu savaştan önce resmiyet kazandıktan sonra en önemli kadın takımlarından biri olan El-Tahadi takımının bir parçasıydı. Sudan'da, eski rejime mesajlarını iletmeyi başardılar ve 2018 ile 2019 arasında, devletin nihayet kadın futbolunu kabul ettiği noktaya kadar başarılı oldular. 1983'ten beri onları gölgede bırakan ataerkil bir sistemi devirmek için iş birliği yapan bu kadınlar için, sürgündeki futbol takımı bir direniş ve umut kalesi temsil ediyordu.

Barış inşasına katkı

Takımın lansmanı, Fikra , Afrika Boynuzu Kadın Stratejik Girişimi (SIHA) ve özellikle Shlail Spor ve Sanat Derneği gibi çeşitli uluslararası işbirliği kuruluşları tarafından desteklendi ve bu kuruluşlar faaliyete başlamak için gereken fon ve kaynakların toplanmasına yardımcı oldu. Selma ve arkadaşları şunu ifade ediyorlar: "Küresel olarak spor, barış inşasına katkıda bulunan en güçlü araçlardan biri olmuştur. Şu anda Sudan'ın parçalanmış toplumsal yapısını yeniden inşa etmek için acilen spora ihtiyacı var."

Fon eksikliği nedeniyle ara

Ülke 1956'daki bağımsızlığından bu yana birçok çalkantılı dönem geçirmiş olsa da spor ve özellikle futbol her zaman birlik ve ilerlemenin odak noktası olmuştur. Sudan, Afrika Futbol Konfederasyonu'nun dört kurucu üyesinden biriydi, Afrika Uluslar Kupası'nın ilk ev sahibiydi ve ilk spor kulüplerinden biri olan El-Hilal'in kadın futbol takımını açtığı yerdi.

Shlail derneği üyeleri, “Samidat, şu anda hem Sudan içinde hem de dışında profesyonel bir ortamda faaliyet gösteren tek Sudanlı kadın takımıdır; bu nedenle, bu ilham verici kadın neslini korumak ve güvence altına almak çok önemlidir” diyor.

"Umarım kendimiz için değil, bizden sonra gelenlerin bize ihtiyacı olduğu için oynamaya devam edebiliriz." Şu anda Samidat, fon eksikliği nedeniyle kısa bir ara vermek zorunda kaldı. Shlail ve bu oyuncu grubunu destekleyen diğer kuruluşlar, daha fazla fon sağlandığında mümkün olan en kısa sürede faaliyetlerine devam etmeyi umuyor.