Hepsi tepişiyor, halk eziliyor

Dünya Haberleri —

2 Eylül 2021 Perşembe - 21:03

  •  BM’nin gıda stokları bu ay bitiyor. Afganistan’da açlık krizi kapıda. BM Temsilcisi Ramiz Alakbarov, 38 milyonluk Afgan nüfusunun üçte birinin, karnını doyurma imkanından mahrum olacağını söyledi.
  •  Afganistan’ı yönetmeye başlayan Taliban, hükümet üyelerini açıklama hazırlıklarını sürdürüyor. Rusya, Taliban’a karşı Pencşir’de süren çatışmalar için Tacikastan’ı uyarırken ABD de DAİŞ’e karşı Taliban ile çalışabileceklerini söyledi.

Birleşmiş Milletler (BM) Taliban’ın kontrolü ele geçirdiği Afganistan’da gıda stoklarının bu ay sonu biteceği ve açlık krizinin kapıda olduğu uyarısında bulundu. Taliban'ı bekleyen en önemli sorunlardan biri ekonomik kriz. Bu arada Katar, müttefiki Türkiye ile Kabil’deki havalimanı işletmesi için koştururken ABD ve Rusya, Taliban’ı meşru gösteren mesajlarını sürdürdü. AB dışişleri ve savunma bakanları ise Afganistan'daki gelişmeleri görüşmek üzere bir araya geldi.

BM’nin Afganistan’daki İnsani Yardımlardan Sorumlu Temsilcisi Ramiz Alakbarov, 38 milyonluk Afgan nüfusunun üçte birisinin, her gün karnını doyurma imkanından mahrum olacağını bildirdi. BM bünyesinde faaliyet gösteren Dünya Gıda Programı’nın, son haftalarda Afganistan’da on binlerce kişiye yemek dağıttığını ifade eden Alakbarov, kışın yaklaşması ve kuraklığın etkisiyle en savunmasız durumdaki Afgan vatandaşlarını doyurabilmek için acilen 200 milyon dolara ihtilaç olduğunu bildirdi.

Sanal ortamda basın toplantısı düzenleyen Alakbarov, “Dünya Gıda Programı’nın ülkedeki gıda stokları bu ay sonuna kadar bitiyor. Stoklar bittiği için temel gıda ürünlerin artık tedarik edemeyeceğiz” dedi.

BM’ye göre, Afganistan için gereken 1,3 milyar dolarlık yardım fonunun sadece yüzde 39'u tamamlanabildi. Afganistan’da gıda sıkıntısı dışında aylardır memurlara maaş ödenemiyor. Afgan para birimi hızlı değer kaybederken, ülkenin yurt dışındaki döviz stokları Taliban’ın yönetimi ele geçirmesinin ardından birçok ülke tarafından askıya alındı.

Eski Maliye Bakanı Halit Payenda, Washington’daki Georgetown Üniversitesi’nde yaptığı bir konuşmada, Afgan para biriminin yakın bir süre içinde yüzde 100’den daha fazla değer kaybedeceği tahmininde bulundu.

Taliban kabinesi hazırlıkları

Taliban, yeni hükümeti kurma hazırlıklarını sürdürüyor. Üst düzey yöneticilerinden Ahmedullah Müttaki, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, cumhurbaşkanlığı sarayındaki törenin hazırlıklarının sürdüğünü söyledi. Reuters'a konuşan Taliban Sözcüsü Zabihullah Mücahid, yeni kabinin açıklanması için kesin tarih veremeyeceğini, ancak birkaç gün içinde hükümet üyelerinin tanıtılacağını ifade etti. AFP'ye bilgi veren iki Taliban yetkilisi ise yeni kabinenin muhtemelen Cuma namazı sonrasında açıklanacağını kaydetti.

Ekonomik kriz büyük sorun

Taliban’ı, bekleyen en önemli sorunlardan biri de dibe vuran ekonomi. Değer kaybeden para birimi ve yükselen enflasyon ise nüfusunun üçte biri günde 2 doların altında bir gelirle geçinmeye çalışan ülkeyi zorluyor. Gelir düzeyi yüksek olanlar dahi, birçok işyeri ve dükkân kapalı olduğu için ödenmeyen maaşlar nedeniyle sıkıntı yaşıyor. Taliban ekonominin tekrar işler hale gelmesi için bankaların açılması talimatı verdi, ancak haftalık nakit çekim limitleri belirlenmesi nedeniyle banka önlerinde para çekmek isteyenler uzun kuyruklar oluşturuyor.

Ülkenin kırsal bölgelerinde ise insani bir kriz yaşanması tehlikesi söz konusu.

Gıda ithalatı ve yabancı yardımlarla ayakta duran nakde dayalı ekonominin milyarlarca dolarlık yabancı yardımlardan mahrum kalması para birimi üzerinde büyük baskı yaratıyor. Para birimindeki değer kaybı sonucu birçok gıda ürününün fiyatının da artması sonucu bankadaki birikimlerine ulaşımı da olmayan Afganların maaşları eriyor.

Sorunların yeni hükümet kurulunca aşılacağını, piyasaya düzenin geleceğini savunan Taliban, diğer ülkelere de Afganistan ile ekonomik ilişkileri sürdürme çağrısında bulundu. Ülkenin uyuşturucu ticareti dışında gelir yaratan başka bir ihracatı bulunmuyor ve gayrisafi yurtiçi hasılanın yüzde 40'ına tekabül eden yardımlar da durdu.

9 milyar doları dışarıda

Uzmanlara göre; Kabil'den kaçan uzmanlar olmadan finansal sistemin tekrar işlemesi zor. Ülkenin 9 milyar dolarlık rezervi ise ülke dışında ve henüz resmi olarak göreve gelmeyen ve uluslararası düzeyde tanınmayan yeni Taliban yönetiminin bu rezervlere erişimi bulunmuyor.

Rusya, çatışma istemiyor

­Afganistan'ın 34 vilayetinden 33'ünü ele geçiren ancak Pencşir'e giremeyen Taliban, yüksek dağlarla çevrili bu vadiyi almak için elindeki tüm imkanları seferber etmiş durumda. Ulusal Direniş Cephesi adı verilen grubun başında Ahmet Şah Mesud'un oğlu 32 yaşındaki Ahmet Mesud bulunuyor.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Afganistan'ın Pencşir vilayetindeki Tacik kökenli gruplar ile cihatçı Taliban arasındaki müzakerelerde Tacikistan'a rol düştüğünü söyledi. Afganistan'da geçici hükümetin oluşturulması gerektiğini belirten Lavrov, "Bu konudaki müzakerelerde, ara bulucu rolü üstlenmeyi planlamıyoruz, bana kalsa, kimse planlamıyor. Herkes, Taliban ile etnik ve siyasi grup temsilcilerin anlaşmasından yanadır. Batı ülkeleri, Çin ve Orta Asya ülkeleri de bu yönde sinyaller gönderiyor" dedi.

ABD: İş birliği yapabiliriz

ABD Genelkurmay Başkanı Mark Milley, çekilme sürecinin tamamlanmasının ardından konuştu. Basın mensuplarının karşısında açıklama yapan Genelkurmay Başkanı Milley, Afganistan’da görev yapan askerleri övdü. Taliban’la ilgili geçmişte yaptığı açıklamalarda sert ifadeler kullanan Milley, bu kez daha ılımlı bir dil kullandı. Milley, Taliban’ın tutumunun değişip değişmediğinin henüz belirsiz olduğunu söyleyerek, ABD’nin DAİŞ-Horasan ve diğer örgütlerle mücadele etmek için Taliban’la iş birliği yapabileceğini söyledi.

Katar ile Türkiye birlikte

Bu arada Doha'da İngiltere Dışişleri Bakanı Dominic Raab ile görüşme gerçekleştiren Katar Dışişleri Bakanı Muhammed Abdurrahman Al-Thani, Kabil'deki havalimanının yeniden faaliyete geçmesi için Taliban'la çalışmaya başladıklarını duyurdu. Reuters’in aktardığına göre, Katar Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed, Kabil havalimanının işletmek için Taliban ile görüştüklerini ve havalimanının yeniden faaliyete girmesi için olası teknik destek konusunda Türkiye ile birlikte çalıştıklarını söyledi.

Taliban liderliğindeki Afganistan’ın dünya ile bağını Katar ve Türkiye’nin sağlayacağı kaydedildi. BBC’nin Ortadoğu muhabiri Tom Bateman imzalı analizde, “İki ülke de yakın zamanda Taliban’la iletişim kurdu. İkisi de fırsat kolluyor. Fakat her iki ülke de kumar oynuyor ve bu durum Ortadoğu’daki eski düşmanlıkları yine ortaya çıkarabilir” ifadesini kullandı. Makalede, Türkiye’nin Afganistan’ın komşusu Pakistan ile de ilişkilerinin iyi olduğu hatırlatıldı. Türkiye’nin bu adımının bir itibar riski yaratabileceği de eklendi.

ABD ittifak modunda

AB dışişleri ve savunma bakanları, dün Slovenya'da bir araya gelerek Afganistan'daki son gelişmeleri görüştü. Dışişleri bakanları Taliban'a karşı nasıl bir tavır takınılacağı ve askerlerin çekilmesi sonrasında Afganistan'da korunmaya ihtiyaç duyanlara destek sunulacağı konularını ele aldı. Savunma bakanları içinse Batı'nın desteklediği hükümetin devrilmesinden hangi askeri derslerin çıkarılacağı konusu ağırlığı oluşturdu. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, "Afganistan hezimeti"nin özellikle AB'nin askeri açıdan bağımız olması gerektiğini gösterdiği görüşünde. Borrell, New York Times'e yazdığı makalede yeni bir askeri müdahale birliği oluşturulması konusunda tartışma yürütülmesini istedi. Böylesi bir askeri birliğin örneğin ABD'nin Kabil havalimanından çekilmesi sonrasında havalimanın faaliyetlerine devam etmesi ve tahliye uçuşlarında kullanılabileceğini dile getirdi. Taliban'la diyaloğu da savunan Borrell, "Çin, Rusya ve İran bölgede daha fazla etkiye sahip olacaktır. Pakistan, Hindistan, Türkiye ve Körfez'de monarşiyle yönetilen ülkeler, hepsi yeni bir pozisyon belirleyeceklerdir" dedi.

İngiltere de görüşüyor

Afganistan'daki tahliyeler konusunda başarısız olmakla suçlanan İngiltere’de ise Dışişleri Bakanı Dominic Raab, Afganistan'ın komşularını ziyareti öncesi Dışişleri Komisyonu'nu bilgilendirdi. Raab, Afganistan'daki İngilizler ile korunmaya ihtiyaç duyan Afganların ülkeden tahliye edilmesi için Taliban'la görüşmeler yapıldığını söyledi. İngiltere'den üst düzey diplomat Simon Gass'ın Taliban temsilcileri ile görüşmek üzere Doha'ya gittiği belirtildi.

 HABER MERKEZİ

paylaş

   

Yeni Özgür Politika

© Copyright 2021 Yeni Özgür Politika | Tüm Hakları Saklıdır.