• Efrînli Qaziklî Xelîl, 15 kişilik ailesi ve komşularıyla Reqa’dan Hesekê’ye sığınmaya çalışırken çetelerin saldırısına uğradı. Bir komşusu katledildi, iki oğlu yaralandı. Xelîl, şu anda Qamişlo’da sığındığı bir okulda Efrîn’e dönmeyi bekliyor.
• Efrîn, Şehba ve Halepli 300 bin göçmen ile Serêkaniyê ve Girê Spîli 150 bin göçmen, evlerine güvenli bir şekilde dönmeyi bekliyor. Yerinden edilenlerin güvenli dönüşü için hazırlıklar sürüyor, güvenliğin sağlandığı bölgelere dönüşler başlayacak.

Efrînli iki aile, 19 Ocak’ta Sebeh El-Xêr yolu üzerinden Reqa’dan Hesekê’ye gidiyordu. 15 kişinin bir araca sıkışarak çıktığı bu yolculuk seyahat değil, kaçıştı. 8 yıl boyunca yeni bir yaşam kurma umuduyla yola çıkan 15 kişi, yolda HTŞ-DAİŞ çeteleri ile Arap aşiretlerinin saldırına uğradı. Araç tarandı, kucağında 5 aylık bebeği olan Semîra Ebdurehman, başından vurularak katledildi. İki genç de ayağından yaralandı. Kurşun yağmuruna tutulan araç çalışamaz hale geldi; yaralılar ve cenazeler gece yarısına kadar yolda kaldı.

6 kez yerinden edildi

Qaziklî Xelîl, bu yolculukta çetelerin vahşetine tanıklık eden göçmenlerden biri. Efrîn’in Çeqela köyünden olan Xelîl’in çıktığı bu yolculuk ilk değil. 2018’de Türk devletinin Efrîn’i işgaliyle başladı göç hikâyesi. Ailesi ile Çeqela’dan Mebata’ya oradan Efrîn merkez ve en son Şehba’ya sığındı. 8 yıl boyunca Şehba’da zorlu koşullarda yaşam mücadelesi verdi.

8 yılda boyunca yeni bir düzen kuran Xelîl ve ailesi, 27 Kasım 2024’te Baas rejiminin saldırılarının başlamasıyla bir daha göç yoluna düştü. 4 Aralık’ta Reqa’ya sığındılar. Burada yeni bir hayat kurmaya başladılar ancak bir yıl sonra (6 Ocak 2026) bu kez HTŞ vahşetiyle karşılaştılar. Çeteler,  17 Ocak’ta Dêr Hafir ve Tebqa’ya, bir gün sonra ise Reqa’ya saldırdı. Böylece Tebqa ve Reqa’ya sığınan binlerce göçmen gibi Qaziklî Xelîl ve ailesi de yönünü Hesekê’ye çevirdi.  

Cenaze ve yaralılarla saatlerce bekledik

Qaziklî Xelîl, o süreci ANHA’ya şöyle anlatıyor: “19 Ocak sabahı yola çıktık. Bizim aile 9 kişiydi, 6 kişi komşumuz ve çocuklarımızla bir araca binip direksiyonu Hesekê’ye kırdık. Üç farklı kontrol noktasında saatlerce bekletildik. Son kontrol noktasından 100 metre uzaklaşmamışken Sebeh El- Xêr yolunda kurşun yağmuruna tutulduk. Aracı ben kullanıyordum, durmadan gaza bastım. Tekerleklerimiz patlamış, lastikleri çıkmıştı. Bu şekilde 30-40 metre daha sürdükten sonra aracı durdurdum. Arkamı dönüp içeridekilere baktığımda, komşumuz Semîra Ebdurehman başından vurulmuştu. 5 aylık kızı kucağındaydı. İki oğlum da ayağından yaralanmıştı. Yaralılar ve cenazelerle saat 02:00’ye kadar bekledik. Sağlık ekiplerine ulaştık ancak çeteler yolu tutmuş geçişlere izin vermiyordu. Tesadüfen yoldan geçen bir araç yardımımıza koşarak bizi Şedadê yakınlarına götürdü. Buradan da ambulansla Hesekê’ye geçtik.”

Efrîn’e onurlu bir dönüş için

Çete saldırıları durduktan sonra Qaziklî Xelîl, aracı ve içindeki eşyaları alması için tanıdıklarını Sebeh El- Xêr yoluna gönderdi. Aracın demirleri dışında her şey çalınmıştı. Hesekê’de bir süre kaldıktan sonra Qamişlo’ya göç eden aile, şu anda Efrînli 46 ailenin sığındığı Mihemed Elî Zeynel okulunda kalıyor.

“Hiçbir şeyimiz kalmadı. Üzerimizdeki kıyafetlerle Qamişlo’ya ulaştık, yardıma ihtiyacımız var” diyen Qaziklî Xelîl, tek isteklerinin Efrîn’e dönmek olduğunu söylüyor: “Çeteler hala Efrîn’de. Onların çıktığında emin olmadığımız müddetçe dönmeyeceğiz.” QAMIŞLO

 

* * *

450 bin göçmen dönmeyi bekliyor

Efrîn, Şehba ve Halepli 300 bin göçmen ile Serêkaniyê ve Girê Spîli 150 bin göçmen, evlerine güvenli bir şekilde dönmeyi bekliyor. QSD ve HTŞ arasında imzalanan anlaşmaya göre, işgal altındaki bölgelerde iç güvenlik sistemi kurulduktan sonra dönüşler için çalışmalara başlanacak.

Özerk Yönetim Göçmen ve Toplumsal İşler Dairesi Eşbaşkanı Şêxmus Ehmed’in Rojava’ya sığınan göçmen sayısına ilişkin verdiği bilgilere göre, 2018’de Efrîn’in işgal edilmesiyle 300 binden fazla kişi yerinden edildi. Bunlardan 200 bini Til Rifat, Ehrez, Ehdas, Fafîn ilçeleri ile Şehba’nın 40 köyüne göç ederken, 8 bin 94 kişi Serdem, Berxwedan, Veger ve Efrîn kamplarına, 91 bin 906 kişi ise Şêxmeqsud ve Eşrefiyê mahalleleri ile Şehba’nın köylerine yerleştirildi.

Türk devletinin 1 Aralık 2024’te Şehba bölgesine saldırmasıyla, bu kez yaklaşık 200 bin göçmen Tebqa, Reqa, Kobanê, Cizîr bölgesi ve Halep’e göç etti. Tebqa, Reqa, Kobanê, Cizîr bölgesine geçenler 200’den fazla merkeze yerleştirildi, çok sayıda aile evini göçmenlerle paylaştı.

175 bin kişi Cizîr Kantonu’na sığındı

Ancak saldırılar durmadı. Şêxmeqsud ve Eşrefiyê’ye sığınan 150 bin göçmen, HTŞ-DAİŞ’in 6-12 Ocak 2026 tarihleri arasında gerçekleştirdiği saldırılarla birlikte tıpkı Şehba’daki göçmenler gibi yönünü Tebqa, Reqa, Kobanê, Cizîr bölgesine çevirdi. Burada 150 merkeze yerleştirildiler. Ancak göçmenler burada çok kalamadı. Sürekli saldırılardan dolayı 17 Ocak’ta bir kez daha göç yollarına düştüler. Heyva Sor a Kurd’un verilerine göre, 175 bin kişi Cizîr Kantonu’na sığındı.

Öte yandan, Serêkaniyê ve Girê Spî’den de Rojava’ya büyük bir göç dalgası yaşandı. Türk devletinin Ekim 2019’daki işgaliyle her iki şehirden yaklaşık 150 bin kişi yerinden edildi. Göçmenler Hesekê’deki Serêkaniyê ve Waşokanî kampları, Reqa-Eyn Îsa arasındaki Til Semîn kampı ve Eyn Îsa’daki kampa yerleştirildi. Bir kısmı, Kobanê ve Eyn Îsa çevresine, bir kısmı ise Kobanê’ye geçti. Yerinden edilen kişilerin güvenli geri dönüşlerine ilişkin hazırlıkların sürdüğü bildiriliyor. ANHA’ya konuşan kaynaklar, yapılan planlar çerçevesinde güvenliğin sağlandığı bölgelere geri dönüşlerin başlayacağını aktardı.

 

* * * 

İlk aileler yakında yola çıkacak

Efrînliler Birliği, 30 Ocak Anlaşması kapsamında Efrîn ve Şehbalı Göçmenler Meclisi, BM ve HTŞ rejimiyle geri dönüşler için toplantılar yaptıklarını açıkladı. Birlik üyesi Îbrahîm Heftaro’nun açıkladığı bilgilere göre, 16 Şubat’tan itibaren Efrînli göçmenlerin dönüşü için çalışmalara başlanacak. Halkın herhangi bir sorunla karşılaşmaması için dönüş süreci etaplar şeklinde gerçekleştirilecek. İlk etapta 400 ila 500 aile yakın zamanda gönderilecek. Avrupa Sivil Toplumu’ndan Hêmen Qirdaxî de iki hafta önce çalışmalara başladıklarını belirterek, “Cindirêsêli 150, Mebatalı 150 ve Şiyêli 100 aile ilk etapta geri dönecek” dedi.