Özgür Gündem onlardan yadigar

Kültür/Sanat Haberleri —

6 Ekim 2022 Perşembe - 21:00

Gurbetelli Ersöz ve Eren Keskin

Gurbetelli Ersöz ve Eren Keskin

  • 1993 Nisan ayında gazetenin künyesine yeni bir isim eklenmişti. Genel Yayın Yönetmeni Gurbetelli Ersöz. Ersöz göreve gelmeden önce gözaltına alınıp ağır işkencelere maruz kalmış ve iki yıl cezaevi yattıktan sonra serbest bırakılmıştı.
  • “Son derece dik duruşlu ve kararlı bir kadındı. Aslında bir kimya mühendisiydi ama esas yapmak istediği işin gazetecilik olduğuna karar vermişti. Onun onurlu ve gururlu duruşuna her zaman hayran olmuşumdur.”

BİRCAN DEĞİRMENCİ

 

Beyoğlu’nun 1896 yılında açılan, dönemin en ihtişamlı yapılarından biri olan ve kurulduğu yıldan bu yana Ernest Hemingway, Agatha Christe gibi pek çok yazara ilham kaynağı olan tarihi Para Palas Otel bir açılış kokteyli için davetlilerini ağırlıyor. Yazarlar, parlamenterler, sivil toplum kuruluşu temsilcileri ve SHP’li İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Nurettin Sözen de davetliler arasında. Davetin sebebi Özgür Gündem Gazetesi’nin yayın hayatına başlamasının duyurulmasıdır.  Gazetenin İmtiyaz Sahibi Yaşar Kaya başarı dileklerinde bulunan Sözen’e “Başarmaktan başka şansımız yok Sayın Başkan” diyordu.

1990’lı yıllarda özellikle Kürt illerinde yaşanan hak ihlalleri, faili meçhul cinayetler, köylerin boşaltılıp yakılması Türkiye’deki ana akım medya kuruluşları tarafından görmezden geliniyordu. Bu sebeple basının çoğunluğu tarafından bu ‘haber değeri taşımayan’ olayların duyurulması için Kürtler kendi günlük gazetelerini kurmaya karar vermişti. 1990’da haftalık olarak çıkan Halk Gerçeği ve Yeni Ülke’nin ardından 30 Mayıs 1992’de “Gerçekler karanlıkta kalmayacak” sloganıyla, “Gözün aydın Babıali sonunda bizden kurtuldun işte. Bundan böyle baba sözü dinlemeyen başı dik gazetecilerin de sesi çıkacak” diyerek Özgür Gündem Gazetesi yayın hayatına başladı. 

Kuruluş çalışmalarında Ahmet Kahraman’ın da yer aldığı gazetenin Genel Yayın Yönetmenliğini önce Ragıp Duran ardından Haluk Gerger üstlendi. Gazetenin Yayın Kurulu da Haluk Gerger, Hasan Bildirici, A. Başar Kafaoğlu, Taner Kutlay, Yavuz Şimşek, Abdullah Amaç ve Veli Özdemir’den oluşurken haber müdürü Semra Somersan’dı. Musa Anter, Ertuğrul Kürkçü, Fikret Başkaya, Server Tanilli, Mehmed Uzun, Faik Bulut, Nihat Behram, Hüseyin Ergün, İsmail Beşikçi, Veli Yılmaz, Sezai Sarıoğlu, Suat Bozkuş, Mihri Belli, Temel Demirer gazetenin yazarları arasındaydı. Tuğrul Eryılmaz ve Ayşenur Arslan arka sayfayı hazırlarken, İskender Savaşır ve Can Kozanoğlu da zaman zaman destek verecekti. İnsan hakları savunuculuğunun ateşten gömlek olduğu o dönemde bu yolda yürüyüşüne devam eden Eren Keskin aynı zamanda gazetenin de avukatlığını yapacaktı. 

Her şey yasaktı

Keskin o dönemi şöyle anlatıyor: “12 Eylül’ün izlerinin devam ettiği baskıcı bir dönemi yaşıyorduk. M. Ali Birand’ın Hürriyet’teki yazısında Kürt sözcüğü geçmişti. Bu o kadar önemliydi ki Kürt kavramının kullanılması bile büyük bir şeydi. O derece yasaktı her şey. Bir taraftan PKK silahlı mücadele başlatmıştı, diğer taraftan Kürt halkı üzerinde baskılar yoğunlaşmıştı. Tanık olduğumuz, yaşadığımız hiçbir şey basında yer bulmuyordu. Kürdistan’a giderken gördüğümüz baskılar, sonrasında yayınladığımız raporların basın için hiçbir değeri yoktu. Böylesine büyük ağır hak ihlalleri yaşanırken bunları hiç kimsenin duymak istemiyor olması hepimizi çok derinden üzüyor ve etkiliyordu. 

 

 

Artık Kürtlerin bir gazetesi var

Böyle bir dönemde Kürdistan’da yaşanan hak ihlallerini topluma duyurmak üzere bir artık Kürtlerin bir gazetesi oluyordu, bu hepimiz için heyecan vericiydi. Sadece Kürtler değil Türkiye’deki taraflı ve yalan haberciliği boşa çıkartmak isteyen muhalif gazetecilerin de desteğiyle, her sayısı bir delil niteliğinde olan Özgür Gündem basına yeni bir soluk kazandıracaktı. Özgür gündem yayın hayatına başladığında hepimiz çok mutlu olmuştuk.”

İlk kadın genel yayın yönetmeni

1993 Nisan ayında gazetenin künyesine yeni bir isim eklenmişti. Genel Yayın Yönetmeni Gurbetelli Ersöz. Türkiye basın tarihindeki ilk kadın genel yayın yönetmeni olan Ersöz, 1965 yılında Elazığ’ın Palu ilçesindeki bir dağ köyü olan Ziver’de dünyaya gelir. İlkokulu birincillikle bitirir, ortaokul için gidilen Adana'da ilk yıl çok sıkıntılı geçer. Konuşurken araya serpiştirdiği Kürtçe kelimeler arkadaşları tarafından alay konusu olunca sürekli okumaya devam eder. Yoruldukça radyo dinler ve sonunda iyi Türkçe okumayı ve konuşmayı öğrenir. 

Lise yıllarında "Hukuk" ya da "Uluslararası İlişkiler" okumayı ister, "Kimya"yı kazanınca çok sevinir. Yüksek lisansını "Çevre ve Enerji" konusunda tamamlayan Gurbetelli, araştırma görevlisi olarak çalıştığı Çukurova Üniversitesi'nden bu duygularla ayrılır, birkaç ay sonra da PKK üyeliği iddiasıyla gözaltına alınır, ağır işkenceler görür, tutuklanıyor ve iki yıl cezaevinde kalır.