- Gine, 1896’da Fransız sömürgeciler tarafından kafası kesilen direniş lideri Bokar Biro ile yakınlarının kafataslarını resmen geri istedi. Paris’teki Musée de l’Homme’da (İnsan Müzesi) hâlâ savaş ganimeti gibi tutulan kafatasları için talep 27 Temmuz’da yapıldı.
TİJDA YAĞMUR
Gine, Fransa’dan sömürge döneminde götürülen tarihi direnişçilerin kafataslarını geri istiyor. Gine Kültür Bakanı Moussa Moïse Sylla yaptığı açıklamada, Bokar Biro Barry ile babası, kardeşi ve savaş komutanına ait kafataslarının resmi iade talebinin 27 Temmuz’da Paris’e iletildiğini belirtti.
Bokar Biro, bugünkü Gine topraklarında yer alan Fouta-Djalon adlı tarihi bir bölgenin son bağımsız lideriydi. Fouta-Djalon, 1725’te kurulmuş teokratik bir devlet yapısına sahipti.
“Almamy” unvanı ise bu devletin hem siyasi hem dini yöneticisine verilen isimdi. Bokar Biro, hem hükümdar hem de dini lider konumundaydı.
Bu talep, daha önce Fransız sömürgeciliğine karşı direnen Samory Touré’nin kişisel eşyalarının iadesi için yapılan başvurunun devamı. Samory Touré 1896’da idam edilmiş, kafatası Fransa’ya götürülmüştü.
RFI’ye yaptığı açıklamada Bakan Sylla süreci şöyle anlattı: “Temmuz ortasında Samory Touré’nin eşyaları için başvurmuştuk. Bu sırada Bokar Biro ve yoldaşlarının kafatasları da araştırıldı. Temmuz sonunda Fransız tarafı kafatasların bulunduğunu bildirdi. Bunun üzerine resmi iade talebini yaptık.”
Müzede sergilenemez
Bokar Biro’nun iadesi Fransa’nın 2023’te kabul ettiği “insan kalıntılarının iadesi” yasası sayesinde mümkün oldu. Gine bunun için bir komite kurdu. Yetkililer, kalıntıların en geç bir-iki yıl içinde ülkeye verilmesini bekliyor. Bakan Sylla, “Kafatasları Fransa’da müzede sergilenemez” dedi.
Gine Ulusal Müzesi Müdürü Mohamed Amirou Conté ise, “Bokar Biro, Fransızların bölgeye yerleşmesine karşı çıktığı için kafası kesildi. Özgürlüğün kararlı savunucusuydu” dedi.
O dönemde Fransızlar, Batı Afrika’da sömürge imparatorluklarını genişletmek için Fouta-Djalon’u ele geçirmek istiyordu. Bokar Biro, Samory Touré ve Guine’nin diğer bölgelerindeki direnişçilerle birlikte sömürge karşıtı mücadelenin önemli direnişçilerinden biri olarak kabul ediliyor.
Müze değil, ganimet deposu
1896’daki Porédaka Muharebesi’nden sonra Fransız sömürgeciler, Bokar Biro’nun kafatasını savaş ganimeti olarak alıp Fransa’ya taşıdı. O dönemde bu tür sömürgeci uygulamalar yaygındı. Fransa 2020’de Cezayir’e yaklaşık yirmi, geçen yıl da Madagaskar’a üç kafatası iade etmişti.
Bokar Biro’nun kafatası bugün Paris’teki Musée de l’Homme (İnsan Müzesi) adlı müzede tutuluyor. Gine ise bu kalıntıları müzede sergilemeyecek. Conté, “Biz insan kalıntılarını onurlu şekilde gömeriz. Müzede teşhir etmek ne geleneklerimize ne kültürümüze uyar” diye konuştu.
Bokar Biro’nun ulusal kahraman olarak resmi törenle toprağa verilecek. Gine’nin bu adımı, sömürge döneminde yağmalanan kültürel miras ve insan kalıntılarının iadesi mücadelesinin Afrika’daki önemli örneklerinden biri.
