Patnos’tan Krasnodar’a uzanan dengbêj ve çîrokbêjler

Kültür/Sanat Haberleri —

13 Mayıs 2022 Cuma - 19:30

Ayhan Erkmen

Ayhan Erkmen

  • Yazar ve öykü anlatıcısı Ayhan Erkmen’in 25 öykü ve 25 dengbêj portresinin yer aldığı “Çîrokên Dengbêjan” kitabı çıktı. Erkmen, dengbêjlerle birlikte kent kent dolaşarak öyküleri anlatıyor. 

MASİS HESKİF/BATMAN

Öykü anlatıcısı ve yazarı Ayhan Erkmen, geçtiğimiz yıl “Çîrokên Serhedê/Serhat Öyküleri” ismiyle yayınladığı kitabı ardından “Çîrokên Dengbêjan/Dengbêjlerin Hikayesi” isimli ikinci dengbêj çalışmasını yayınladı. Kürtçe yayınlanan kitapta, Dengbêj Şakiro’dan Feqiyê Bozo’ya, Siyabend û Xecê stranından Strana Porê’ye kadar 25 öykü ve 25 dengbêjin portresi yer alıyor. 

Erkmen, kitap çalışmaları ve araştırmalarının yanı sıra dengbêjlerle beraber şehir şehir dolaşıp öykü anlatıyor. Geçtiğimiz günlerde Batman Barosu’nun daveti üzerine Batman’a giden Erkmen, bugün ise (14 Mayıs) Van Barosu’nun misafiri olarak dengbêj Kerîmê Jirkî ile birlikte Van’da olacak. Ayhan Erkmen ile “Çîrokên Dengbêjan” isimli yeni öykü kitabı üzerine konuştuk.

Köy köy dengbêjlerin izini sürdü

“Çîrokên Serhedê/Serhat Öyküleri” çalışmasının yayınlandıktan sonra Patnos Belediyesi eşbaşkanları Emrah Kılıç ve Müşerref Geçer tarafından Patnos’ta sözlü edebiyat araştırmaları yapması için davet edildiğini söyleyen Erkmen, 2021 yılının ilkbahar ve yaz aylarında Patnos’u, köylerini, komşu ilçeleri adım adım dolaşarak dengbêjleri ve çîrokbêjleri kaleme aldığını anlattı. "Çîrokên Dengbêjan" kitabının geniş kapsamlısının Patnos Belediyesi yayınları arasında çıkacağını da  söyledi. 

Ayhan Erkmen: Sözlü edebiyatın taşıyıcıları olan bazı dengbêjler son dönemlerini yaşıyorlar.
Onlara ulaşmayıp, dinlemez ve kaydetmezsek büyük bir hazine kaybetmiş oluruz.

Kolektif bir çalışmanın sonucu

Kitabın, kolektif bir emeğin sonucu ortaya çıktığını da sözlerine ekleyen Erkmen, “Dayanışma gösterilmeseydi tek başıma bu çalışmanın altından kalkamazdım” diye belirtti. “İyi ki de böyle bir çalışma yapmışız” diyen Erkmen şöyle devam etti: “Diyebilirim ki sözlü edebiyatın taşıyıcıları olan bazı dengbêjler son dönemlerini yaşıyorlar. Biz bunlara ulaşmayıp bunları dinlemez ve kaydetmezsek büyük bir hazine kaybetmiş oluruz. Yine bu kitap çalışması boyunca Dengbêj Zahiro’dan çok ciddi destek gördüm. Diyebilirim ki takıldığım, zorluk yaşadığım her bir stran da kendisine ulaşıyor, olayın yahut da söylenenlerin doğruluğunun ne derece olduğunu ondan teyit ettiriyordum. Bu şekilde de okuyuculara yanlış bir bilginin ulaşmasının da önüne geçiyordum.”

Stranların öykülerinin peşine düştü

“Patnos dengbêjlerini dinlediğimizde çok sayıda dengbêjin, Dengbêj Şeroyê Biro’nun stranlarını seslendirdiğini gördük. Bu vesile ile Şeroyê Biro’nun portresini yazma ihtiyacı doğdu” diyen Erkmen, bunun için de Krasnodar’da yaşayan Şeroyê Biro’nun yeğeni Dengbêj Feyzoyê Rizo’ya ulaştıklarını aktardı: “Ailedeki dengbêjler sadece Şeroyê Biro ve Dengbêj Feyzoyê Rizo değildi. Dedeleri Serdar, Şeroyê Biro’nun babası Biro, Mecidê Faris, Hemîdê Mecîd çok sayıda dengbêj vardı. ‘Dengbêjên Mala Birîkê’ çalışmamızda ailenin tüm dengbêjlerinin ve geçmişinin de anlatıldığı bir yazı kaleme aldık.”

Patnos’dan Krasnodar’a uzandı

Şeroyê Biro’nun seslendirdiği Gûndê Mistê Kalo stranını Patnos’taki dengbêjlerin de seslendirdiklerini aktaran Ekmen, bu stranın öyküsüne ulaşmak için Titalê Feyzo’nun ilişkilendirmesi ile Sibirya’da Zelîxana Hûsê’ye ulaştıklarını belirterek ekliyor: “Yani özcesi; belki Patnos’a gittik ama Patnos’ta sözlü edebiyatın aktarıcıları olan dengbêjlerden dinlediğimiz stranların öyküsünün peşine düşünce yahut da stranı ilk icra edenlerin peşine düştüğümüzde sadece Patnos’ta değil yer yer Malazgirt’e, Tutak’a, Karayazı’ya, İzmir’e, Aydın’a gittik hatta bazen Krasnodar’da bazen de Sibirya’da nefes aldık” diye belirtti.