• Şêx Said’in torunu Hasan Basri Fırat, HEP geleneğinin ilk kuşak siyasetçilerindendi. Xinûs Belediye Eşbaşkanı iken yerine kayyum atandı. Tutuklandı, hapsedildi. Sonra sürgün yılları başladı. Fırat önceki gün Almanya’nın Wuppertal kentinde hayatını kaybetti.
  • Sürgünü yalnızca kendisini değil ailesini de vurdu. Bir oğlu tutuklanıp cezaevine konuldu. Örgüt propagandası" yapmak iddiasıyla gözaltına alınan kızı Ruşen Fırat’a ise her gün sosyal medya hesabından Türk bayrağını paylaşma cezası verdi.

İSHAK DURSUN

Şêx Said’in torunu, HEP geleneğinin ilk kuşak siyasetçilerinden, eski Xinûs Belediye Eşbaşkanı ve KNK Üyesi Hasan Basri Fırat, sürgünde hayatını kaybetti. Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan beri Şêx Said ailesine yönelik sistematik imha, sürgün ve baskı politikalarının en somut tanıklarından biri olan Hasan Basri Fırat (72), uzun süredir sürgün yaşadığı Almanya’nın Wuppertal kentinde tedavi gördüğü hastanede yaşamını yitirdi.

Hayatının son on yılını Almanya’da zorunlu sürgünde geçirmek zorunda kalan Fırat, geride yalnızca Kürt halkının özgürlük ve demokrasi mücadelesine adanmış bir ömrü değil aynı zamanda cumhuriyet tarihi boyunca Şêx Said ailesine reva görülen devlet terörünün, siyasi soykırımın ve inkar politikasının da en canlı şahitliğini bıraktı.

Bazen bir insanın hayatı, tek başına bir halkın yakın tarihini anlatmaya yeter. Hasan Basri Fırat'ın yaşamı da böyleydi.

Şêx Said'in torunu olarak dünyaya geldi. Daha çocuk yaşlarda ailesinin yalnızca bir soyadı taşımadığını aynı zamanda ağır bir tarihsel yükü omuzladığını öğrendi. İdamlarla başlayan, sürgünlerle devam eden, kuşaktan kuşağa aktarılan inkar ve baskı politikaları, Fırat ailesinin hafızasında hiç silinmedi.

Tanığı değil öznesi

Hasan Basri Fırat da bu tarihin sessiz tanıklarından biri olmadı. Siyasal mücadelenin aktif öznesi olmayı tercih etti. 1990'lı yıllarda HEP saflarında başlayan yolculuğu, kapatılan partiler, gözaltılar, davalar ve sürgünlerle devam etti. Kürt siyasetinin neredeyse bütün evrelerine tanıklık eden kuşağın önemli isimlerinden biri olarak, memleketi Xinûs'ta halkın örgütlenmesi için yıllarca emek verdi.

OHAL yıllarının ağır baskıları nedeniyle memleketini terk etmek zorunda kaldı. Uzun yıllar Mersin'de yaşadı. Ancak ne siyasetinden ne de halkıyla kurduğu bağdan vazgeçti. Çözüm sürecinin yarattığı görece demokratik atmosferde yeniden Xinûs'a döndü ve 2014 yerel seçimlerinde belediye eşbaşkanı seçildi.

Bir kez daha sürgün

O yıllar, Kürt halkının sandıkta ortaya koyduğu iradenin yerel yönetimlerde karşılık bulduğu, demokratik çözüm umutlarının toplumda güçlendiği bir dönemdi. Hasan Basri Fırat da bu umudun yereldeki temsilcilerinden biri oldu.

Ancak çözüm masasının dağılmasıyla birlikte yeniden başlayan siyasal tasfiye dalgası onu da hedef aldı. Hakkında açılan davalar ve verilen cezalar nedeniyle bir kez daha doğduğu topraklardan ayrılmak zorunda kaldı. Bu kez adresi Almanya oldu. Böylece Şêx Said ailesinin yaklaşık yüz yıldır bitmeyen sürgün hikayesine bir halka daha eklendi.

Çocukları da cezalandırıldı

Hasan Basri Fırat'ın sürgünü, yalnızca kendi yaşamıyla sınırlı kalmadı. Kendisi Almanya'da yaşamak zorunda bırakılırken, ailesi Türkiye'de yargı baskısıyla yaşamaya devam etti. Oğullarından biri tutuklanarak cezaevine konuldu.

Kızı Ruşen Fırat ise Xinûs’ta sosyal medya paylaşımları gerekçe gösterilerek yargılandı. Kamuoyunda geniş yankı uyandıran davada mahkeme, denetim tedbiri kapsamında “sanığın belirli aralıklarla Türk bayrağı paylaşmasını” öngören bir karar verdi. Bu karar, hukuk çevrelerinde ve siyasal arenada uzun süre tartışıldı. Aile, kararı baskının kuşaklar boyunca devam ettiğinin yeni bir göstergesi olarak değerlendirdi. Hasan Basri Fırat, sürgünde yaşarken geride bıraktığı çocuklarının da aynı siyasal iklimin baskısıyla yüzleşmek zorunda kalmasını üzüntüyle izledi.

CÎK Şura üyesi

Avrupa yıllarında ise siyasal mücadelesinden vazgeçmedi.

Civaka Îslamî ya Kurdistanê (CÎK) Şura üyeliğinde bulunan Fırat aynı zamanda çalışmalarını Kürdistan Ulusal Kongresi (KNK) bünyesinde sürdürdü. Son yıllarda Kürt ulusal birliği tartışmalarının yürütüldüğü hemen her platformda hem yer aldı. Farklı siyasal geleneklerin ortak zeminde buluşmasını önemseyen isimlerden biri olarak, ulusal kongre çalışmalarına katkı sundu. Yakından tanıyanlar onu, "sert polemiklerden uzak duran, uzlaşmayı önceleyen, sakin ama ilkeli bir siyasetçi" olarak anlatır.

Xinûs’ta toprağa verilecek

Hasan Basri Fırat, yaşamının son yıllarını sürgünde geçirdi.

Şimdi ise yıllardır dönemediği topraklara bu kez cenazesi götürülecek. Resmi işlemlerin ardından Wuppertal'dan alınacak cenazenin Erzurum'un Xinûs ilçesine bağlı Kolhisar köyüne götürülerek aile mezarlığında toprağa verilmesi bekleniyor.

Belki de bu dönüş, sadece bir cenaze yolculuğu olmayacak.

Şêx Said'den bugüne uzanan bir ailenin, idamlarla başlayan, sürgünlerle devam eden ve farklı kuşaklarda farklı biçimlerde süren hikayesinin bir başka durağı olacak.

Hasan Basri Fırat ardında sadece bir siyasal mücadele bırakmadı. Bir asrı bulan inkar, sürgün ve direniş hafızasının canlı tanıklarından biri olarak tarihteki yerini aldı.