Teknofaşizmin maskesi

Palantir'in Teknofaşist Manifestosu: Post-Demokratik çağın ilanı mı? (1)

• Silikon Vadisi'nin en karanlık, en militarist ve en anti-demokratik vizyonunun, hiçbir edebi süslemeye gerek duymadan, 22 madde halinde dünyaya deklare edildi. Varoufakis bunu bir teknofeodal darbe girişiminin ideolojik zemini olarak değerlendiriyor.

Derleme: Rewşan Deniz - Çeviri: Yeni Özgür Politika

Palantir Technologies'in resmi X hesabından, CEO Alex Karp'ın The Technological Republic adlı kitabından alınan 22 maddelik bir manifesto 18 Nisan’da paylaşıldı. Metin, Silikon Vadisi'nin "ulusal savunmaya ahlaki borcu" olduğunu, yumuşak gücün (diplomasi, çatışmasızlık, insan haklarına ve uluslararası hukuka saygı…) iflas ettiğini, yapay zeka silahlarının kaçınılmaz olduğunu, Almanya ve Japonya'nın İkinci Dünya Savaşı sonrası pasifizminin "aşırı düzeltme" olup sonlandırılması gerektiğini ve bazı kültürlerin (barış, demokrasi, insan hakları, çoğulculuk) "işlevsiz ve geriletici" olduğunu ilan ediyordu. 

Bu satırlar, sıradan bir şirket tanıtım metni değildi. Bu, maskelerin düştüğü andı. Silikon Vadisi'nin en karanlık, en militarist ve en anti-demokratik vizyonunun, hiçbir edebi süslemeye gerek duymadan, 22 madde halinde dünyaya deklare edilmesiydi. Yanis Varoufakis'in aynı gün yaptığı alaycı ve öfkeli yorum ise bu manifestonun gerçek anlamını ifşa eden bir çeviri kılavuzu niteliğindeydi: Bu bir teknofeodal darbe girişiminin ideolojik zemini. 

Bu yazıda, Palantir'in manifestosunu, Varoufakis'in eleştirisini ve bu ikisi arasındaki uçurumun bize anlattığı post-demokratik geleceği mercek altına alıyoruz. 

 

Varoufakis’in maskeyi indiren tercümesi 

Palantir'in manifestosu, özünde Batı medeniyetinin varoluşsal bir tehdit altında olduğu ve bu tehdidin ancak Silikon Vadisi'nin öncülüğünde inşa edilecek "sert güç" ile (diplomasi ve diyalogun aksine, ordu ile, bombalarla) bertaraf edilebileceği ön kabulüne dayanıyor. Eski Yunanistan Maliye Bakanı ve Teknofeodalizm kitabının yazarı Yanis Varoufakis, manifestonun yayınlanmasından saatler sonra, aynı 22 maddeyi alaycı bir dille "tercüme etti". Varoufakis'in yaptığı şey basit bir siyasi hiciv değil, ideolojik bir deşifrasyondu. Palantir'in kibar ve stratejik diliyle ifade ettiği şeyleri, doğrudan şirketin bilançosuna ve tarihsel siciline tercüme etti. Aşağıda Palantir’in manifestonu madde madde Varoufakis’in tercümesi ile birlikte veriyoruz: 

Teknolojik Cumhuriyet, Özeti (Çünkü herkes soruyor)

1. Silikon Vadisi, yükselişini borçlu olduğu bu ülkeye ahlaki bir borç altındadır. Silikon Vadisi'nin mühendislik seçkinleri, ulusun savunmasına katkı sağlamak gibi olumlayıcı bir yükümlülük taşımaktadır. 

Varoufakis: Silikon Vadisi, Amerikalıların çoğunluğunun geçim kaynaklarını mahveden suçlu bankacıları kurtaran yönetici sınıfa ölçülemez bir borç altındadır. Vadinin mühendislik elitleri, bu yönetici sınıfı, hor gördükleri Amerikan halkının çoğunluğuna karşı – yani piyasa değerini yitirmiş bir sürü gibi gördükleri kitlelere karşı – ölümüne (kelimenin tam anlamıyla!) savunacaktır. 

2. Uygulamaların diktatörlüğüne karşı isyan etmeliyiz. iPhone gerçekten medeniyetimizin en büyük yaratıcı başarısı, zirvesi midir? Bu nesne hayatımızı değiştirdi; ancak şimdi aynı zamanda mümkün olanın sınırlarına dair algımızı kısıtlıyor ve daraltıyor da olabilir. 

Varoufakis: Palantir, Apple Store’a ağzı sulanarak, kendi teknofeodal imparatorluğunun hayalini kurarak bakmaktadır. İnsanların mahremiyetinden geriye kalanları da ortadan kaldıracak başka bir cihazla iPhone’un yerini almanın zamanının geldiğini düşünmektedir. 

3. Bedava e-posta ve bedava uygulamalar yeterli değildir. Bir medeniyet ya da yönetici seçkinler, halka sadece bedava dijital hizmetler sunmakla işini bitirmiş sayılmaz. Gerçek başarı şudur: Halkın geliri artsın, refahı yükselsin ve can güvenliği sağlansın. Bunları başaramıyorsa o seçkinler ve o kültür başarısızdır, çöküşe mahkûmdur ve affedilemez. 

Varoufakis: Palantir hiçbir şeyi bedavaya vermez. Tek derdi kendi büyümesidir; bu büyümeyi de sahte bir güvenlik hissi satabilmek için korku yayarak sürdürür. 

4. Yumuşak gücün –salt tumturaklı söylemlerin ve kültür ihracının– sınırları artık açığa çıkmıştır. Özgür ve demokratik toplumların üstün gelebilmesi için ahlaki çekicilikten fazlası gerekir. Sert güç şarttır ve bu yüzyılda sert güç yazılım ve yapay zekâ üzerine inşa edilecektir. 

Varoufakis: Yaşasın kontrolsüz ham güç! Etik, enayiler içindir. Batı’nın Palantir üretimi daha çok ölüm yazılımına ihtiyacı vardır. 

5. Mesele, yapay zekâ silahlarının üretilip üretilmeyeceği değil; onları kimin ve hangi amaçla üreteceğidir. Hasımlarımız, kritik askeri ve ulusal güvenlik uygulamalarına sahip teknolojiler geliştirmenin faydaları üzerine tiyatral tartışmalara girişmek için duraksamayacak, ilerleyecekler. 

Varoufakis: Yapay zekâ güdümlü katil robotlar geliyor. Görevimiz önce bu robotları inşa edip muazzam kârlar elde etmek, soruları ise daha sonra sormaktır. Palantir de bu nedenle, bu tür sistemleri sınırlayacak her türlü uluslararası anlaşmayı ne pahasına olursa olsun engellemek için elinden geleni yapacaktır. 

6. Ulusal hizmet -askerlik veya kamu hizmeti- evrensel bir görev olmalıdır. Toplum olarak, tamamen gönüllü ordu sisteminden uzaklaşmayı ve bir sonraki savaşa ancak herkes riski ve maliyeti paylaştığında girmeyi ciddi biçimde düşünmeliyiz. 

Varoufakis: (Gökyüzünden üzerlerine yönelen katil dronlardan kaçınacak bağlantılara sahip olmayan) herkes askere alınmalıdır. Askerlere maaş ödemeyi unutun; tüm ödemeler Palantir’e yönlendirilmelidir. “Kendi insanlarımız” milli hizmetlerini yaparken, ölme işi hissedar olmayanlara bırakılacaktır. 

7. Eğer bir ABD Deniz Piyadesi daha iyi bir tüfek isterse onu üretmeliyiz; aynı şey yazılım için de geçerlidir. Bir ülke olarak, yurtdışına asker göndermenin uygunluğunu tartışmaya devam edebiliriz; ancak tehlikenin içine girmesini istediğimiz o askerlere olan bağlılığımızda sarsılmaz olmalıyız. 

Varoufakis: Palantir, ABD Deniz Piyadelerini, savaş alanında sahip oldukları etik muhakemenin son kırıntılarını dahi ortadan kaldıracak katil robotlarla donatmak için yoğun şekilde çalışmaktadır. Amerikan toplumu ise, Palantir yazılımının hedef seçimini reddetme ihtimalini sınırlayacak her türlü tartışmadan tamamen yoksun bırakılmalıdır. 

8. Kamu görevlileri bizim rahiplerimiz olmak zorunda değildir. Çalışanlarını, federal hükümetin kamu görevlilerini tazmin ettiği yöntemlerle tazmin eden bir özel işletme ayakta kalmakta zorlanırdı. 

Varoufakis: Palantir, kamu sektörünün hâlâ bütünüyle vicdandan yoksun olmamasından rahatsızdır. Bu nedenle, Palantir tarafından onaylanan ve vergi mükellefleri tarafından finanse edilen devasa maaşları alan küçük bir azınlık dışında kamu çalışanları kitlesel olarak işten çıkarılmalıdır. 

9. Siyasete soyunanlara, kamunun önüne çıkanlara karşı çok daha hoşgörülü olmalıyız. İnsan ruhunun karmaşasını, çelişkilerini görmezden gelir ve affetme denen şeyi tamamen rafa kaldırırsak, yarın dümenin başında kalacak tipleri görünce çok pişman oluruz. 

Varoufakis: Palantir’e göre Donald Trump, kendini kamu hizmetine adadığı için aziz ilan edilmelidir. Trump gibi figürleri her yönüyle affetmemek ruhumuzu tehlikeye atar; üstelik bu, Palantir’in projesini sınırlayabilecek yetkililerin ortaya çıkma ihtimalini de artırır. 

10. Modern siyasetin psikolojikleştirilmesi bizi yoldan çıkarmaktadır. Ruhlarını ve benlik duygularını beslemek için siyasi arenaya bakanlar, iç dünyalarının ifadesini hiç tanışmayacakları insanlarda bulmaya aşırı bel bağlayanlar, sonunda hayal kırıklığına uğrayacaklardır.

Varoufakis: Siyaset, yapay zekâ gibi olmalı; insani empatiyle karıştırılabilecek her şeyden arındırılmalıdır. Ruhlarını ve benlik duygularını beslemek için siyasete yönelenler derhal gulaglara gönderilmelidir. 

11. Toplumumuz, düşmanlarının çöküşünü hızlandırmak konusunda fazlasıyla hevesli ve çoğu zaman keyifli hale gelmiştir. Bir rakibin alt edilmesi, sevinç değil, duraklama anıdır. 

Varoufakis: Palantir’in sonunu getirmek için fazlasıyla hevesli bazı insanlar vardır. Bir kez daha düşünseler iyi olur – yoksa! 

12. Nükleer çağı sona eriyor. Bir caydırıcılık çağı, yani nükleer çağ sona eriyor ve yapay zekâ üzerine inşa edilmiş yeni bir caydırıcılık çağı başlamak üzere. 

Varoufakis: Palantir nükleer silah üretmez; ancak diğer kitle imha silahlarını geliştirmekten büyük memnuniyet duyar. Nükleer kıyamete, insanlığın varlığına yönelik yapay zekâ güdümlü tehdidi de eklemeye hazır olduğumuzu gururla duyururuz. 

13. Dünya tarihinde başka hiçbir ülke ilerici değerleri Amerika Birleşik Devletleri kadar ileri taşımamıştır. Amerika Birleşik Devletleri mükemmel olmaktan çok uzaktır. Ancak kalıtsal elitlerden olmayan sıradan insanlar için bu ülkede, gezegendeki diğer tüm uluslardan çok daha fazla fırsat bulunduğunu unutmak kolaydır. 

Varoufakis: Dünya tarihinde hiçbir ülke, ilerleme ve özgürlük adına bu kadar çok savaş suçu işlememiştir. Amerika Birleşik Devletleri, Palantir’in kurucuları gibi aktörlere, insanlığa böylesine zarar verirken devasa kârlar elde edebilecekleri sınırsız bir alan sunmaktadır. 

14. Amerikan gücü olağanüstü uzun bir barışı mümkün kılmıştır. Pek çok kişi, dünyada büyük güçler arasında sıcak bir askeri çatışma olmaksızın yaklaşık bir asırdır barışın bir biçiminin hüküm sürdüğünü unutmuş ya da belki kanıksamıştır. En az üç nesil –milyarlarca insan, onların çocukları ve şimdi torunları– bir dünya savaşı görmedi. 

Varoufakis: Amerikan gücü, ardı ardına gelen savaşlar, darbeler ve önlenebilir mali felaketler üzerinden beslenmiştir. Pek çok kişi, Amerika’nın barış ve demokrasi adına sonsuz savaşlar yürütme kapasitesini ya unutmuş ya da kanıksamıştır. 

15. Almanya ve Japonya'nın savaş sonrası etkisizleştirilmesi (kısırlaştırılması) geri alınmalıdır. Almanya'nın dişlerinin sökülmesi, Avrupa'nın şimdi ağır bir bedel ödediği bir aşırı düzeltmeydi. Japon pasifizmine yönelik benzer ve son derece tiyatral bağlılık, sürdürülmesi halinde Asya'daki güç dengesini de değiştirme tehdidi taşımaktadır. 

Varoufakis: Alman ve Japon faşizmi yeniden “harika” yapılmalıdır. Almanya’nın Nazilerden arındırılması, Avrupa’nın bugün bedelini ödediği bir aşırı düzeltmeydi. Japon pasifizmine yönelik benzer bağlılık da derhal sona erdirilmelidir. 

16. Piyasanın harekete geçmekte başarısız olduğu alanlarda inşa etmeye çalışanları alkışlamalıyız. Kültür, Musk'ın büyük anlatılara olan ilgisine, sanki milyarderlerin yalnızca kendilerini zenginleştirme kulvarlarında kalmaları gerekiyormuş gibi neredeyse küçümseyerek güler. Yarattığı şeyin değerine dair herhangi bir merak veya gerçek ilgi, özünde reddedilir ya da belki de ince bir perdenin altından gizlenen bir küçümsemeden beslenir. 

Varoufakis: Devletin cömert sözleşmeleri aracılığıyla her şeyi tekelleştirmeye çalışanlar alkışlanmalıdır. Milyarderler yalnızca sahip olduklarıyla yetinmemeli; daha da zenginleşebilmek için yoksulları kendilerini iktidarda tutmaya ikna edecek büyük anlatılara ihtiyaç duyarlar. Bu arada Palantir, Elon’u - özellikle de apartheid esintili anlatısını - çok sever. 

17. Silikon Vadisi, şiddet suçlarıyla mücadelede rol oynamalıdır. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki pek çok politikacı, şiddet suçları söz konusu olduğunda esasen omuz silkmiş, hayat kurtarmak için umutsuz bir çaba olması gereken bu alanda sorunu ele almayı veya seçmenleri ya da bağışçıları nezdinde herhangi bir risk üstlenmeyi terk etmiştir. 

Varoufakis: Silikon Vadisi, Amerika şehirlerinde Gazze’de yaptığını yapma özgürlüğüne sahip olmalıdır. ABD’deki pek çok siyasetçi, Palantir’e kalan son sivil özgürlükleri ve insan haklarını ortadan kaldırma yetkisi verirken adeta omuz silkmiştir. Bu durum sona ermelidir. 

18. Kamuya mal olmuş kişilerin özel hayatlarının acımasızca didiklenmesi, çok fazla yeteneği devlet hizmetinden uzaklaştırmaktadır. Kamusal alan -kendini zenginleştirmekten başka bir şey yapmaya cesaret edenlere yönelik sığ ve bayağı saldırılar- o kadar affedici olmayan bir yer hâline gelmiştir ki, cumhuriyet; içlerinde herhangi bir gerçek inanç yapısı gizlenseydi hırsları affedilebilecek olan, etkisiz, boş kalıplardan oluşan kayda değer bir kadroyla baş başa kalmıştır. 

Varoufakis: Trump ya da Clintonlar gibi “sevimli” figürlerin siyasete girmekten caydırılmaması için Epstein ağı unutulmalıdır. Sanders veya Mamdani gibi “yıkıcılar” devreye girmediği sürece kamusal alan denetimden muaf tutulmalıdır. 

19. Kamusal hayatta farkında olmadan teşvik ettiğimiz aşırı ihtiyat zehirdir. Yanlış hiçbir şey söylemeyenler, genellikle hiçbir şey söylemezler. 

Varoufakis: Palantir’e tüm kârlı sözleşmeleri veren sıradan kamu figürlerini severiz. Aynı şekilde, Palantir’e aynı sözleşmeleri veren “renkli” kamu figürlerini de severiz. 

20. Seçkin çevrelerdeki dine karşı yaygın hoşgörüsüzlüğe direnilmelidir. Elitlerin dini inanca karşı hoşgörüsüzlüğü, belki de onların siyasi projelerinin, içindeki pek çok kişinin iddia edeceğinden daha az açık bir entelektüel hareket olduğunun en açık işaretidir. 

Varoufakis: Kitlelerin tam anlamıyla boyunduruk altına alınmasını kesintisiz sürdürebilmemiz için daha fazla “afyon” gereklidir; zira henüz yeterince uyuşmuş değillerdir. Örgütlü hurafeyi sorgulamak tehlikelidir ve sona erdirilmelidir. 

21. Tüm kültürler eşit değildir. Bazı kültürler hayati ilerlemeler kaydetmiştir; diğerleri ise işlevsiz ve gerilemeye devam etmektedir. "Tüm kültürler eşittir, eleştiri yasaktır" dogması, belirli kültürlerin ve alt kültürlerin harikalar yarattığı, diğerlerinin ise vasat, hatta daha kötüsü gerileyici ve zararlı olduğu gerçeğinin üstünü örtmektedir. 

Varoufakis: Palantir’in kurucularının ve Elon’un zirvesinde yer aldığı Hitler’in ırk hiyerarşisini yeniden kurmanın zamanı gelmiştir. İnsanları ten rengine, etnik kökenine ya da dinine göre yargılamanın yanlış olduğu fikri terk edilmelidir. 

22. Boş ve içi boş bir çoğulculuğun sığ cazibesine direnmeliyiz. Biz, Amerika'da ve daha geniş anlamda Batı'da, son yarım yüzyıldır kapsayıcılık adına ulusal kültürleri tanımlamaya direndik. Peki ama Neyin içine dâhil ediyoruz? İçi tamamen boşaltılmış bir şeye dâhil etmenin hiçbir anlamı yoktur. 

Varoufakis: Siyahlar, Müslümanlar, çoğu Asyalı ve tabii ki kadınlar untermensch (alt insan) sınıfındadır. Amerika'da ve Batı'da erkekler, son elli yıldır sözde "kapsayıcılık" adına bu aşağılık varlıklara hadlerini bildirmekten geri durdu. Bu, çok büyük bir hataydı. Bu tür varlıkların, hizmetçilik ya da seks işçiliği dışında topluma karışmasına asla izin verilmemeli. En azından robotlarımızı yeterince geliştirene kadar. Ondan sonra zaten onlara hiç ihtiyacımız kalmayacak. 

Kaynak: Palantir'in Teknofaşist darbe manifestosu: https://x.com/PalantirTech/status/2045574398573453312

Varoufakis'in maske düşüren tercümesi: https://x.com/yanisvaroufakis/status/2045981489603461309