- Zîlan Katliamı’nda ailesinden 17 kişiyi kaybeden, henüz 10 yaşındayken katliam alanında akrabalarına ait kemikleri toplayan Fehime Zeylan, “Bu zulmü unutmayacağız” dedi.
Wan’ın Erdîş (Erciş) ilçesinde yer alan Zîlan Vadisi (Geliyê Zîlan) Temmuz 1930’da tarihin en acı sayfalarından birine tanıklık etti. Bölgede 44 köy ateşe verilirken, ardından binlerce insan toplu biçimde katledildi. Zîlan Katliamı’nda yaşamını yitirenlerin sayısı çeşitli kaynaklarda 15 bin olarak belirtilse de dönemin tanıkları ve farklı araştırmalar, katledilenlerin sayısının 40 bini aşkın olduğunu belirtiyor. Katliamdan sağ kurtulanlar ise, yalnızca canlarını kurtarmakla kalmadı, birçoğu yıllarca kaçak bir yaşam sürmek zorunda bırakıldı. Kimisi ya tutuklandı ya da doğup büyüdükleri topraklardan koparılarak sürgüne gönderildi.
Katliamda ailesinden 17 kişiyi kaybeden 76 yaşındaki Fehime Zeylan, yaşananları çocukluğundan itibaren dinleyerek büyüdü ve bugün hâlâ o topraklarda yaşamını sürdürüyor.
Yüzyıl geçse de…
O dönemde yaşananları MA’dan Zeynep Durgut ve Bilal Babat’a anlatan Fehime Zeylan, "Ailemden 17 kişi Zîlan’da katledildi. Kayınpederim o katliamın tanıklarındandı. Yıllarca kaçak kaldı. Devlettin baskısını çok yaşadı. Gözü önünde annesini, kardeşlerini katlettiler. Bunlar biz doğmadan önce yaşandı ve biz bunları dinleyerek, büyüdük" dedi. Katliam ile Kürt varlığının bölgede yok edilmek istendiğini ifade eden Fehime Zeylan, yaşatılanların yüzyıl geçse bile unutulamayacağının altını çizdi.
‘Geri döndük ve buradayız’
"İnsanın bir tavuğu öldüğünde bile insan kahroluyor” diyen Fehime Zeylan, sözlerine şöyle devam etti: “Burada binlerce insan katledildi. Benim ailemden 17 kişi katledildi bu acıyı nasıl unutabilirim ki? Bu bölgede ne insan bıraktılar, ne hayvan bıraktılar ne de ev bıraktılar. Her şeyi yağmaladılar. Ama geri döndük ve buradayız, burada yaşıyoruz. Bizler bize yapılanları unutmayacağız. Bu topraklarda yapılan bu zulmü nasıl unutalım ki?”
10 yaşında kemik topladı
Daha 10 yaşındayken katliamın yapıldığı yere arkadaşlarıyla birlikte ot toplamaya gittiklerini söyleyen Fehime Zeylan, "Ben daha küçüktüm. Bir gün arkadaşlarımla birlikte katliamın yapıldığı yere ot toplamaya gittik. Ot toplarken orada açıkta olan insan kemiklerini gördüm. Bu kemikler Zîlan katliamında katledilen insanların kemikleriydi. O kemikleri topladım. Topladığım kemiklerden biri de akrabam Halil’in kafatasıydı. Saçları hala ilk günkü gibi kıvırcık duruyordu ve yapısı bozulmamıştı. O parçaların hepsini kendi ellerimle toplayarak gömdüm. Çocuktum ama o an ne yaşatıldığını anladım. Korkmadım, çünkü bize anlatılanlar bundan çok daha korkunçtu" dedi.
Kemikler taşlarla kapatıldı
Fehime Zeylan, daha sonra köylülerin katliam alanını taşlarla kapatmak için surlar ördüğünü anlattı. Gömdüğü kemikleri bulan köylülere durumu bildirdiğini ve kemiklerin yeniden gömüldüğünü aktardı.Fehime Zeylan, “Benim gömdüğüm kemikleri bulmuşlardı. Ben de ona onları benim gömdüğümü ve aynı yere götürerek kapatmasını söyledim. Onlar da kemikleri yıkayıp çıkarttığım yere gömdüler. O zamanlar 10 yaşındaydım” diye konuştu.
Bu katliam unutulmaz
Yapılan katliamı hiç bir zaman unutmadıklarını dile getiren Fehime Zeylan, "Bu katliam unutulmaz. Bunu yapanlar ve katliamın sorumluları cezalandırılmadı. Ama bu katliamın unutulmaması lazım. Ben 76 yaşındayım unutmadım ve hiç unutturmayacağız. Bizim bütün yaşamımız acı ve baskı ile geçti bunları unutamıyoruz" diye konuştu. WAN
