• Irak, Bağdat ile Hewlêr arasında varılan anlaşma sonrasında, Kerkük sahalarından Türkiye'nin Ceyhan limanına boru hattıyla petrol ihracatına yeniden başladı.

Devlet işletmesi Kuzey Petrol Şirketi, Çarşamba günü yaptığı açıklamada, günde yaklaşık 250 bin varil petrolün Ceyhan'a pompalanmaya başlandığını belirtti ve belirli bir rakam vermeden önümüzdeki günlerde bu miktarın artırılabileceğini duyurdu. Petrol Bakanı Hayyan Abdul Ghani, daha önce Irak'ın Kerkük petrol sahalarından 200 bin ila 250 bin varil/gün (bpd) pompalayabileceğini, bu miktarın Federe Kürdistan'dan ek 200 bin bpd ile artırılabileceğini söylemişti. Bu adım, Bağdat ile Hewlêr arasındaki uzun süredir devam eden mali anlaşmazlıklar nedeniyle günlerdir süren müzakereler ve gerilimlerin ardından geldi.

Petrol ihracatının yeniden başlaması, ABD-İsrail ile İran savaşının Hürmüz Boğazı üzerinden petrol akışını kesintiye uğratması nedeniyle Irak'ın ekonomik etkileri hafifletmek için attığı kritik bir adım olarak değerlendiriliyor. Irak'ın petrol üretimi, savaş öncesi yaklaşık 4,2 milyon bpd olan toplam üretimin neredeyse üçte birine düşerek yaklaşık 1,4 milyon bpd'ye geriledi. Savaş öncesi ortalama 3,4 milyon bpd olan ihracat ise tamamen durma noktasına geldi.

Anlaşma, aynı zamanda artan ham petrol fiyatlarını düşürmek ve petrol arzını artırmak yönündeki ABD baskısının bir sonucu olarak da görülüyor. ABD'nin Türkiye Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, Bağdat ile Hewlêr arasındaki anlaşmayı X platformunda övdü. "Bu kritik zamanda enerji ihracatını yeniden başlatmak ve bölgenin refahını artırmak için anlaşmaya varan çalışmaları nedeniyle Erbil ve Bağdat'a çok teşekkürler" diye yazan Barrack, "Cesaretiniz, kararlı iş birliğiniz ve diplomatik yola olan bağlılığınız gerçekten paha biçilmezdi" ifadelerini kullandı. ABD'nin "bu kriz döneminde bu çabaları tam desteklemeye devam ettiğini" ekledi.

Federe Kürdistan, petrol pompalanmaya başlamadan önce Bağdat'tan Ocak'ta getirilen gümrük politikasının kaldırılmasını talep etmiş, ayrıca Bağdat'tan fazla elektrik alımını da istemişti. Bağdat, Salı günü Kürdistan İhracat Boru Hattı üzerinden petrol pompalamayı reddetmesi nedeniyle yasal işlemle tehdit etmiş ve Hewlêr'i Irak Anayasası'nı ihlal etmekle suçlamıştı.

Federe Kürdistan Başbakanı Mesrur Barzanî, kararın ardından federal hükümetle yürütülecek görüşmelere değinerek, ekonomik kısıtlamaların kaldırılması gerektiğini, şu sözlerle vurguladı: "Bu karara paralel olarak, Kürdistan Bölgesi’ne yönelik ithalat ve ticari hareketlilik üzerindeki kısıtlamaların acilen kaldırılması için Bağdat ile görüşmelerimiz ivedilikle devam edecektir. Ayrıca, petrol ve gaz şirketlerinin güvenli bir ortamda üretime yeniden başlayabilmeleri için gerekli teminatların sağlanması temel önceliğimizdir."

ABD’ye destek teşekkürü

Başbakan Mesrur Barzanî, ihracat düğümünün çözülmesi sürecinde aktif rol oynayan Washington yönetimine de teşekkür ederek, "Bu süreçteki rolleri ve sarsılmaz destekleri için Amerika Birleşik Devletleri’ndeki ortaklarımıza en içten şükranlarımı sunuyorum" dedi.

Barzanî, ABD’nin müzakerelerde aktif rol oynamaya devam etmesini; özellikle gümrük sorunları ve ticari kısıtlamaların kaldırılmasına yönelik görüşmelerde ABD’nin "gözlemci" sıfatıyla desteğinin sürmesi gerektiğini vurguladı.

Federe Kürdistan, geçen hafta ayrıca İran'a bağlı yasadışı grupların petrol, gaz ve enerji sahalarını saldırı hedefi haline getirdiğini, üretimi durdurduğunu ve "ihracat için petrol kalmadığını" belirtmiş; Bağdat'ın bu saldırılara karşı "etkili önlem almadığını" ve "faillerin çoğunun Bağdat'tan maaş ve destek aldığını" açıklamıştı. Barzanî, Bağdat ile yapılacak görüşmelerin "petrol ve gaz şirketlerinin güvenli bir şekilde üretime dönebilmesi için garanti sağlanmasını" da hedeflediğini vurgulamıştı.

Petrol fiyatları geriledi

Anlaşmanın duyurulmasının ardından petrol fiyatları geriledi ve Ortadoğu arzlarına ilişkin endişelere mütevazı bir rahatlama sağladı. Salı günü yüzde 3'ten fazla yükselen küresel petrolün üçte ikisinin kıyaslandığı Brent ham petrolü, Çarşamba sabahı yüzde 1,38 düşüşle varil başına 101,99 dolardan işlem görüyordu. ABD ham petrolünü takip eden West Texas Intermediate ise yüzde 1,89 düşüşle varil başına 94,39 dolara geriledi.

Bağdat ayrıca petrolü uluslararası piyasaya ulaştırmak için başka seçenekleri de araştırıyor. Bakan Ghani, İran'la Hürmüz Boğazı'ndan bazı petrol tankerlerinin geçişine izin verilmesi için temaslarda bulunulduğunu ve kara yolları rotalarının da incelendiğini belirtti. Türkiye, Suriye ve Ürdün üzerinden 100 bin ila 200 bin bpd arasında petrol taşınması hedefleniyor.

Ayrıca Kerkük-Ceyhan boru hattının revize edilerek ham petrolün Kürdistan İhracat Boru Hattı'nı bypass ederek Türkiye'nin Akdeniz limanına doğrudan pompalanması planlanıyor. DAİŞ ve diğer çetelerin verdiği hasarlar nedeniyle 10 yıldan fazla süredir büyük ölçüde atıl kalan Irak-Türkiye boru hattı, önemli bir enerji arteridir. HEWLÊR

Hewlêr ve Bağdat arasındaki krizin detayları şurada: https://www.ozgurpolitika.com/haberi-irak-ve-federe-kurdistan-in-petrol-krizi-209744

 

* * *

8 maddelik karar

Irak Parlamentosu, bölgede devam eden savaş ve Hürmüz Boğazı’nın kapanması nedeniyle yaşanan ekonomik krize karşı 8 maddelik bir çözüm paketi yayımladı. Kararnamede, Kürdistan Bölgesi'ndeki memurların maaşlarının ödenmesi ve Kerkük-Ceyhan boru hattının onarılması gibi hayati maddeler yer alıyor.

Kabul edilen 8 maddelik kararname şöyle:

* Petrol satışı için yeni güzergahlar: Federal hükümet, bölgedeki savaş koşulları nedeniyle petrol gelirlerinin kesilmemesi ve vatandaşların geçim kaynağının korunması için ham petrol satışı adına derhal yeni ve alternatif yollar bulmakla yükümlü kılındı.

* Parlamentodan tam destek: Irak Parlamentosu, hükümetin petrol ihracatını sürdürebilmek için alacağı her türlü alternatif karar ve yasal düzenlemeye tam destek vereceğini ve gerekli yasaları hızla oylayacağını taahhüt etti.

* Petrol kaynakları üzerinde merkezi denetim: Petrol üretimi, nakliyesi ve dağıtımı üzerindeki tüm yetkilerin federal hükümet tarafından tam olarak icra edilmesi istendi.

* ASYCUDA sistemine geçiş: Gümrüklerde şeffaflığı sağlamak amacıyla uluslararası "ASYCUDA" (Otomatize Gümrük Veri Sistemi) yazılımının Kürdistan Bölgesi dahil tüm Irak vilayetlerinde uygulanması zorunlu hale getirildi.

* Petrol ve Gaz Yasası: Federal hükümetin, Petrol ve Gaz Yasası taslağını belirli bir takvim çerçevesinde hazırlayarak ivedilikle parlamentoya sunması kararlaştırıldı.

* Rafineri ve fabrikaların desteklenmesi: Petrol ürünlerinin rafinerilerde birikmesini önlemek ve üretimin devamlılığını sağlamak amacıyla, devlet ve özel sektöre ait fabrikalara "siyah petrol" (fuel-oil) tedarik edilmesi kararlaştırıldı.

* Kerkük-Ceyhan hattının onarımı: Kerkük’ten başlayarak Musul’un batısı, Zummar ve Peşhabur üzerinden Türkiye’nin Ceyhan Limanı’na uzanan Irak-Türkiye petrol boru hattının federal hükümet tarafından acilen onarılması ve işler hale getirilmesi talimatı verildi.

* Kürdistan Bölgesi memur maaşları: Federal hükümet, Kürdistan Bölgesi’ndeki memur maaşlarını, Irak’ın diğer vilayetlerindeki memurlar gibi hiçbir aksama olmaksızın düzenli olarak ödemekle yasal olarak yükümlü kılındı.