- Cizîr’de yaşayan Mehmet Elçi, korucu olmamak için terk etmek zorunda kaldığı köyüne, tapulu arazilerinin Savunma Bakanlığına 49 yıllığına kiralanmasından dolayı dönemiyor.
Kuzey Kürdistan’da 1990’lı yıllarda binlerce köy “güvenlik” adı altında yakıldı, yurttaşlara koruculuk dayatmasında bulunuldu. Baskılarla yüz binlerce kişi, farklı kentlere göçertildi. Şirnex’in Cizîr (Cizre) ilçesine 12 kilometre uzaklıktaki Şax ve Hebler köyleri, bunlardan sadece ikisi. 1992'de yakılmadan önce Hebler’in 4 bin, Şax’ın ise 2 bin civarında nüfusu vardı. Hebler’de 1985'te 20 gencin adı istekleri dışında korucu olarak kaydedildi. Bunlardan biri de Mehmet Elçi (62) idi. Adının korucu olarak yazıldığını duyması üzerine yanına hiçbir şey almadan Cizîr’e göçen Elçi, geride kalan 41 yılda köyünü sadece iki kez görebildi. Köye dönük “özel güvenlik bölgesi” kararının Mayıs 2025'te kaldırılması sonrası bir saatliğine, bu yıl da alınan özel izinlerle gün doğumundan gün batımına kadar sadece birkaç saat köyünü ziyaret edebilen Elçi’nin köye dönüp yerleşme istemi ise engellerle takılıyor.
Türk ordusuna verildi
Bu engellerden biri de tapulu arazilerinin Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından 49 yıllığına Savunma Bakanlığına kiralanması. Köylülerin bilgisi dışında 10 Mart 2009'da gerçekleşen kiralama, 758 bin 736 metrekareyi kapsıyor. Köy 1. derece sit alanı olmasına, alanda birçok tarihi esere rağmen atış talimleri yapılarak, tatbikatlar gerçekleştiriliyor. Köy ayrıca Devlet Su İşleri (DSİ) 10. Bölge Müdürlüğü tarafından Cûdî Dağı’nın en önemli su kaynaklarından biri olan Nêrdûş Deresi üzerinde yapılması planlanan baraj tehdidi altında. Avukatların yürütmenin durdurulması talebiyle Şırnak İdare Mahkemesi’ne açtığı dava kapsamında 25 Haziran'da keşif yapılacak. 41 yıl önce korucu olmamak için terk etmek zorunda kaldığı köyüne onurlu bir şekilde geri dönüp yeniden bir inşa başlatmak istediğini belirten Mehmet Elçi ile Müdür Gök (56), MA'dan Emrullah Acar'a konuştular.
Onurluca dönelim
Elçi, şunları söyledi: “Çevrede bulunan bütün köylerde geri dönüşler oluyor. Biz de birçok kez bunun için gerekli girişimlerde bulunduk, ancak bize onay çıkmadı. Sonradan köylerin kiralandığını öğrendik. Gabar’ın en ücra köşesinde yol gitmeyen yerlere bile dönüşler oldu, ancak bizim Cizîr’e 12 kilometre uzaklıkta ama dönemedik. Meğerse tapulu arazilerimiz kiralanmış. Köyde herkesin tapuları var. Şimdide her ne kadar özel güvenlik bölgesi kararı kaldırılsa da biz yine dönemiyoruz. 40 yıl aradan sonra geçen yıl izinle bir saatliğine gidip gördüm. Evimin üzerine çıktım, yıkılmıştı bu beni çok üzdü. Bu yıl da bir kez gittim. Köyün çevresini gezdik sadece. Biz köyümüze onurlu bir şekilde dönmek istiyoruz. 40 yıldır bunun hayali ile yaşıyoruz. Bir süreç var, köylerimize döneceğiz sandık, ancak bu henüz olmadı. Tapulu arazim var, ancak ekip biçemiyorum. Orada hayvancılık yapmak istiyoruz ama izin verilmiyor. Köyümüzü yeniden inşa etmek istiyoruz. Bu sorun sadece bizlerin değil, bütün bölgenin sorunu.”
Süreçten beklentimiz var
Cizîr’de Nur Mahallesi’nde bakkal işleten Heblerli Müdür Gök (56) de köye onurlu bir şekilde dönmek istediklerini belirterek, şunları ifade etti: “34 yıl önce köyümüzün yakılması üzerine çıkmak zorunda kaldık. ‘Güvenlik’ iddiasıyla köyümüz boşaltıldı, ancak bugün bu gerekçe ortadan kalkmıştır. Bir süreç var. Her ne kadar devletin adım atmamasından kaynaklı süreç ağır aksak ilerlese de bizim açımızdan olumlu bir süreçtir. Bizim bu süreçten beklentimiz köylerimize geri döneceğimiz imkanların sağlanması. Şax ve Hebler bölgenin en güzel ve tarihi köyleri. Köyümüz 1. derece sit alanı, ancak 49 yıllığına kiralanmış. Köyde tatbikat ve atış talimleri yapılıyor. Biz bunu istemiyoruz. Korunması gereken bir yerde yıkım yapılıyor. Bu yetmezmiş gibi baraj tehdidi var. Herkes köyüne dönmek istiyor.” ŞIRNEX
