- İktidara yeltenmeyi, hem ona ulaşmayı hem onu dağıtmayı böyle kullanmak bana göre aşka da ihanettir. Bu olmazsa sosyalizm kurur, yaşam kurur ve bildiğiniz şey de gelişmez. “Erkeği öldürmek” aslında sosyalizmin temel ilkesidir. Orada iktidarı öldürmektir, tek taraflı hakimiyeti, eşitsizliği öldürmektir.
- Hakim erkek var. Ben bunun için diyorum ki sizin her şeyiniz yüzyıllar öncesinden ayarlanmış. Bunu bozuyorum. Şimdi bunu bazı edebiyatçılar, sanatçılar, yüzyıllık çabayla yaparlar. Biz her şeyi aynı zamanda ve savaş için yaptık, yapmak zorundaydık. Bu Kürt Devrimi’nin bir kanunudur adeta.
- Birisi, “sana hakim oluyorum” diye, birisi “seni bununla kendimle bağlıyorum, satın alıyorum” diye yaklaşmayacaksın. Ki bunun üzerine müthiş ikiyüzlülükler, mallı mülklü yaklaşımlar, sevgisizlik, her türlü ahlaksızlık yaşanıyor. Erkek değildir, erkek gibi görünür. Kadın değil, kadınsı gibi görünür. Benim isyanım bunadır.
ABDULLAH ÖCALAN
“Büyük söze büyük etkilenme ile cevap veremezseniz sağlıklı gelişmeniz mümkün değildir.” En değerli söze es geçer gibi yaklaşırsanız, kaybeden yine siz olursunuz. Ben şimdiye kadar sözlerimi, büyüklüğe çağrı olarak söyledim. Ve gerektiği gibi cevap verilirse o insan gelişir. Biz böyle saygılı yaklaşıyoruz. Önemli olan güç vermektir. Bu “devrim” adı altındaki mesleği, çalışmayı seçmişseniz, bu sürünme tarzını bırakmanız lazım. Güçten, takatten, büyük heyecan ve tutkulardan yoksun kalmış, kurumuş kişilikler bana göre devrimde bir iş yapmayı bırakalım, normal yaşamda bile etkili olamazlar. Sosyalist demokrasi dediğimizde acaba kişi demokrat olabilir mi? Bunu iyi niyet ya da söylem düzeyinde belirtmiyorum. Bana göre bir söz, çok doğru olsa bile söylem düzeyinde kalıp pratiğe geçmiyorsa, o kişi kendini gerçekleştiremez. Örneğin “demokrasi” sözünü sık söylüyor ama demokrasi pratiğini uygulamıyorsa kendini gerçekleştiremez. Kendini gerçekleştiremeyen de yalancı olur. Dikkat edelim, düzen hepinizi yalancı durumuna düşürmüştür. Sözü size söyletiyor ama pratiğini asla uygulatmıyor. Benim farkım biraz şuydu; hem söyler, hem yaparım…
Sözler(iniz) yarım yamalak, yüreğe ulaşmıyor. Pratiğe hiç yansımıyor. Oysa yaşamı ne büyük bir coşku ve heyecanla sahiplenmek istediğimizi anlatıyorum. Açığa vurmaya çalıştığımız böyle bir çıkıştır. Erkeği öldürmek” dediğimiz yaklaşımı bütün bir devrim, örgütlenme ve yeni toplumsal kuruluş içinde ele alıp geliştirmek gerekiyor. Sonraya bırakılacak bir durum değildir. Öyle ele alındığında sosyalizm hayali büyük bir tehlikeyle karşı karşıya bırakılmış olur. Hele o erki ele geçirme, beşikten itibaren düzen okullarında, düzen yaşamında geçmişse, onun içine sızacak güç pek sosyalist olmayacaktır. Nitekim Sovyet deneyimi bunu açık bir biçimde ortaya koydu.
Erkeksi sosyalistler
“İktidar tehlikesinden kendisini korumak” diyorum; iktidar gücüyle her şeye sahip olmak bana çok ahlaksızca geliyor. Hatta aşkı bile tarif ederken “endişelerim var” diyorum. İktidara yeltenmeyi, hem ona ulaşmayı hem onu dağıtmayı böyle kullanmak bana göre aşka da ihanettir. Bu olmazsa sosyalizm kurur, yaşam kurur ve bildiğiniz şey de gelişmez. “Erkeği öldürmek” aslında sosyalizmin temel ilkesidir. Orada iktidarı öldürmektir, orada tek taraflı hakimiyeti, eşitsizliği öldürmektir, orada hoşgörüsüzlüğü öldürmektir. Hatta giderek faşizmi, diktatörlüğü, despotizmi öldürmektir. Bu kavram bu kadar genişletilebilir. Bunlar erkek devrimini yapamamışlar bana göre. Erkeksi sosyalistler. Ben hiçbir zaman normal erkeklere özenmedim. Toplumda, çocuk yaşta kendini buna öykünmeyen, buna kendini alıştırmayan tek bir erkek düşünülemez. Kural olarak erkeksi toplumda, sosyalistine kadar hemen hepsi az çok erkekliğini duyacaktır, değil mi? Kurala göre, geleneğe göre mutlak kurgu böyle.
Daha çocukluğumda, köy ortamında gördüğüm çelişkiler sonucunda hâkim erkek anlayışını yerle bir etmekten de zevk alıyordum. Köy toplumuna karşı devrim yapmak, kadın ilişkilerine karşı devrim yapmaktı. Ve tabii daha sonra bunlar sistemleşti. İşte sosyalist teoriyle bütünleştiğinde, biraz daha bu yeni hali aldı… Oluşum özellikleri temelinde gelişen toplumsal kanunlar gerçekten çok etkilidir. “Kadının adı var, kendisi yok” belirlemesi bizim için çok önemli. Zaten klasik tip kadınla da en az erkekle savaştığımız kadar savaşıyorum. Zaten düşündüğüm sistemi tamamlamak için de bu çok gerekli olacak. Kadını ortaya çıkarabilmek çok ciddi bir mesele. Erkeği batırmakla kadını ortaya çıkarmak birbiriyle çok bağlantılıdır.
Kürt Devrimi’nin kanunu
Kendim de dahil, kadınlarla ve erkeklerle ilişkilerde hiçbir sosyalist ve teorik kitapta olmayan inanılmaz yaklaşımlarla onları mücadele edebilecek bir tarza getiriyorum. Benim için bu bir sanattır. Şimdi şöyle bir çelişkiyi yoğun biçimde yaşıyorlar. Zaten bu çelişkiyi çözmeden de yaşamaları mümkün değil, benim düşündüğüm mücadele sistemime göre. “Peki, neye göre olacağız?” diyorlar. Büyük bir boşluk doğuyor. Bu onları bazen yere attırtıyor. Olmuyor. Diğer yandan özgürlük çağrıları çok görkemli. Eskiden hiç tanık olmadıkları silahla tanışıyorlar. Özgüçle, özkararla tanışıyorlar. Bu erkeklerle zaten aldığımız tedbire göre kaba da olsa bir eşitlik vardır. Şimdi bu onlara inanılmaz gibi geliyor. Dün bir dediğini iki etmeyen adamla her koşulda eşit. Bu onu çekmeye, saflarda tutmaya yetiyor bazen... Hakim erkek var. Ben bunun için diyorum ki sizin her şeyiniz yüzyıllar öncesinden ayarlanmış. Bunu bozuyorum. Şimdi bunu bazı edebiyatçılar, sanatçılar, yüzyıllık çabayla yaparlar. Biz her şeyi aynı zamanda ve savaş için yaptık, yapmak zorundaydık. Bu Kürt Devrimi’nin bir kanunudur adeta. Olmazsa hiçbir şey başarılamaz.
Nasıl çözmeye çalışıyorum?
Şimdi bizde büyük olay şu: Bunu nasıl kıracağız? Tamam, öncü ilişki içinde bu gerçekleştirilecektir demek istiyorsun. Bunun mekanizmasını size anlatıyorum, çok daha çarpıcıdır. Bu yaş sınırına geldiğinde erkek de kadın da kendini toplumsal yasaya göre mutlak bir biçimlenmeye kavuşturmak ister. Ve asıl büyük bunalım, problemden de öteye, bunalım böyle gelişti. Peki, ben bunu nasıl çözdüm? Nasıl çözmeye çalışıyorum? Mekanizma ne? İşte erkeği öldürmek, kadını da diriltmek tam da bu noktada müthiş bir çaba ve plan istiyor. Belirttiğim gibi kendimde erkeği öldürmek ve giderek çevremdeki erkeği öldürmek müthiş bir olaydır. Eğer kadın bu işe, topluma katılacaksa kadını bu yola koymak çok önemlidir. Ve bunlar en büyük devrimci çalışmalardır aslında. Mesele kaba savaşçılık, cesaret, fedakarlık veya yoksulluğa, açlığa katlanmak değildir. Bunlar olumlu ve güçlü özelliklerdir. Ama kendi başına bırakırsak bunlar düşmanın ve sömürgecilerin hizmetinde mükemmel kullanılır.
Kadın fena düşürülmüş
Şimdi bunu kendileri için yapabilmeliler. Sırf bu klasik erkekliği kurtarmak için her şeyi yapıyor. Bunu bozmak gerekiyor. Bu klasik erkeği öldürürsek çok önemli bir gelişme ortaya çıkabilir… Ama neyi öldürtme? Yaşanmaması gerekenleri öldürtme. İnsanlar hakkında karar verirken olağanüstü zorlanıyorum. sorumluluğumun bilincindeyim. Bir kararım buydu. Böyle yaşamaktansa (klasik anlamda) bunlar ölmeli. Eğer yaşayacaklarsa nasıl yaşayacaklar? Orada işte bunları yavaş yavaş savaşa kaldırdım. Dikkat çektiğim gibi, erkeksilik iktidarcılık demektir aynı zamanda. Erkeksiliğini doğru temellerde gerçekleştirme. Şu gözlemi ben rahatlıkla yapabilecek durumdayım. Yalnız bizim toplum için değil, erkek hakimiyetli bütün toplum. Cinsel kavramda bir özellik vardır. Bütün kadınlar da bunu az çok bilir aslında. Benim icat ettiğim bir şey değildir. Ben biraz onun politikadaki yerini açık koymaya çalışıyorum. Özellikle bu bastırılan toplumlarda, diktatörya özelliği olan yerlerde, erkek idaresi kadın üzerindeki cinsel hakimiyetle çok bağlantılı. Kadın fena düşürülmüş. Şimdi koca bu cinsellikte boğulmuş. Sahte bir iktidarın içinde, kadın en kötüsünden çok doğal olması gereken bir şeyi müthiş malmış gibi sunuyor. Ben genel evle özel ev arasında bir farkın olmadığını bu anlamda söylüyorum. Doğrusu farklıdır. Onun üzerinde hesap yapmayacaksın bir defa. Mal gibi, birbirini elde etmede kullanmayacaksın.
Kadın değil, kadınsı gibi görünür
Birisi, “sana hakim oluyorum” diye, birisi “seni bununla kendimle bağlıyorum, satın alıyorum” diye yaklaşmayacaksın. Maalesef toplum tümüyle böyle birbirine kilitlenmiş. Ki bunun üzerine müthiş ikiyüzlülükler, mallı mülklü yaklaşımlar, sevgisizlik, her türlü ahlaksızlık, ikiyüzlülük, yalancılık yaşanıyor. Erkek değildir, erkek gibi görünür. Kadın değil, kadınsı gibi görünür. Benim isyanım bunadır. Herkesin biraz beceremediği bu veya benim PKK içinde geliştirmek istediğim bu. Bu PKK’nin savaşçılığı bu erkeğin öldürülmesiyle bağlantılı. Yüzyılların egemen sınıfının iktidar hırsı, kesinlikle önemli oranda mevcuttur bizim sosyalist kişilerimizde. Ve hızla iktidarlaşmayla birlikte, bir de “sosyalizm, daha sonra gelir” filan diye kendini kandırmayla birlikte eskisinden daha tehlikeli… Çünkü bir de sosyalist etkiyle iktidarın sağlam gelişmesi var, biliyorsunuz işte, devlet kapitalizmi, vb. Bunlar daha da tehlikeli kılar, yaklaşımı. Sosyalist demokrasiye gidebilmek için biraz bu yaptığımız gibi yapmak gerekiyor. Ve ben bunu daha bir başlangıç olarak düşünüyorum. Biraz daha cesaretli şimdi üzerinde duruyorum. Zaten biz her zaman söyledik bir ulus için devrim yapmıyoruz. Ama en kolay bu ulus içinde devrim yapılacağı için bunu denek olarak almışız. Ama bu kesinlikle, çok ileri düzeyde bir hümanizmi esas almadır. Ben bunu bir yaşam felsefesi, yaşam tarzı olarak görüyorum. Bir ulus için olup olmaması benim için hiç önemli değil. Benim açımdan, tüm insanlar için böyle olmak durumunda.
(Abdullah Öcalan'ın 1996 yılında Mahir Sayın ile gerçekleştirdiği söyleşilerden derlenen “Erkeği Öldürmek” adlı kitaptan alınarak düzenlendi.)
***
Eşyaşam’da özgürlük düzeyi
“Eşyaşam, özellikle kadın etrafında geliştirilecek bilim, doğru sosyolojiye atılmış ilk adım olacaktır. Sadece bir bilim olarak sosyolojiye değil, tüm sanat ve felsefi alanda da ilk adım, bu ilişki etrafında atılmalıdır. “Felsefenin bir dalı olarak ahlak ve dinin de önceliği bu alanda olmalı” demeye bile gerek yoktur. Ahlak ve din kendilerini yeterince bu alana bağlamışlardır.
Sonuç olarak çağımızdaki hegemonik iktidar ve sömürü güçlerinin iflası en çok eş yaşamdaki çöküşle görünür olmaktadır. Kadın erkek ilişki tarihi en deklase, anlamını yitirmiş, ne onunla olunur, ne onsuz olunur gibi bir tükenmişliğe gelip dayanmıştır. Başlangıç devrimini bu kaotik duruma dayandırmayanların kaosu sürdürmekten başka şansı yoktur. Kişisel ve kolektif çıkış ancak bu alanı bilimsel, sanatsal ve felsefi olarak temel alırsa özgür eş yaşamına doğru adım atabilir. Bu ilk çıkış adımları çokça sanıldığı gibi iki kişi arasındaki tekil, özel adımlar olmayıp, gerçekleştirilecek demokratik sosyalist topluma ilişkin evrenselin ilk adımlarıdır.
Sosyalist olmak öncelikle eş yaşamda özgürlük düzeyini tutturmakla ilgili olmak durumundadır. Eski mitolojik, dinsel yaşama başlarken rastladığımız büyük ilkesel ve pratik çetin yaşamlar benzeri bir yaşam tarzı gerekir. Eşyaşam’ın sosyalistçe inşası, uygarlık sistemlerinin ve kapitalist modernitenin evcil özü ve biçimlerini aşmayla gerçekleşebilir…
Denilebilir ki hiçbir ilişki, toplumsal cinsiyetçilik kadar sistemi taşıma gücünde değildir. Dolayısıyla anti-kapitalist olmak ancak bu tarz cinsiyetçi yaşamı reddetmek ve aşmakla mümkündür. İnsan eliyle inşa edilen, insan eliyle yıkılabilir. Ne bir doğa kanunu, ne bir yazgı söz konusudur. Şebekenin kurnaz ve güçlü adamın kanserli ve hormonlu yaşam elleri olan tekellerin yıkılası düzenlemeleridir. Yaşamın evrendeki en harika çiftinin anlamlaşma derinliğini hep derinden hissetmişimdir. Kadınla önce düşünmenin, nerede ne zaman ne kadar bozukluk varsa tartışmanın ve gidermenin önemini tüm ilişkilerin önüne koyma cesareti gösterdim. Sadece güçlü, düşünen, iyi güzel ve doğru karar verebilen, böylece beni aşarken hayran bırakabilen muhatabım olabilen kadın şüphesiz felsefi arayışımın köşe taşlarındandır. Evrendeki yaşam akışının bu kadınla sırlarının en iyi, güzel ve doğru tarafıyla anlam bulacağına hep inandım. Ama hiçbir erkeğin beceremeyeceği kadar önümdeki erkek ve sermaye malıyla 90 bin kocalı Hürmüz’le varoluş tarzımı asla paylaşmayacak olan ahlakıma da inandım.”
(Abdullah Öcalan, Demokratik Uygarlık Manifestosu 3. Cilt: Özgürlük Sosyolojisi, 2009.)
***
Kadın özgürlüğü olmadan sosyalist olunmaz
“Kadın özgürlüğü meselesi bütün önemini koruyor. Demokratik komünalist süreç, ana kadın toplumsallığının güncellenmiş halidir. Toplumsal gerçekliğe de ancak bu yöntemle varılır. Tecavüz düzeni aşılmadıkça felsefe, bilim, estetik, etik ve din alanlarında toplumsal hakikat açığa çıkmaz. Yeni dönem toplumunun derinlerine gömülü olan erkek egemen kültürü yıkmadıkça, Marksizm’in de kanıtladığı gibi, sosyalizmin başarısı da mümkün olmayacaktır. Sosyalizme kadın özgürlüğünden gidilir. Kadın özgürlüğü olmadan sosyalist olunmaz, sosyalizm olmaz. Demokrasi olmadan sosyalizme gidilemez. Sosyalizmle ilk sınavım bir kadınla nasıl konuşacağımı bilmektir. Bir kadınla nasıl konuşacağını bilmeyen sosyalist olamaz. Bir erkeğin sosyalistliği, kadınla kurduğu ilişki biçimiyle ilgilidir.
Kadın sorunu, Kürt sorunundan daha derin bir sorundur. Kürt sorunundan daha derin ve köklü bir kadın sorunu var ortada. Biz sadece bunun küçük bir başlangıcını yaptık. Savaş ve çatışma kültürü en başta kadına yöneliktir. Bu kültürü bir nebze de olsa geriletmek mücadelenin dinamosudur.”
(Abdullah Öcalan’ın 2025 yılı 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü mesajından alındı)