Kanlı 1 Mayıs’ın unutulmayan kadınları

• 1 Mayıs 1977… Taksim’de bayram sevinci kana bulandı.
• 17 yaşındaki liseli Jale’den 24 yaşındaki eczacılık öğrencisi Hacer’e; hemşire Leyla’ya ve Kıymet’e kadar birçok kadın, coşkuyla geldikleri meydanda katledildiler.

49 yıl önce, 1 Mayıs 1977’de İstanbul Taksim Meydanı’nda düzenlenen İşçi Bayramı kutlamaları, tarihe “Kanlı 1 Mayıs” ve “Taksim Katliamı” olarak geçti. Intercontinental Oteli (bugünkü The Marmara), Sular İdaresi binası ve beyaz bir Renault’tan açılan ateş ile panzerlerin yarattığı panik, Kazancı Yokuşu’nda onlarca insanın ölümüne yol açtı. Resmi kayıtlara göre 34, bazı araştırmalara göre 41 kişinin hayatını kaybettiği katliamda, kadınlar da önemli bir yer tutuyordu.

Bayram coşkusuyla alandaydılar

Katliam sırasında İlerici Kadınlar Derneği (İKD) kortejlerinde veya bireysel olarak alana gelen emekçi, öğrenci ve sağlık çalışanları kadınlar, işçi bayramının coşkusuyla Taksim’e akmıştı. Ancak yaşanan şiddet, onların hayatlarını sonlandırdı. Yakınları hâlâ yas tutarken, her yıl Kazancı Yokuşu’nda ve çeşitli anmalarda isimleri okunan bu kadınlar, hem 1 Mayıs’ın hem de kadın emekçilerin mücadelesinin sembolü haline geldi.

Katliamın failleri ise neredeyse yarım asırdır tam olarak aydınlatılamadı. Cezasızlık ise hâlâ sürüyor.

 

Hayatlarını kaybeden kadınlar

* Jale Yeşilnil (17 yaşında)

Jale Yeşilnil 17 yaşındaydı. Şimdiki adı 50. Yıl Tahran Lisesi olan, Göztepe Aryamehr Lisesi 3. sınıf öğrencisi, Dev-Lis’li bir Kurtuluş sempatizanı idi. 1 Mayıs 1977 günü Taksim Meydanı’nda devlet denetiminde görev yapan kontrgerilla güçlerinin gerçekleştirdiği katliamda polis panzeri altında kalarak katledildi. En genç eylemcilerden biri olarak hafızalarda yer etti. Cenazesine katılanların üstünün aranması, dönemin baskısını simgeliyordu. Liseli bir genç kızın bayram coşkusuyla katıldığı eylemde kaybettiği hayat, katliamın acı yüzünü gösteriyordu.

* Hacer İpek Saman (24 yaşında)

İstanbul Üniversitesi Eczacılık Fakültesi öğrencisiydi. Genç bir üniversiteli olarak 1 Mayıs’a katılmış, panikte ezilerek yaşamını yitirmişti. Öğrenci kimliğiyle öne çıkan isimlerden biriydi.

Otopsi raporuna göre Hacer İpek Saman'ın ölüm nedeni karın, göğüs tazyikine bağlı mekanik asfiksi. Vücudunda haricen tespit edilen sıyrıklar ve ekimozların yere düşmesi veya düşürülmesi sonucu meydana gelmiş olabileceği yazıyordu.

* Sibel Açıkalın (18 yaşında)

Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Fakültesi öğrencisi ve İstanbul Yüksek Öğrenci Derneği üyesi. Öğrenci ve işçi hakları mücadelesine aktif olarak katılan Sibel, politik bilinçli bir ailede yetişmişti. Liseden itibaren eylemlere katılan genç kadın, katliamda ezilerek hayatını kaybetti.

* Kadriye Duman (Kıymet Kocamış) (25 yaşında)

Haydarpaşa Göğüs Cerrahisi Hastanesi’nde hemşireydi. Sağlık emekçisi olarak 1 Mayıs’a katılmıştı.

İsmi, DİSK’in listesinde ve diğer tüm listelerde “Kadriye Duman” olarak geçiyordu. Parantez içine alınan ismi ise Kıymet Kocamış’tı. Bozcaada’da kimse onu Kadriye olarak tanımıyordu. Bozcaada’nın yerel gazetelerinde çıkan haberlerin hepsi yine Kıymet Kocamış ismiyle verilmişti.

* Leyla Altıparmak (19 yaşında)

Ankara Numune Hastanesi hemşiresi ve Tüs-Der üyesiydi. Genç bir sağlık çalışanı olarak katledilen isimler arasında yer aldı.

* Meral Cebren Özkol (43 yaşında)

Hastabakıcıydı. Katliamda yaşamını yitiren kadınlardan biri olarak anılıyor.

* Nazan Ünaldı (19 yaşında)

Üniversite öğrencisiydi. Genç yaşta bayram kutlamasına katılırken hayatını kaybetti.

* Hatice Altun (21 yaşında)

Hakkında sınırlı bilgi bulunan isimlerden biri. 21 yaşında hayatını kaybeden Hatice, katliamın genç kadın yüzlerinden biriydi. HABER MERKEZİ