Karaciğer nakli

• Karaciğer, bir dereceye kadar hasarları kendi kendine telafi edebilir. Organ artık iyileşemiyorsa son seçenek olarak nakil kalır. Almanya'da bin 529 yeni hasta, karaciğer nakli bekliyor.

Vücudun en büyük iç organı olan karaciğer, sağ üst karın bölgesindedir. Karaciğer, vücudun zehirli maddelerden arındırılmasında merkezi bir rol oynayan organdır. İşlevinde bir bozukluk meydana geldiğinde, toksinler (zehirli maddeler) birikir ve pıhtılaşma faktörleri gibi hayati öneme sahip maddeler artık üretilemez. Doğuştan gelen metabolik bozukluklar da karaciğer naklini gerekli kılabilir. 

Çoğu zaman karaciğer nakli tek tedavi seçeneğidir. Kısmi bağış da mümkündür. Karaciğer, kısmi bağış sonrasında bile kısmen kendini yenileyebilir. Detaylı muayene ve laboratuvar testleriyle her hasta için risk faktörleri nakil ekibi tarafından belirlenir/denetlenir. Düzelme şansı olmayan kanser ve enfeksiyon hastalıkları veya tedaviyi reddetme durumları dışında nakil genellikle mümkündür. Hastanın psikolojik ve zihinsel olarak organ nakline hazırlanması da önemlidir. 

Almanya'da 2024'te 890 karaciğer nakli gerçekleştirildi; bunların 56'sı canlı vericiden yapılan nakillerdi. Toplam bin 529 yeni hasta karaciğer nakli bekliyor. Nakilden bir yıl sonra, 100 karaciğerden 80'i hala işlevini sürdürüyor. 5 yıl sonra ise bağışlanan organların yaklaşık 68'i hala çalışıyor.

Karaciğer, bir dereceye kadar hasarları kendi kendine telafi edebilir. Tıbbi arındırma yöntemleri, yani karaciğer diyalizi, karaciğerin arındırma işlevini geçici olarak destekleyebilir, ancak tüm görevlerini yerine getiremez. Organ artık iyileşemiyorsa son seçenek olarak nakil kalır. Doku aşırı derecede yara almışsa (siroz) veya kalıcı olarak hasar görmüşse bu tedavi seçeneği kullanılır. 

Karaciğer sirozunun en sık görülen nedeni alkol bağımlılığıdır; kronik ve aşırı alkol tüketimi karaciğer dokusuna zarar verir ve zamanla karaciğerde yara izleri oluşabilir. Alkol hastalığı olan kişilerde de karaciğer nakli yapılabilir. Bekleme listesine alınmadan önce hastaların 6 ay boyunca alkol almadıklarını kanıtlamaları gerekir. Bekleme listesindeyken ise alkol almadıkları her üç ayda bir kontrol edilir. 

Ölüm sonrası organ bağışında karaciğer ya tamamen nakledilir ya da önceden bölünür ve bu parçalar iki kişiye nakledilebilir. 

Karaciğer nakli sonrası süreçte hastanın iyileşmesi ve nakledilen organın uyum sağlaması için titizlikle izlenmesi gerekir. Hasta bir dönem yoğun bakım ünitesinde tutulur. Vücudun nakledilen organı reddetmemesi için düzenli olarak  bağışıklık baskılayıcı ilaçların kullanılması gerekir. Fiziksel aktivite, diyet ve yaşam tarzı düzenlemeleri, karaciğerin uzun süreli sağlığı için önemlidir.