• NATO liderleri, Trump ile aylardır süren gerilimlerin ardından Ankara'da buluştu. Peki kimler Ankara'da ve zirveden beklentileri nedir?

NATO liderleri, ABD Başkanı Donald Trump'ın Avrupa'nın savunma harcamalarını artırması yönündeki baskısı ve İran savaşı ile Grönland konusunda aylardır süren transatlantik gerilimlerin ardından Ankara'da buluştu.

Neleri tartışıyorlar?

Trump yönetimi, Avrupa'nın savunma yatırımlarını artırması ve kıtanın savunmasından birincil sorumluluğu üstlenmesi için baskı yapıyor. Liderlerin, savunma harcamaları hedeflerine ulaşma, savunma sanayi üretimini artırma ve ABD'den Avrupa'ya daha fazla sorumluluk politikasını nasıl uygulayacaklarına odaklanmaları bekleniyordu.

Hangi liderler orada?

Trump da dahil olmak üzere NATO'nun 32 üye ülkesinden liderler zirveye katıldı. Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelensky, Güney Kore Cumhurbaşkanı Lee Jae Myung, Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in, NATO liderleriyle dün akşamki yemeğe katılmaları bekleniyordu.

Savunma için ne diyecekler?

Avrupa liderleri, geçen yıl Lahey'deki zirvede verdikleri, 2035'e kadar gayri safi yurtiçi hasılanın yüzde 5'ini savunma ve savunmayla ilgili önlemlere harcama sözünü yerine getirdiklerini Trump'a göstermeyi hedefliyor. Reuters'ın gördüğü bir metne göre; liderlerin zirve bildirisinde "2025 yılında Avrupa müttefikleri ve Kanada, temel savunma gereksinimlerine yönelik yatırımlarını 139 milyar dolardan fazla artırdı. Geleceği inşa ediyoruz: daha güçlü bir NATO'da daha güçlü bir Avrupa, modernize edilmiş bir ittifak. Avrupa müttefikleri ve Kanada, ABD ile birlikte çalışarak ittifakın savunması için daha büyük sorumluluk üstleniyor" diyecekleri belirtiliyor.

Ukrayna için ne yapacaklar?

NATO üyesi ülkelerin, Ukrayna'ya desteklerini yinelemeleri ve daha fazla yardım sözü vermesi bekleniyor. Liderlerin, "Müttefikler 2026 yılı için Ukrayna'ya 70 milyar avro tutarında askeri teçhizat, yardım ve eğitim sözü veriyor ve 2027'de en az eşdeğer seviyeleri sürdürme konusundaki egemen taahhütlerini teyit ediyorlar" şeklinde açıklama yapmaları bekleniyordu. Finansmanın bir kısmı mevcut ikili taahhütlerden ve Ukrayna'nın 2026-2027 yılları için savunma yatırımı ve tedariki için 60 milyar euro sağlayan AB kredi imkanından karşılanacak. ABD'nin finansman sağlaması beklenmiyor.

Sanayide ne yapacak?

Geçen yılki zirve yeni bir harcama taahhüdü üzerinde anlaşmaya varmaya odaklanırken, yetkililer bu yılki toplantının silah üretimini artırmaya ve savunma alanındaki yenilikleri desteklemeye odaklanmasını istiyordu. İttifak, dün Ankara'da on milyarlarca dolar değerinde anlaşmaların açıklanacağı bir savunma sanayi forumuna ev sahipliği yaptı.

İran konuşulacak mı?

Avrupalı yetkililer, İran savaşı ve Trump'ın Avrupa hükümetlerinin bu savaşa verdikleri tepkiye duyduğu kızgınlığın zirveyi gölgeleyebileceğinden endişe duyuyordu. Zirve bildirisinde liderlerin, "müttefikler İran'ın asla nükleer silaha sahip olmaması gerektiğini yineliyor ve İran'ı Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer özgürlüğüne tam olarak saygı göstermeye çağırıyor" ifadelerine yer vermesi bekleniyor.

Türkiye ne istiyor?

Türkiye, giderek büyüyen savunma sanayi yeteneklerini vurgulamayı ve ittifak üyelerine NATO içindeki savunma ticaretine yönelik tüm kısıtlamaları kaldırmaları yönündeki uzun süredir devam eden çağrısını yinelemeyi hedefliyordu. Cumhurbaşkanı Erdoğan, SAMP/T füze savunma sistemlerinin alımı ve diğer savunma sanayi iş birlikleri konusunda Fransa ve İtalya gibi müttefiklerle de ilerleme kaydetmek istediğini saklamıyordu. Erdoğan'ın, Trump ile görüşmesinde Ankara ile Washington arasındaki gelişen ilişkilerin altını çizmesi, ABD yaptırımlarının kaldırılması ve F-35 savaş uçağı programına yeniden erişim sağlanması için beklentisine karşılık alması umuluyordu.

Başka kimler geldi?

Ankara'da ayrıca NATO dışişleri bakanlarının Bahreyn, Kuveyt, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden mevkidaşlarıyla görüşmesi ve Ukrayna Dışişleri Bakanı ve Avrupa Birliği Dış Politika Şefi Kaja Kallas ile akşam yemeğinde bir araya gelmesi bekleniyordu. NATO savunma bakanlarının ayrıca Avustralya, Japonya, Yeni Zelanda ve Güney Kore'den bakanlarla da görüşmeler yapması planlanmıştı.