- Yaklaşık bir yıldır Belçika ve Almanya’daki kadınlara Amed’den online def eğitimi veren müzik öğretmeni Asya Kaya, Avrupa’daki kadınlarla bir araya gelerek kadınlardan oluşan bir def orkestrası kurmayı hedeflediğini söyledi.
FİLİZ ZEYREK/BRÜKSEL
Belçika ve Almanya’daki kadınlara Amed’den online def eğitimi veren müzik öğretmeni Asya Kaya’nın dersleri yaklaşık bir yıldır devam ediyor. İlk etapta 3 kadınla başlayan eğitimler bugün 10 kadının katılımıyla sürüyor. Eğitime yönelik talep ise her geçen gün daha da artıyor.
Asya Kaya’nın ailesi, 1983’te İzmir’e göç etmek zorunda kaldı. Zorunlu göç sonrası yaşanan zorluklar içinde büyüyen Kaya, 12 yıl önce kendisini köklerine en yakın hissettiği Amed’e yerleşti. Kendi topraklarında, kendi kültürüyle yaşama kararlılığıyla çıktığı bu yolda, müzikal yolculuğunu da akademik bir temele oturtarak üniversitede müzik bölümünü okudu. Def eğitimini ise Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı Aram Tigran Kent Konservatuvarı’nda aldı. Kaya, o süreci şu sözlerle anlattı: “Müziğe küçük yaşlarda ilgim vardı. Fakat bizler gibi kendi memleketlerinden göç etmek zorunda kalmış ve ailesine maddi destek sağlamak zorunda kalan çocukların öncelikle çalışmak gibi mecburiyetleri olduğundan müzikle ilgilenemedim. İçimde kalan bu isteği ilk olarak def enstrümanı çalmayı öğrenerek gidermeye çalıştım.”
Talep beni heyecanlandırdı
Avrupa’daki kadınlara online ders verme fikrinin nasıl geliştiğini anlatan Asya Kaya, amaçlarından birinin kendini gerçekleştirmeyi ertelemek zorunda kalan kadınlara ulaşmak olduğunu söyledi: “Defin çıkış noktası Mezopotamya olduğu için burada yaşayan kadınların hem bu enstrümanı tanıma hem de eğitim alma imkanı daha fazla. Ancak Avrupa'da, özellikle Belçika'da, birçok enstrüman dersinin verildiğini, defin verilmediğini öğrendim. Kadınlardan gelen bu talep beni çok heyecanlandırdı. Bu kadar uzak mesafeye rağmen kadınların coşkusuna eşlik edebilmek beni mutlu ediyor.”
Kadınlar için bir nefes
Asya Kaya, Avrupa’da sürgün olan ve ülkesine dönemeyen kadınlar için bu derslerin ayrı bir anlam taşıdığını da belirterek. derslerde aidiyet duygusunun da paylaşıldığını ekledi. Asya Kaya şöyle devam etti: “Derslerde ve sohbetlerde hissettiğim kadarıyla def onlar için gerçekten bir nefes oluyor. Kendilerine alan açamamış, isteklerini ertelemek zorunda kalmış kadınlara ulaşmak benim için de çok değerli. Haftada bir ya da iki gün yaptığımız çevrimiçi derslerde yalnızca enstrüman çalmıyoruz; ödevler veriliyor ve her hafta bir önceki çalışmanın üzerine eklenerek devam ediyor.”
Her kültürden kadın
Derslerin Kürt kadınlarının yanı sıra farklı dil ve kültürlerden kadınlara da açık olduğunu söyleyen Asya Kaya, defin kültürel anlamda yalnızca bir müzik aleti olarak görülmediğine dikkat çekti: “Def, tarih, inanç ve toplumsal hafızayla iç içe geçmiş bir enstrüman. Farklı kültürlerden kadınlara ulaşmak, bu kültürü yaşatmak ve sonraki kuşaklara aktarabilmek benim için önemli. Kadınları ortak ritimde buluşturan şeyin ise benzer deneyimler ve ortak duygular olduğunu düşünüyorum.”
Kadın ve def ilişkisi
Kadın ile def arasında özellikle Mezopotamya kültüründe bir bağ olduğunu söyleyen Asya Kaya, defi kadınların duygularını ifade etme biçimlerinden biri olarak gördüğünü belirtti. Asya Kaya, “Def acılarımızı, isyanlarımızı ve ağıtlarımızı ritimle destekleyen güçlü bir iletişim aracı bizler için. Ataerkil topluma başkaldırının güçlü bir simgesi. Ayrıca inanç ve mitoloji açısından da lirik dönemden beri kadının yaratıcılığını ve doğurganlığını sembolize ettiğine de inanılıyor” diye konuştu.
Müzik alanı erkek egemen
Müziğin erilleştiğine de dikkat çeken Asya Kaya, kadınların müzik alanında geri planda bırakıldığını dile getirdi. Asya Kaya, şöyle devam etti: “Solist sanatçılara eşlik eden müzisyenlerin çoğu erkek oluyor. Bunun nedeni kadınların yeteneksiz olması değil. Bir enstrümanda iyi olmak için zaman ayırmak gerekiyor. Kadınların üzerindeki sorumluluklar ise çok fazla. Çocuk bakımı, ev işleri ve başka sorumluluklar nedeniyle çoğu kadın kendi isteklerini ertelemek zorunda kalıyor. Bu nedenle daha fazla kadına ulaşmak ve farklı bir alana çıkarmak beni yormuyor.”
Hedef kadın orkestrası
Avrupa’daki kadınlarla bir araya gelerek kadınlardan oluşan bir def orkestrası kurmayı hedeflediğini de söyleyen Asya Kaya, “Daha fazla kadına ulaşmak ve onların hayallerine adım atmasına katkı sunmak beni heyecanlandırıyor. Umarım eğitim alan kadınlarla birlikte bunun tohumlarını atmış olurum” dedi.
Asya Kaya, son olarak şunları söyledi: “Dünyanın her yerinde kadına yüklenen misyon ve sorumluluktan kaynaklı kendi ilgi alanını keşfedememiş ya da ertelemek durumunda kalmış kadınlar kendilerine def ile alan yaratabilir ve seslerini duyurabilir. Bu vesileyle ben de hem hayallerine ulaşmalarına hem de ekonomik anlamda bir kapı açmalarına ön ayak olduğum için mutluyum.”
