• Suriye'de yaşanan savaşta ayağını kaybeden Heyva Sor a Kurd yöneticisi Dr. Serbest Derik, 6 yıldır protez yapımı için yaptığı çalışmalar ile çok sayıda kişiye yardımcı oldu. Qamişlo’da fizik tedavi, psikolojik destek ve protez atölyesini içinde barındıran bir merkez inşasını bitirdiklerini söyleyen Derik, 5 bin 760 kişinin proteze ihtiyacı olduğunu söyledi.

ERKAN GÜLBAHÇE

Heyva Sor a Kurd, mağdurlara daha iyi hizmet vermek için Qamişlo kentinde fizik tedavi, psikolojik destek ve protez atölyesini içinde barındıran bir merkez inşasını bitirdi. Heyva Sor a Kurd yöneticisi Dr. Serbest Derik, şimdiye kadarki çalışmaları ve açılışını yapacakları merkeze ilişkin gazetemize konuştu.

Suriye’de yaşanan iç savaş nedeniyle ayağını kaybettiği zaman protez ihtiyacı olduğunu ancak Kuzey Suriye’de protez yapan kimsenin olmadığını söyleyen Derik, "Savaş nedeniyle farklı uzuvlarını kaybeden insanlar var. Bu yüzden 2015 yılında bu işe başladım" diyor. İlk etapta yaptıkları bir araştırmada bölgede savaş nedeniyle herhangi bir uzvunu kaybetmiş 500 ile 600 kişinin olduğunu tespit ettiklerini dile getiren Derik, “2 yıl boyunca tek başıma atölyede çalışarak ihtiyaçlara cevap olmaya çalıştım. Ancak gerek Türkiye’nin sivil bölgelere attığı havan, obüs atışları, gerek DAİŞ'in saldırıları ve gerekse mayınlara basmalar soncunda sayı her gün çoğalıyordu. Sabah 8’den gece 12’ye kadar çalışıyordum. Çok uzun çalışmama rağmen taleplere cevap olamıyordum” diye konuştu.

7 kişi eğitti

Tek başına yeterli olamayınca 2 yılın ardından atölyesini büyüttüğünü ifade eden Derik, eğitimli personelin olmadığı için yanında personel yetiştiriyor. Şimdiye kadar 7 personel yetiştirdiğini söyleyen Derik, "Bölgede yaşanan savaşta insanlar fizikken etkilendikleri gibi ruhen ve psikolojik olarak da etkileniyordu. Sakat kalan insanlarımıza fizik tedavi, psikolojik ve fizyoterapi alanlarında yeterince cevap olamadığımız için büyük zorluklar yaşadık. İmkanlar çok kısıtlı ve hatta yok denecek kadar kötüydü. İnsanlar kendi ihtiyaçlarını karşılayabilsinler diye daha çok pratik eğitim vermeye çalıştım. Eğitim verdiklerim arasında savaş nedeniyle kimi uzuvlarını kaybeden kişiler de var. Hem pratik hem de teorik eğitim verdim" diyerek eğittikleri kişilerin uzman statüsünde olmadığını ifade etti.

Malzemelere el konuluyor

İlk dönemlerde Şam’dan malzeme temin ettiklerini söyleyen Derik, yeterli olmayınca dışardan malzeme aldıklarını ancak, birçoğuna sınırda el konulduğunu söyledi. Uzun ömürlü ve daha kullanışlı oldukları için pahalı olsa da, Otto Bock malzemelerini kullandıklarını dile getiren Derik, "Bu malzemeler pahalı ve temini zor. Otto Bock malzemesini bulamadığımız zaman Ossur malzemesini kullanıyoruz. Malzemeyi sipariş ettiğimizde yaklaşık bir yıl malzemenin gelmesini bekliyoruz. Tekerlekli sandalyeye ihtiyaç var" diyen Derik, yeterince tekerli sandalye temin edemedikleri için evlerinden dışarı çıkamayan çok kişinin olduğunu vurguladı.

Hala eksiklerimiz var

15 Ağustos’ta açılışını gerçekleştirdikleri merkez hakkında bilgi veren Derik, şunları söyledi: “Fizik tedavi, psikolojik destek ve protez atölyesi merkezine başlamadan önce ihtiyaçlarımızı belirledik. Yeni yerimize geçtiğimizde daha büyük imkanlarımız olacak. Yeni personel alacağız. Bu imkanları kullanarak yeni eğitim materyalleri ve dışarıdan uzman kişileri getirerek tıbbi, ortopedik psikolojik ve rehabilitasyon alanlarında hakim uzman elemanlar eğitmeyi planlıyoruz. Bu merkez bittiğinde Kuzey ve Doğu Suriye’deki ihtiyaçların hepsine cevap olabileceğiz. Merkez tam bir yardımlaşmanın ürünü. Mediko Alman, Barselona Belediyesi, Heyva Sor a Kurdistanê’nin içinde olduğu birçok kurumun yanı sıra Alman Dr. Michael Wilk gibi bazı şahsiyetlerden destek alarak inşa ettik. Özellikle yabancı kurumlar malzeme desteğinde bulundu. Bütün bu yardımlara rağmen hala bazı eksikliklerimiz var. Merkezimiz gerek yer itibarı, gerek tedavide kullanacağımız malzeme ve teknikleriyle tamamen uluslararası standartlara uygun olacak. Yeni merkezimizde aldığımız cihazları kullanacak uzman eleman sıkıntısı yaşayabiliriz. Bu sorunu gidermek için çabalarımız var.”

27 bin yaralı

“Yaşanan savaş ardından 27 bin kişilik dev bir yaralı ordusu bıraktı” diyen Derik, “Bunların hepsi fizik tedavi, psikolojik ve protez yardıma ihtiyacı var. An itibarı ile el, kol, bacak, ayak veya herhangi bir uzva protez ihtiyaç duyanların sayısı 5 bin 760 kişi. Bunların büyük bölümü elini kaybetmiş. İkinci sırada ise dizinden aşağı ayaklarını kaybetmiş olanlar takip ediyor. 200 kişi iki ayağını kaybetmiş, bunların içinde 30 kişi ise hem iki ayağını hem de iki kolunu kaybetmiş. Bahsettiğim 5 bin 760 kişinin içinde 800’ü çocuk, bin 500 ile bin 600 arası kadın ve 400’e yakını yaşları ilerlemiş kişiler” diye konuştu.