Afganistan'da kölelik yasallaştı

• Taliban'ın yeni Ceza Usul Kanunu ile Afganistan'da kölelik yasal olarak tanınıyor; toplum sınıflara ayrılıyor, muhaliflere idam yolu açılıyor.

Taliban yönetimi, 4 Ocak 2026'da onayladığı 119 maddelik "Mahkemeler Ceza Usul Kanunu"nu sessiz sedasız mahkemelere gönderdi. Hukuki sistemin vatandaşları değil, rejimi korumayı hedeflediği belirtilirken kölelik yasallaştı. Kamuoyuna açıklanmayan belge, Afgan insan hakları örgütü Rawadari tarafından sızdırıldı ve uluslararası tepki çekti.

Amaç korumak değil kontrol

Kanun, sadece bir hukuk belgesi değil; aynı zamanda muhalefeti susturmayı, toplumsal kontrolü sağlamayı ve şiddeti meşrulaştırmayı amaçlayan bir otoriter sistemin taslağı olarak görülüyor. İlk bakışta tipik bir hukuk çerçevesi gibi görünse de, devletin amacı vatandaşları korumak değil, onları kontrol etmek. Avukat erişimi, susma hakkı veya adil yargılanma gibi haklar yok. Suçları kanıtlamada esas yöntem itiraf ve tanıklık olarak belirlenmiş, ancak zorla itiraf ve baskıyla alınan tanıklıklar için hiçbir güvence yok.

Toplumu dört sınıfa ayırıyor

Taliban, ülke nüfusunu dört sosyal sınıfta tanımlıyor: din alimleri, seçkinler, orta sınıf ve alt sınıf. Düzenlemeye göre, suç karşılığında uygulanacak cezanın türü ve ağırlığı kişinin bu statüsüne göre belirlenecek. “Din alimi” olarak tanımlanan kişiler için yalnızca uyarı öngörülürken, seçkinler için mahkemeye çağrı ve uyarı, orta sınıf için hapis cezası belirtiliyor. Alt sınıf için ise hapis cezasına ek olarak bedensel cezaların uygulanabileceği ifade ediliyor.

Taliban’a daha da geniş yetki

Kanun köleliği yasal olarak kabul ediyor ve “özgür” ile “köle” bireyleri hukuken ayırıyor. Ayrıca, sadece Hanefi mezhebi takip edenler “gerçek Müslüman” olarak tanımlanıyor; diğer mezhep ve inanç grupları “yeni fikirli” veya “sapık” ilan ediliyor. Hanefi mezhebinden çıkmak suç sayılıyor ve cezalandırılıyor. Bu düzenlemeler, dini azınlıkları ve muhalifleri baskı altına almayı amaçlıyor. Kanun, Taliban liderine geniş yetkiler veriyor; “yolsuz” veya “sapık” olarak değerlendirilen kişiler için idam onayı verme yetkisi tanıyor.

Dans etmek dahi yasak

“İsyancı” ilan edilenler ölüm cezasına çarptırılabiliyor. Bu hükümler, siyasi cinayetleri yasallaştırıyor ve adil yargılanma şansını ortadan kaldırıyor.

Kanun, çocuk ve kadın haklarını ciddi şekilde kısıtlıyor. Çocuk istismarına yalnızca ciddi yaralanma durumunda müdahale ediliyor. Babalar, çocukları 10 yaşından itibaren namaz kılmadıkları için dövebiliyor. Kadınlar ise eşlerinin izni olmadan evden çıkarsa cezalandırılabiliyor. Dans etmek veya dans izlemek yasak ve “ahlaksız yerler” belirsiz tanımlanıyor; kuaför, berber veya halka açık mekanlar kapatılabilir. HABER MERKEZİ