• Evîna Welat Bi Hevra, bu yıl 37’ncisi düzenlenen Mîhrîcan’ın birincisi. Başarıları bununla da sınırlı değil şimdiye kadar 7 kez birincilik elde eden grup, 30 yıllık tarihinde yalnızca iki kez ilk üçün dışında kaldı.
  • Onlar İsviçre’de doğmuş, burada yetişmiş gençler. Hepsinin farklı meslekleri var. Tanya, Dilan ve Helin öğretmen, Evin ve Alev hemşire, Melek avukat, Ceren bankacı, Şevin, Hêjar ve Zilan ise öğrenci.

 

ERDOĞAN ZAMUR/BASEL

Mîhrîcana Govendên Kurdistanê bu yıl 37’nci kez düzenlendi. Almanya’nın Wuppertal kentinde 23-24 Mayıs tarihlerinde gerçekleştirilen festivale 35 folklor grubu katılarak performanslarını sergiledi. 13 kişilik jüri tarafından yapılan değerlendirme sonucunda beş grup finale kaldı. 24 Mayıs’ta yeniden sahne alan finalistler arasında yer alan İsviçre’nin Basel kentinden “Evîna Welat Bi Hevra” grubu, rakiplerini geride bırakarak birinciliği elde etti.

30 yıl önce başladı

Yaklaşık 30 yıl önce İsviçre’nin Basel kentindeki Kürt Kültür Derneği’nde (Dem-Kurd) temelleri atılan folklor grubu, aralıksız olarak her yıl düzenlenen Mîhrîcana Govendên Kurdistan’a katılıyor. Bu süreçte 7 kez birincilik elde eden grup, 30 yıllık tarihinde yalnızca iki kez ilk üçün dışında kaldı.

Grubun üyeleri ağırlıklı olarak Elbistan ve Pazarcık’tan gelen ailelerin çocuklarından oluşuyor. Tamamı İsviçre’de doğup büyüyen gençler için folklor, yaşamlarının ayrılmaz bir parçası haline gelmiş durumda.

İki grup bileşti

Evîna Welat, resmi olarak 2001’de Sefkan Kültür Merkezi bünyesinde kuruldu. Çalışmalarına ilk olarak, yaşları 6 civarı olan 20’den fazla kız çocuğunun katılımıyla başladı. İlk yıllarda karma bir yapıya sahip olan grup, zamanla yalnızca kadınlardan oluşan bir topluluğa dönüştü. 2008’de Med Kültür Merkezi çatısı altında yeniden yapılanan grup, iki eğitmen öncülüğünde “Evîna Welat Nû” adıyla 5-7 yaş aralığındaki çocuklardan oluşan bir ekip kurdu. Bu ekip 2016’dan itibaren yarışmalara katılmaya başladı. Çocuk grubu zamanla gençlik grubuna dönüştü ve 2019’da iki grubun birleşmesine karar verildi. Böylece çalışmalar “Evîna Welat Bi Hevra” adı altında sürdürüldü.

Son kez yarıştılar

Bu yıl Wuppertal’da düzenlenen 37’nci Mîhrîcana Govendên Kurdistan’a hazırlanırken grubun en deneyimli üyelerinden 5’i son kez yarışmaya katılma kararı aldı. Bu nedenle 37. Mîhrîcan’daki performans grup için ayrı bir önem taşıyordu. Hedeflerine ulaşarak birinci olan grup üyeleri için Basel Med Kültür Derneği’nde, ailelerinin de katılımıyla bir kutlama düzenlendi.

Gençlerle 30 yıllık hikayelerini konuştuk. Onlar İsviçre’de doğmuş, burada yetişmiş gençler. Hepsinin farklı meslekleri var. Tanya, Dilan ve Helin öğretmen, Evin ve Alev hemşire, Melek avukat, Ceren bankacı, Şevin, Hêjar ve Zilan ise öğrenci …

Dernekte büyüdük

Kuruluşundan bu yana ekipte yer alan Melek, bu yıl folklor çalışmalarını tamamlayan grup üyelerinden biri. Dernek ortamında büyüdüğünü belirten Melek şunları belirtiyor: “Ailelerimiz derneğe geldiği için biz de çocuk yaşlardan itibaren dernek ortamında büyüdük. Folklor çalışmalarına küçük yaşlarda başladım. Birçok öğretmenimiz oldu ancak Xecê Hoca’nın hayatımdaki yeri her zaman farklı olacak. Eğer bu grup yıllardır varlığını sürdürüyor ve başarılı oluyorsa, bunda onun bize aşıladığı değerlerin büyük payı var. Birbirini sevme, sayma, saygı duyma, kendi kimliğine ve kültürüne sahip çıkma anlayışını bizlere kazandırdı. Şu anda avukatlık yapıyorum ancak folklor her zaman hayatımın bir parçası olacak. Belki artık sahnede olmayacağım ama yeni kuşakları desteklemek için elimden geleni yapacağım.”

Evîna Welat bir okul gibi

Folkloru bırakma kararının kolay olmadığını belirten Melek, grubun yaşamındaki rolünü ise şöyle ifade ediyor: “Evîna Welat aslında bir okul görevi gördü. Buradan çok sayıda insan geçti ve eğitim aldı. Biz sadece oyun oynamıyoruz. Bu çalışmalar aynı zamanda kendi kültürümüzle kurduğumuz güçlü bir bağ anlamına geliyor. Burada doğduk ve burada büyüdük ama kendi kültürümüzden hiçbir zaman kopmamalıyız.”

2003’te Urfa yöresi oyunlarıyla yarışmaya katıldıklarını anlatan Melek, grubun yıllar boyunca elde ettiği başarıları şöyle özetliyor: “Sürekli dereceye girdik. Sadece iki kez 4’üncü olduk. Her zaman ilk üç içerisinde yer aldık. Urfa, Malatya, Van, Maraş, Botan, Ağrı, Mardin ve Hakkari yörelerinin oyunlarını sahneledik. Her bölgenin oyunlarını araştırırken aynı zamanda o bölgenin kültürünü de öğreniyorduk. Ekibimizin büyük bölümü Maraşlı. 2008’te Maraş yöresi oyunlarını çalıştık. O dönemde bu oyunlar çok fazla bilinmiyordu. Maraş yöresiyle birinci olmamız önemli bir etki yarattı. Daha sonra farklı gruplar da bu yöreyi sahnelemeye başladı. Bu çalışmalar, yöresel oyunların yaşatılmasına da katkı sundu.”

Tanya 26 yıldır grupta

Grup üyelerinden Tanya da 26 yıldır kesintisiz olarak Evîna Welat’ın içerisinde yer alıyor. Çocukluğu dernek ortamında geçen Tanya da bu yıl sahneye son kez çıkan isimlerden biri.

Folklor çalışmalarının yalnızca sahneyle sınırlı olmadığını belirten Tanya, eğitmenlik sürecini şöyle anlatıyor: “Folklor çalışmalarına katılan arkadaşlar belirli dönemlerde eğitim kamplarına katılıyor. Ben de bu kamplarda yer aldım. Dört yıl üst üste katıldıktan sonra eğitmen olmaya hak kazandım. Daha sonra Rêzan adlı arkadaşımla birlikte yeni bir folklor grubu kurduk ve Evîna Welat Nû ortaya çıktı. Bu grupla festivallere katıldık. 2019’da iki grubun birleşmesine karar verdik. Böylece hem deneyimli arkadaşlar gençlere rehberlik etti hem de grup sürekli gençleşen bir yapı oldu.”

Gençlere devrediyoruz

Bu yıl yarışmaya gitmeden önce deneyimli beş üyenin son kez sahneye çıkma kararı aldığını belirten Tanya, “Elbette ayrılmak zor ama gözümüz arkada kalmayacak. Çünkü biz sadece bir folklor grubundan ziyade bir aile olduk. Ne zaman ihtiyaç duyulsa yardıma hazırız. Belki artık sahnede olmayacağız ama her zaman onların yanında olacağız. Bugün Evîna Welat Nû’da yetişen arkadaşlarımız profesyonel olarak eğitim veriyor. İki arkadaşımızın kendi ekipleri bulunuyor ve son iki yıldır festivallere katılıyorlar. Med Kültür Merkezi bünyesinde çocuk grupları da çalışmalarını sürdürüyor. Bu bir bayrak yarışı. Biz bayrağı gençlere devrediyoruz” diye konuştu.

Her zaman destekleyeceğim

Öğretmen olan Dilan da diğer grup üyelerinin çoğu gibi Maraşlı ve İsviçre doğumlu. Folklor çalışmalarına Aarau’daki Mala Kurda Derneği’nde başlayan ve 2008’de Evîna Welat’a katılan Dilan ise şunları belirtiyor: “Bu grubun en önemli özelliği, burada eğitim alan herkesin kendisini grubun bir parçası olarak görmesidir. Bugün aktif olarak sahnede olmasalar bile kostümlerin hazırlanmasından oyunların araştırılmasına kadar birçok konuda destek olmaya devam ediyorlar. Başarımızın temelinde bu dayanışma ruhu yatıyor. Ben de yeni dönemde olmayacağım ama her zaman onları desteklemeye devam edeceğim.”

Evîna Welat Nû’nun genç kuşağı

Evîna Welat Nû kuşağından gelen genç üyelerden biri olan Zilan, çocuk yaşlarda folklor çalışmalarına katıldığını belirtiyor. Deneyimli üyelerin ayrılacak olmasının kendileri için üzücü olduğunu söyleyen Zilan, buna rağmen desteklerinin süreceğine inanıyor: “Bu bizim için elbette üzücü. Ancak daha önce de gruptan ayrılan büyüklerimiz oldu. Ne zaman bir ihtiyacımız olsa geri dönüp destek verdiler. Şimdi ayrılan arkadaşların da aynı şekilde yanımızda olacağına inanıyorum.”

Zilan, grubun başarısında aralarındaki ilişkinin de önemli payı olduğunu vurguluyor: “Çalışmalar sırasında birbirimizi kırmadan eleştirebiliyor, eksiklerimizi söyleyebiliyoruz. Bu da bizi geliştiriyor. Başarı sadece yoğun çalışmanın sonucu değil, birbirimize yakın olmamızın ve aile gibi hareket etmemizin de bir sonucu.”

Alev çocukları da eğitiyor

2007 yılında çocuk grubunda folklor çalışmalarına başlayan Alev de bugün grubun genç kuşağının deneyimli üyeleri arasında yer alıyor. Yaklaşık üç yıldır küçük kız çocuklarından oluşan bir ekibe eğitmenlik de yapıyor. “Şu anda hem grubun içerisinde yer alıyorum hem de eğitmenlik yaptığım bir çocuk grubum var” diyen Alev şöyle devam ediyor: “Onlar da bu yıl ikinci kez festivale katıldı. Geleceğe ilişkin ayrıntılı konuşmadık ancak şu an iki büyük grup ve iki çocuk grubuyla çalışmalarımız sürüyor. Oldukça geniş bir kadroya sahibiz. İlerleyen dönemde farklı ekiplerde yer alan arkadaşlarla ortak çalışmalar da yapabiliriz. Şimdilik mevcut çalışmalarımızı sürdürüyoruz.”

Yetiştirdiği çocukları gördükçe kendi folklor serüvenini hatırladığını söyleyen Alev, “Beş yıl önce folklor çalışmalarına dahil ettiğim çocukları bugün gördüğümde kendi çocukluğum aklıma geliyor. Biz çalışmalarını sürdürecek arkadaşlarla ve yetiştirdiğimiz yeni kuşaklarla birlikte yolumuza devam edeceğiz. Kısacası Evîna Welat’ı yaşatacağız” diye ekliyor.

İyi ki annem göndermiş

Grubun en genç üyesi Hêjar da çocuk folklor grubunun çalışmalarına da destek veriyor. Folklorla tanışmasının annesinin ısrarıyla olduğunu anlatan Hêjar, o günleri gülümseyerek hatırlıyor: “Aslında ilk başta gelmek istemiyordum. Annem yeni arkadaşlar edinmem için beni folklor kursuna yazdırdı. Zamanla ortama ve arkadaşlarıma alıştım. Daha sonra folklor hayatımın önemli bir parçası haline geldi.”

Folklor ile birlikte çok önemli tecrübeler kazandığını vurgulayan Hêjar, şöyle devam ediyor: “Oyun disiplini, araştırma ve yarışmalara hazırlık süreçleri konusunda tecrübeli arkadaşlarımızdan çok şey öğrendik. Geriye dönüp baktığımda iyi ki annem beni folklora yazdırmış diyorum. Grup üyeleri her konuda bize destek oldu. Biz de aynı desteği bizden sonra gelecek kuşaklara vermek istiyoruz.”

Ceren, Helin, Şevin ve Evin’in mesajı

Basel Dem-Kurd binasında bir araya geldiğimiz grup üyelerinden Ceren, Helin, Şevin ve Evin ile detaylı konuşmaya fırsat bulamadık. Onların mesajı ise ortak: “Gençlerimizin bu tür kültürel çalışmalar içinde yer alması gerektiğini düşünüyoruz. Bu hem sizi sosyalleştirir hem de ülkemizde her ne kadar uzak olsak da köklerimize, kültürümüze ve ülkemize olan bağlığın artmasına neden olur. Siz de bize katılın. Folklora sadece küçükler ilgi gösterir diye bir şey söz konusu değil. Yaşınız ne olursa olsun bize katılın.”