Fransa’da daha kötüsü olabilirdi

Fransa’da yerel seçimler sol için “kötünün iyisi”, ama uyarı zilleri çalıyor

• Le Pen’in Ulusal Birlik’i ve müttefikleri ülke genelinde güç kazanmayı sürdürüyor. Ana akım sağ Cumhuriyetçiler de küçük kentlerde dikkat çekici başarılar elde etti. Sol partiler ise kazanılabilir birçok yarışı kaybetti. Bu sonuçların, solun içinde yıpratıcı bir üçlü çekişmeyi büyütmesi bekleniyor.

Cole Stangler*-Çeviri: Yeni Özgür Politika  

Soldan bakınca, Fransa’daki belediye seçimleri için “daha kötü olabilirdi” demek mümkün.

Yeni Halk Cephesi (New Popular Front) ittifakını kurmalarının üzerinden iki yıla yakın zaman geçmişken, Boyun Eğmeyen Fransa (La France Insoumise, LFI), Sosyalist Parti, Komünist Parti ve Yeşiller yeniden ayrışmış durumda. Gelecek yılki cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde anketlerde aşırı sağ önde. Muhafazakâr milyarderler medya düzenini hızla değiştiriyor. Üstelik geçen ay Lyon’da aşırı sağcı aktivist Quentin Deranque’ın, antifaşistlerle yaşanan bir sokak kavgasında öldürülmesi, sandık öncesi solun üzerinde baskı yaratabilecek bir olaydı.

Buna rağmen sol listeler, kampanyanın son bölümünde sonucu belirsizleşen Paris, Marsilya ve Lyon dâhil birçok büyük kentte belediyeleri elde tutmayı başardı. Paris’in emekçi banliyösü Saint-Denis’te göçmen köklerinden gururla söz eden yeni bir ilerici belediye başkanı seçildi. Sol, Saint-Étienne, Nîmes, Amiens ve Pau gibi bazı kentlerde de belediyeyi aldı. Belediyeler konut politikalarından kültür programlarına, ilkokullara ayrılan bütçeye kadar pek çok alanda belirleyici. Sol yerel yönetimler, milyonların yaşamında somut iyileşmeler yaratabilir.

Yüzeyin altı kaygı veriyor

Ancak tablo bu kadarla bitmiyor. Marine Le Pen’in Ulusal Birlik’i (Rassemblement National, RN) ve müttefikleri ülke genelinde güç kazanmayı sürdürüyor. Ana akım sağ Cumhuriyetçiler (Les Républicains, LR) de küçük kentlerde dikkat çekici başarılar elde etti. Sol partiler ise kazanılabilir birçok yarışı kaybetti. Bu sonuçların, solun içinde yıpratıcı bir üçlü çekişmeyi büyütmesi bekleniyor. Bir yanda Sosyalist Parti’nin daha ılımlı kanadı, diğer yanda daha sola yakın Sosyalistler, Komünistler ve Yeşillerden oluşan blok, öte yanda da Jean-Luc Mélenchon’un LFI’si.

Le Pen yayılıyor, Nice “vitrin” oldu

Le Pen, büyük şehirlerdeki en gösterişli hedeflerinin neredeyse tamamını kaçırdı. Bu durum, partinin büyük kentlerde hâlâ zorlandığını gösteriyor. Yine de bazı orta ölçekli kentlerde rahat biçimde mevzisini korudu ve ülke genelinde elindeki belediye sayısını altıya katladı. Partinin kendi hesabına göre 70 olan bu kazanımlar, yalnızca iki “geleneksel” bölgede toplanmadı. Kuzeyde sanayisizleşmiş eski maden havzasında ve Provence’ın Riviera’yı da içeren geniş kesimlerinde beklenen güçlü performansın yanında, orta Fransa, güneybatı ve Alsace gibi yerlerde de belediyeler kazandı.

Le Pen’nin gecedeki en çarpıcı sonucu Nice oldu. Fransa’nın beşinci büyük kenti sayılan, emeklilerin yoğun olduğu Nice’te Le Pen destekli Éric Ciotti, sağa kayan muhafazakârlardan büyük destek aldı.

Bu zaferler, Marsilya ve Toulon gibi büyük kentlerdeki kıl payı kaçan sonuçlarla birlikte, Le Pen’yi uzun vadede güçlendirecek. Senato seçmen kurulunun büyük kısmını belediye meclis üyeleri oluşturduğu için, yeni seçilen üç binden fazla Le Pen’li yerel yönetici, partinin bu yıl içinde parlamentonun üst kanadında da ilerlemesinin yolunu açabilir. Ayrıca bir başka gerçek de ortada. Le Pen ne kadar çok belediye alırsa, partinin “dokunulmaz” görülen olumsuz imajı o kadar aşınıyor. Parti, küskün emekçi seçmenden daha varlıklı orta sınıf muhafazakârlara uzanan geniş bir destek hattı kurmuş durumda.

Geleneksel sağ ayakta, Macron’un seçmeni sağa kayıyor

Geleneksel sağ da dirençli çıktı. Yerel seçimler, Macron’un Cumhuriyetçiler (Les Républicains, LR) için her zaman güçlü bir alan. Binlerce kasaba ve kentte seçmen, yerelde muhafazakârları seçmeye devam edeceklerini gösterdi. Bazı sembolik kayıplara rağmen LR ve müttefikleri Toulouse, Le Havre ve Reims gibi kentleri korudu.

Solda birçok kişi, Emmanuel Macron’un partisinin bir kez daha yerelde ağır bir yenilgi yaşamasına sevinmiş olabilir. Paris’te Macron’un perde arkasından Rachida Dati’ye destek vererek yürüttüğü hamle de sonuç vermedi. Ancak seçimler, Macron seçmeninin gerektiğinde geleneksel sağa oy vermekte zorlanmadığını gösterdi. Macron’un kendi siyasi projesi zayıflasa da seçmeni sağ adaylara yönelmeyi sürdürebilir.

Solda bitmeyen kavga

Bu karışık sonuçların, sol içinde yıllardır süren yıkıcı çekişmeyi daha da büyütmesi neredeyse kesin. 2027 yaklaşırken her kamp, sonuçları kendi stratejisinin doğrulanması diye sunuyor.

Mélenchon sonuçları Boyun Eğmeyen Fransa (La France Insoumise, LFI) için büyük bir “başarı” olarak tanımladı. LFI sözcüleri “tarihi bir atılım”dan söz etti. LFI’nin bazı kazanımlar elde ettiği doğru. Parti, 2016’daki kuruluşundan bu yana ilk kez kayda değer sayıda belediye meclis üyesi çıkardı. Emekçi banliyölerde seçmenin bir bölümü ve kent merkezlerindeki gençler, partinin sert tonunu ve çokkültürlü Fransa vurgusunu benimsiyor. Medyanın düşmanca tutumu düşünüldüğünde bu ilerlemeler bir hayli dikkat çekici.

Yine de bu zafer anlatısı, yakından bakınca zayıflıyor. Fransa’nın en büyük 40 kentinden yalnızca birini kazanmak, hiçbir parti için büyük başarı sayılmaz. Üstelik kentleri hareketinin merkezine koyan, aşırı merkezileşmiş bir parti için bu daha da anlamlı. LFI ülkenin en büyük iki kentinde ağır darbe aldı. Marsilya’da milletvekili Sébastien Delogu ilk turda yüzde 12’de kalınca adaylıktan çekildi. Paris’te milletvekili Sophia Chikirou ikinci turda listesini sürdürdü ama yalnızca yüzde 8 oy aldı. Chikirou, 2018’de LFI’ye yakın bir medya girişiminin yönetimi sırasında dolandırıcılık iddiasıyla mayısta yargılanacak. Mélenchon’un 2017 kampanyasının finansmanına dair ayrı bir soruşturma da sürüyor.

LFI’nin yereldeki birçok başarısının, başka sol partilerle yapılan ittifaklar sayesinde geldiği de bir başka gerçek. Bu ittifaklar Yeşiller ve Komünistlerle sınırlı değil, Sosyalistleri de kapsıyor. Le Monde’un 3.500’den fazla nüfuslu yerleşimler üzerine analizine göre Sosyalistlerin belediye başkanı sayısı LFI’nin sekiz katı.

Öte yandan LFI karşıtı sol ve merkez sol çevreler de, ikinci turda LFI ile yapılan anlaşmaların ılımlı seçmeni kaçırdığını, Toulouse, Clermont-Ferrand ve Brest gibi yerlerde bu durumun kayıp getirdiğini savunuyor. Ancak bu iddia da her yerde doğrulanmıyor. Lyon, Nantes ve Tours gibi yerlerde geniş sol ittifaklar zafer için kritik oldu. Merkez soldan Raphaël Glucksmann gibi isimlerin, LFI ile yerel ittifakları kesin biçimde reddetme çağrısı dinlenseydi, solun kazandığı belediye sayısı daha düşük olacaktı.

 Fransa içinde sol tartışmalar birçok sol seçmen için yorucu ve itici. Anketler, Yeni Halk Cephesi seçmeninin büyük çoğunluğunun LFI ile Sosyalist Parti arasında ittifakı desteklediğini gösteriyor. Bu yüzden bitmeyen kavga daha da yıpratıcı. Ülkenin içinde bulunduğu riskli dönemde bu tutum aynı zamanda sorumsuzluk gibi de okunuyor. Solun sadık seçmeni kavgaya “tahammül edebilir” diye düşünüyor olabilirler ama ikna etmeye çalıştıkları kitleye verilen mesaj ağır: Bu insanlara güvenilir mi?

2027 ufkunda birlik zayıf

Sonuçlar şunu da teyit ediyor. Bugün Fransız solunda belirleyici bir merkez yok. Ne ılımlı Sosyalistler ne de LFI’nin sert kanadı bunu inandırıcı biçimde iddia edebiliyor. Sol, büyük kentlerde oy toplayabiliyor ama orta ölçekli kentlerde ve küçük yerleşimlerde zorlanıyor. Büyük kentlerin dışındaki emekçi ve orta sınıf seçmeni ihmal edenler bunu kendi aleyhine yapıyor.

2027 için “birleşin” demek kolay. Hatta ilerici seçmen, temel reform taleplerini düzenin köklü eleştirisiyle birleştiren bir kampanyaya ihtiyaç olduğunu düşündürüyor. Yine de birleşik adaylık olasılığı zayıf. Mélenchon ve Glucksmann, ortak bir sol önseçim çağrılarına katılmak yerine kendi kampanyalarına hazırlanıyor. Son yerel seçimlerden kendi iddialarını destekleyen verileri seçip öne çıkarmaları muhtemel. Pek çok sol siyasetçi ve parti içi isim, özel konuşmalarda cumhurbaşkanlığı yarışının şimdiden kaybedildiğini kabul ediyor ve seçim sonrasındaki kaçınılmaz yeniden hizalanış bekliyor. Bu, profesyonel siyasetçiler için bir “lüks” olabilir. Bedelini ise Fransız toplumu ödeyecek.

*Cole Stangler, Marsilya’da yaşayan bir gazeteci. Emek, siyaset ve kültür alanlarında yazıyor. Le Miroir américain adlı kitabın yazarı.

The Nation’dan kısaltılarak alındı.

Kaynak link: https://www.thenation.com/article/world/french-municipal-election-results/