Köyler sular altında insanlar göç yolunda

Toplum/Yaşam Haberleri —

3 Mart 2021 Çarşamba - 23:00

  • 2019 yılında su tutulmaya başlanan Ilısu Barajı, sadece 12 bin yıllık antik Hasankeyf'i sular altında bırakmadı. Mardin, Batman, Siirt, Şırnak ve Amed'de de yüzlerce köyü sular altında bıraktı.

YILMAZ KAYA

 

Hasankeyf'i sular altında bırakan Ilısu Barajı'nda geçen yıl su tutulması ile birlikte, su seviyesi Amed'in Bismil ilçesine kadar ulaştı. Suların yükselmesi ile birçok mahalle ve mezra ile on binlerce dönüm verimli arazi sular altında kaldı. Sadece Yukarı Salat Mahallesi ve bağlı mezrasında onlarca ev, ahır ve bahçe ile 2 bin 500 dönüm arazi sular altında kaldı. 500 dönüm için köylülere istimlak bedeli parası ödenirken, 2 bin dönümün parası henüz ödenmemiş ve köylüler haklarının ödenmesi için dava açmış. Yaşadıkları yerden zorla göç etmek zorunda kalan ve kirada oturan köylüler, zararlarının karşılanmasını istiyorlar.

2019 yılında su tutulmaya başlanan Ilısu Barajı, sadece 12 bin yıllık antik Hasankeyf'i sular altında bırakmadı. Mardin, Batman, Siirt, Şırnak ve Amed'de de yüzlerce köyü sular altında bıraktı. 300 kilometre uzunlukta bir havzayı sular altında bırakacak baraj sularının sonlandığı en batıdaki yer ise Bismil'in Yukarı Salat mahallesi. Mahallenin hemen dibindeki Aşağı Salat mezrası ise sular yükselince aylar öncesinden sular altında kalmış. Aynı, Ağıl, Kopeli, Şahintepe, Sazlık, Yukarı Zilek, Aşağı Zilek mahalleleri gibi.

Evimiz, arazimiz gitti

Su tutulmaya başlanması ile yaşadıkları Aşağı Salat mezrasını terk etmek zorunda kalan Abdullah Başarır (85), baraja karşı olduklarını ancak arazilerinin zorla istimlak edildiğini söyledi. Ailece yaşadıkları evlerinin ve 60 dönüm ekili arazisinin sular altında kaldığını belirten Başarır, "Ne sular altında kalan evimizin, ne de arazimizin parasını alamadık. Arazimiz verimli idi ve kimseye muhtaç olmadan ailece yaşıyorduk. Ancak şu anda Yukarı Salat mahallesinde kirada oturuyoruz. 30 nüfusa sahibiz ve mağdur duruma düştük. Bize söz verdikleri istimlak bedelini bile alamadık ve bunun için dava açtık. Onun sonucunu bekliyoruz" dedi.

100 ev ve bahçe sular altında

80 yaşındaki Şeyhmus Güzel de, sular yükselince mecburen evlerini boşaltmak zorunda kaldıklarını ve yaklaşık 100 ev ile binlerce dönüm arazinin sulara gömüldüğünü söyledi. Ailece tarımla uğraştıklarını ve tek geçim kaynaklarının bu olduğunu ifade eden Güzel, şu anda hiçbir gelirlerinin olmadığını ve kirada oturduklarını kaydetti. Güzel, dava açtıklarını ve sonucun ne olacağını tahmin edemediklerini belirterek mağduriyetlerine son verilmesini istedi.

Arazileri sular altında kalanlardan biri de Necmettin Tanrıkulu (55). Aşağı Salat mezrasında dayıları ile birlikte ortak yüzlerce dönüm arazilerinin bulunduğunu belirten Tanrıkulu, "Baraj su tutmadan önce araziler zorla istimlak edildi. Sular yükselince de evlerimizi, bahçelerimizi, tarlalarımızı terk edip buraya yerleştik. Bize tek kuruş para vermediler. Mağdur durumdayız. Dava açacağım ama avukat tutacak paramız bile yok" şeklinde konuştu.

Bu para ile iki odalı bir ev bile alamam

Bölge sular altında kalmadan önce Aşağı Sazlık mezrasında yaşadıklarını belirten köylülerden Murat Çelik (45) de mağdur olduklarını ve haklarının ödenmediğini söyledi. Aşağı Sazlık'ta bahçelerinin olduğunu, aynı şekilde hayvancılıkla uğraştıklarını ve kimseye muhtaç olmadan buradan elde edilen gelir ile yaşadıklarını ifade eden Çelik, "Evimiz, ahırlarımız vardı. 'Boşaltacaksınız' dediler ve boşalttılar. Bize de 45 bin TL istimlak bedeli ödediler. Ben bu para ile burada iki odalı bir ev bile satın alamam. Şu an Yukarı Salat mahallesinde kirada oturuyorum" dedi.

 

Kimse gelip sormadı

Aşağı Salat mezrasında hayvancılık ve bahçecilikle uğraştıklarını belirten köylülerden Necmettin Göğer (42) de mağdur olan köylülerden. Mezrada kendi elleriyle diktiği yüzlerce meyve ağacının da sulara gömüldüğünü belirten Göğer, "Evimiz, bahçelerimiz hepsi sular altında kaldı. Göz göre göre mağdur edildik. Kimse de gelip bize 'zararınız var mı, yok mu?' diye sormadı. Bundan sonra ne olur bilemiyorum" şeklinde konuştu. 

 

2 bin 500 dönüm arazinin sular altında

Yukarı Salat mahallesi ile Aşağı Salat mezrasında toplam 2 bin 500 dönüm arazinin sular altında kaldığını ve bunlardan şimdiye kadar sadece 500 dönüm arazi sahibine istimlak bedeli ödendiğini kaydeden muhtar Nihat Baydar da köylülerin mağduriyetinin olduğunu söyledi. Baydar, sular altında kalan bazı arazilerin çok ortaklı olduğu için ya da köylülerin istimlak bedeline yetersiz bularak dava açtıkları için sorunların henüz çözümlenmediğini belirterek incelemelerin halen sürdüğünü belirtti.

Baraj suyunun batıdaki en son noktasının kendi mahalleleri olduğunu belirten Muhtar Baydar, "Aylar önce baraj suları tam bırakılınca burası tamamen göl halindeydi. Sular mahallerin dibine kadar yükseldi. Yakınımızdaki Aşağı Salat mezrası zaten tamamen sulara gömüldü. Baraj tam dolarsa yüksek kesimlere kadar su yükselmez ancak yine de suyun dolması veya çekilmesi sonucu bataklık alan oluşacaktır" dedi.

Baydar, yakınlarında 8 mahalle ve mezranın sular altında kaldığını belirterek, köylülerin mağdur olduklarını ve sorunlarının çözülmesini istedi.

 

 

Sular altında kalacak ya da kalmış köyler:

 

Mêrdîn'in Kerboran ilçesine bağlı mahalleler:

Ilısu (Germav), Karabayır (Zengan), Kayapınar, Temelli (Amara), Kartalkaya (Liyan).

 

Şırnak’ın Basa ilçesine bağlı köyler:

Yatağankaya (Liyan), Çevrimli (Gerê), Düğünyurdu (Tarûnî) Çetinkaya (Guvînan), Demirboğaz Dağyeli, Gümüşkaya.

 

Siirt merkeze bağlı köyler:

Yokuşbağları, Meşelidere, Bağlıca, Demirkaya (Hadît), Yerlibahçe (Kutmis), Kayaboğaz (Xêrat), Gökçebağ (Cıwanka), Güneşli (Şemsî), Kayıklı (Mehîna), Bostancı (Daraalp), Koçpınar (Eynbaran), Kutluca, Yüklüce, Oğulcak, Komarlı Aktaş, Arpalı, Düzlüce, Bakır, Çınarlısu.

 

Siirt’in Eruh ilçesine bağlı köyler:

Ekinyolu (Guveşîl), Ormanardı (Gîrdar), Kemerli, Gundık, Taşdibek, Yeşilören (Ginyanıs), Kavakgölü (Rexîne).

 

Siirt’in Kurtalan ilçesine bağlı köyler:

Uluağa, Girîgavanî, Ayacık, Akçalı, Yürekveren, Dibek, Kendelan, Aydemir, Tatlı, Karabedir, Tolumtaş (Cefan), Atalay, Yeniköprü, Bağlıca, Ergüven (Beylek), Kılıçlı (Başûran),Erenler, Meydandere, Kurşunköy, Mollahasan.

 

Batman:

Heskîf ilçesi ile Yolüstü (Kêdil), Mağaralı, Atlıhan, Çardaklı, Karağıl, Üçyol (Difnê), Saklı, Koyunlu, Palamut köyleri.

 

Batman merkeze bağlı köyler:

Yeniköy, Balpınar, Zor, Sêgirkan, Şeyhçoban, Soğuksu, Çayüstü, Serkanî.

 

Batman’ın Bişerî ilçesine bağlı köyler: Tepecik, Işıkveren (Dusakdık), Yeşilova (Derdevîn), Pompalı, Çakıllı, Yakacık (Mezareş), Yazıhan (Mezrik), Kıyımlı, Yağlıca (Cimsarip), Çimenli.

 

Batman’ın Kercos ilçesine bağlı köyler:

Kantar, Delasor, Otlu

 

Amed'in Bismil ilçesine bağlı mahalleler:

Kınık, Çeltikli (Mîrkulyan), Aluz (Aluç), Yapılar, Sefari, Kurudere (Badî), İnardı, Korukçu, Yenice, Aş. Oba, Çöltepe, Tepe, Aygeçit, Kayabaşı, Kenan, Sinan, Yukarı Salat, Ağılköy, Bozçalı, Kasrışahin.

paylaş

   

Yeni Özgür Politika

© Copyright 2021 Yeni Özgür Politika | Tüm Hakları Saklıdır.