• Nusaybin-Qamişlo Sınır Kapısı’nın yıl sonuna kadar açılabileceğine dikkat çeken Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası (DTSO) Başkanı Mehmet Kaya, çözüm sürecinin gerçek anlamda başarıya ulaşmasının en önemli ayaklarından birinin de ekonomik adımlar olduğunun altını çizdi.

AZİZ ORUÇ/İSTANBUL

Türk Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, geçen ay Amed’e gitmiş ve çeşitli görüşmeler yapmıştı. Hakan Fidan'ın görüştüğü sivil toplum kuruluşu temsilcileriden oluşan heyette yer alan Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası (DTSO) Başkanı Mehmet Kaya, Nusaybin-Qamişlo Sınır Kapısı’nı Amed ve bölge için ne kadar hayati bir önem taşıdığını açıkça izah ettiklerini söyledi. 

İhracat yüzde 40 düştü

Sınır kapısının 12 yıldır kapalı olmasının, bölgenin ekonomisini çok kötü etkilediğine dikkat çektiğini belirten Kaya, şunları dile getirdiklerini aktardı: "Diyarbakır’ın Suriye’ye yönelik ihracatı, bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 40’lık bir düşüş gösteriyor. Cilvegözü Sınır Kapısı üzerinden geçişlerin başlaması, mevcut pazarımızı bölgesel olarak hızlı bir şekilde kaybetmemize neden oluyor. Bu sorun, yalnızca Diyarbakır’ı ilgilendirmiyor. Cilvegözü üzerinden Suriye ile ticaret yapmak isteyen tüm firmalar benzer bir sıkıntıyla karşı karşıya. Bu nedenle Dışişleri Bakanlığına, söz konusu kapının bir an önce açılmasının zorunlu olduğunu açık bir şekilde ifade ettik.”

Bölge ticareti için önemli

Görüşmelerde Hakan Fidan’ın kendilerine söylediği kadarıyla kapının tekrardan açılması için bir çalışmanın olduğunu söyleyen Kaya, şunları ifade etti: "Görüşmede bize, 'Türkiye tarafında hiçbir sorunun kalmadı, altyapı hazır ve Türkiye hükümetinin kapının açılmasından yanadır. Suriye merkezi hükümetten kaynaklı sorun çözüldüğü takdirde kapı açılacak’ denildi.”

Kaya, Suudi Arabistan, Katar, Dubai, Ürdün ve İsrail gibi ülkelerin şu an Suriye’nin güneyinden hareketle Suriye pazarını hızla ele geçirdiğini, bu nedenle Türkiye’nin de bu pazarı kaybetmemesi için baskı yapması gerektiğini vurguladı. Şu an en rahat ticaretin Qamişlo, çevresi ve Hesekê bölgesiyle yapılabileceğinin altını çizen Kaya, Nusaybin Kapısı’nın bölge için en önemli ticari kapılardan biri olduğuna dikkat çekti.

Terbiye etme politikası!

Kaya, Beşar Esad döneminde ve çatışmaların sürdüğü süreçte dahi sınır kapısının merkezi hükümetin kontrolünde rahatlıkla açılabileceğini, ancak Türkiye’nin buna izin vermediğini ifade hatırlattı. Kaya, şunları söyledi: “Görebildiğimiz kadarıyla mevcut rejim oluştuktan sonra yaşananların, Kürtleri ‘terbiye etmeye’ yönelik uygulanan baskıdan kaynaklandığına inanıyoruz. Bir şekilde Kürtlerin orada elde etmiş olduğu haklardan geri adım atmasını sağlamaya yönelik önemli bir ekonomik baskı aracı olarak kullanılıyor. Bir anlamda, ‘parayla terbiye etmeye’ çalışıyorlar, diyebiliriz. Nusaybin-Qamişlo Sınır Kapısı’nın kapalı olmasının altında yatan temel neden de 'Kürtleri terbiye etme' politikasıdır."

Çözüm sürecinin üç ayağı

Kapının açılmasının iki ülke arasındaki ticari ve siyasi ilişkiler ile bölgesel süreç açısından çok önemli olduğunu ifade eden Kaya, Türkiye’de yaşanan çözüm sürecinin üç temel ayağına dikkat çekti:

* Silahların arındırılması ardından sürecin başarısı için güven artırıcı adımların atılması şart.

* Demokratikleşme diye ifade ettiğimiz temel hak ve özgürlüklerden tüm kültürel ve dil haklarına kadar bununla ilgili atılacak adımlar.

* 100 yıl boyunca yoksullaştırılan, işsizleştirilen ve yatırımdan uzak tutulan bölgenin ekonomik anlamda kalkınmasını sağlayacak normalleşme ve pozitif destek adımları. Sınır kapılarının açıldığı, güvenlik politikalarının ortadan kaldırılarak ekonominin öne çıkacağı normalleşme adımları. Çözüm sürecinin gerçek anlamda başarıya ulaşmasında en önemli ayaklardan bir tanesi olan ekonomik adımlardır.

Barış ve açıklığın etkisi

Şimdi Irak’a bizim ihracatımız 15 milyar dolar civarında. Suriye’yede bu yıl işte 3 milyar dolara yaklaşıyoruz. İddia edebiliriz ki; barış süreci ve komşularla iyi ilişkiler oluşturulup bu sınır kapıları açılırsa bizim Irak’a ihracatımız çok rahatlıkla 50 milyar dolara varır. Biz halen 2015'teki rakamı ancak yakalayabildik ama şu an Irak’ın ithalatında 3. sıraya düştük. Çin ve bağlantıları, ortalama 50 milyar dolarlık bir ihracat yapıyorlar Irak’a. Aynı durum Suriye için de geçerli. Barış süreciyle birlikte Suriye’de de 10 milyar dolarlık ihracatın yakalanması gayet mümkün. Kapıların açılması Türkiye için hayati önem taşıyor.’’

Yıl sonuna kadar açılabilir

Nusaybin-Qamişlo sınır hattındaki iş makinelerinin çalıştığına dair haberler ve sahadaki hareketliliğe ilişkin konuşan Kaya, Türkiye ve Suriye tarafından Aralık'a kadar kapının açılacağına dair iyi niyet beyanları duyduklarını aktardı. Bu yönlü ifadelerin kendilerine iletildiğini, bunun da beklentiyi artırdığını söyleyen Kaya, yıl sonuna kadar kapının açılmasını ve bir an önce ticari ilişkilerinin başlamasını ümit ettiklerini tekrarladı.

Suriye Genel Sınır Kapıları ve Gümrükler İdaresi Müdürlüğü de geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada, sınır kapılarının altyapısını geliştirmeye yönelik çalışmalar kapsamında kazı, tesviye ve tenkil hazırlık çalışmalarının başlatıldığını duyurmuştu.