Covid-19 ve stres

Dersim DAĞDEVİREN yazdı —

4 Haziran 2020 Perşembe - 12:48

Son dönemlerde koronavirüsünün yol açtığı Covid-19 pandemisi ile ilgili birçok yazı kaleme aldım. Bu yazılarda daha çok hastalığın tıbbi boyutunu işledim. Ancak stres konusu da bu sürecin önemli bir boyutunu oluşturuyor ve ele alınması gerekiyor. Ki birçok hastalığın temelinde stres denilen olgu yatıyor.     

Stres, vücudun çeşitli içsel ve dışsal uyaranlara verdiği otomatik tepki olarak tanımlanıyor. Eustres olarak adlandırılan beli bir stres düzeyi vücut işlevi ve sinir sistemi için gereklidir. Ancak buna karşı aşırı uyarı olup uyum kapasitesi aşıldığında stres hastalıkları ve hatta ölüm ortaya çıkabiliyor.

Böbrek üstü bez Kortizol denilen en önemli stres hormonunu salgılıyor. Acil enerji ihtiyacında devreye giren Adrenalin-Noradrenalin maddeleri de yine böbrek üstü bezlerin salgıladığı ve stres denkleminde önemli olan hormonlardır. İkisi de sıkıntı, depresyon, öfke, saldırganlık, kızgınlık ve korku gibi durumlarda daha çok yükselir. Bu psikolojik etkilerin yanı sıra iki madde tansiyon yüksekliğine yol açar ve damarları olumsuz etkiler. Stres düzeyi aşırı yüksek olan kişilerde kalp krizi riski en az beş kat artmaktadır. Stres aynı zamanda felç riskini de arttırmaktadır. Bağışıklık sistemi de aşırı stresten olumsuz etkilenmektedir.

Konuyu son aylara damgasını vuran Covid-19 kapsamında ele alırsak birçok stres etkenini sıralamak mümkün: Kreş ve okulların uzun zaman kapalı olduğundan ve daha sonra sırf kısmen açılmasından kaynaklı çocuklarda ve gençlerde ciddi eğitim sorunları yaşanmaktadır. Genel gidişata baktığımızda – ki birçok kreş ve okul gerekli hijyen koşullarını yerine getirememektedir – bu sorunun bir süre devam edeceğini söylemek mümkün. Eğitim sisteminin genel yapısından ve bütçe sıkıntısından kaynaklı dijital alanda eğitim hizmeti istenilen düzeyde değildir. Ekonomik anlamda da pandemi sermayeden ziyade halkları etkilemekte ve yoksulluğu derinleştirmektedir. Sosyal kısıtlamalar da ayrı bir stres olgusudur. Tüm bu faktörler aile içi sorunların ve şiddetin artmasına da yol açmaktadır.

Ancak stresin üstesinden gelebilmek mümkündür. Pandeminin tıbbi boyutunun yanı sıra sosyal ve siyasal yönlerini irdelemek bu bağlamda çok önemlidir. Gazetemiz Yeni Özgür Politika bu konuda önemli bir rol oynamaktadır: okuyalım ve okutalım.

paylaş

   

Yeni Özgür Politika

© Copyright 2020 Yeni Özgür Politika | Tüm Hakları Saklıdır.