• Viyana’da düzenlenen 12. Serçavan Kürt Film Günleri’nde, Kürt halkının mücadelesi, kadınların direnişi ve halklar arasındaki dayanışma beyaz perdeye taşındı. Nazım Daştan’ın tanıklığından uyarlanan Heval Birako, DAİŞ’in esir aldığı iki Êzîdî kardeşin özgürlük mücadelesini anlattı.

ROZERİN ALTINIŞIK/VİYANA

Nazım Daştan’ın anlattığı gerçek bir hikayeden uyarlanan Heval Birako, DAİŞ’in esir aldığı iki Êzîdî kardeşin özgürlüğe kavuşma mücadelesini beyaz perdeye taşıyor. Yıllar geçse de onların hikayesi ve Nazım’ın tanıklığı yaşamaya devam ediyor.

Avusturya’nın başkenti Viyana’da 4-8 Kasım tarihleri arasında düzenlenen 12. Serçavan Kürt Film Günleri festivalinde beş gün boyunca Kürt sinemasından farklı örnekler izledik. Ancak Serçavan, yalnızca film gösterimlerinden ibaret değildi. Kürdistan’ın tarihi, dili, kültürü, savaşın yarattığı yıkım ve özgürlük arayışı farklı hikayeler üzerinden izleyiciyle buluştu. Kürt halkının yaşadıklarını, mücadelesini ve hafızasını sinema aracılığıyla daha geniş bir çevreye ulaştıran festival, farklı halklardan insanları da aynı salonda bir araya getirdi.

1999 yılından bu yana Viyana’da düzenlenen Kürt Film Günleri, Avusturyalı aktivist Tina Leisch’in önerisiyle başlayan ve zamanla uluslararası bir buluşmaya dönüşen önemli bir kültür-sanat etkinliği. On ikinci kez gerçekleştirilen festivalin izleyici profili de yalnızca Kürtlerden oluşmuyor. Kürtlerin yanı sıra Türk, Vietnamlı, Şilili ve farklı coğrafyalardan gelen insanlar da gösterimleri takip ediyor. Bu yönüyle Serçavan, Kürt sinemasının tanıtıldığı bir festival olmanın ötesinde, halkların birbirini tanıdığı ve birbirinin mücadelesine kulak verdiği bir dayanışma alanı.

Kadınların direnişi beyaz perdede

Festivalin ilk gününde gösterilen To My Sister, kadın savaşçıların DAİŞ’e karşı yürüttüğü mücadeleyi anlatıyordu. Filmi izlerken bunun yalnızca bir sinema gösterimi olmadığını düşündüm. Perdede, barbarlığa karşı direnen, kendi yaşamlarını ve başka kadınların yaşamlarını savunan Kürt kadınlarının hikayesi vardı.

İlk gün yaklaşık 100 kişi filmi izlemek için salondaydı. İzleyicilerin yüzlerine baktığımda, çoğunun yalnızca bir film seyretmek için orada olmadığını hissettim. Kürt kadınlarının yaşadıklarını, DAİŞ’e karşı verdikleri mücadeleyi ve bu mücadelenin ardındaki gerçekliği anlamak istiyorlardı.

İlgi izlemekle sınırlı değil

Salonda Yeşiller Partisi Milletvekili Heidi Sequenz de vardı. Daha önce birkaç kez Rojava’yı ziyaret eden Sequenz, film sırasında oldukça duygulandı. Onun tepkisini izlerken aklımdan bir düşünce geçti: Bir Avusturyalı, Kürt halkının yaşadığı acıyı bu kadar yakından hissedebiliyor, Rojava’da yaşananlara kendi tanıklığı üzerinden yaklaşabiliyordu.

Sequenz, yeniden Rojava’ya gitmek ve oradaki umudu bir kez daha görmek istediğini dile getirdi. Ben ise bir Kürt olarak henüz Rojava’ya gidememişken, başka halklardan insanların oraya giderek bizim gerçekliğimize tanıklık etmiş olması üzerine düşündüm. Festival boyunca sık sık karşılaştığım bir durumdu bu. Kürt olmayan insanlar da Kürtlerin tarihini, dilini, kültürünü ve mücadelesini öğrenmek istiyor. Üstelik bu ilgi, yalnızca izlemekle sınırlı kalmıyor. Farklı coğrafyalardan insanlar dayanışmanın bir parçası olmak ve Kürtlerin sesini daha geniş çevrelere ulaştırmak için çaba gösteriyor.

Nazım Daştan’ın tanıklığı sinemada yaşıyor

Festivalde beni en çok etkileyen filmlerden biri, Rojava Film Komünü tarafından hazırlanan Heval Birako oldu. Gazeteci Nazım Daştan’ın aktardığı gerçek bir hikayeye dayanan film, DAİŞ tarafından esir alınan iki Êzîdî kardeşin yaşadıklarını, birbirlerinden koparılan hayatlarını ve özgürlüğe kavuşma mücadelelerini anlatıyor. Bu filmi benim için özel kılan, hikayenin Nazım Daştan tarafından aktarılmış olmasıydı. Nazım ve Cihan Bilgin, 2024 yılında Rojava’da düzenlenen SİHA saldırısında katledildiklerinde büyük bir üzüntü yaşamıştım. Onları yalnızca haberlerini takip ettiğim gazeteciler olarak görmüyordum. Özellikle Nazım Daştan, gazetecilik yolculuğumda örnek aldığım isimlerden biriydi. Heval Birako’yu izlerken Nazım’ı ve Cihan’ı bir kez daha andım.

Heval Birako dayan, kurtulacağız

Filmde, birbirlerinin duygularını uzaktan bile hissedebilen iki Êzîdî kardeşin hikâyesi anlatılıyor. Kardeşlerden biri DAİŞ’li bir ailenin yanında köle gibi çalıştırılıyor, işkenceye ve psikolojik şiddete maruz bırakılıyor. Diğer kardeş ise henüz 9 yaşındayken askeri eğitime tabi tutuluyor ve DAİŞ saflarında savaşmaya zorlanıyor. Birbirlerinden uzakta, farklı koşullarda aynı karanlığın içinde hayatta kalmaya çalışıyorlar. Her akşam birbirlerine seslenerek umutlarını koruyorlar: “Heval Birako, dayan, yakında kurtulacağız.”

Sonunda özgürlük hareketinin mücadelesi sayesinde esaretten kurtuluyor ve yeniden bir araya geliyorlar. Yüzlerindeki tebessüm, kavuşmanın heyecanı ve birbirlerine duydukları minnet filmin en etkileyici anları arasındaydı.

İki kardeşin ailelerine kavuştuğu sahnede arkalarında Önder Apo’nun fotoğrafının görünmesi de beni derinden etkiledi. Kürt halkının kimliğine, diline ve kendi hakikatine sahip çıkma mücadelesinin kuşaktan kuşağa taşınan bir hafızası olduğunu düşündüm. Nazım ve Cihan artık aramızda değiller. Ancak anlattıkları hikayeler ve dünyaya duyurdukları gerçekler yaşamaya devam ediyor.

Genç kadınların büyük çabası

Serçavan, beş kişilik bir komün tarafından hazırlandı. Bir yılı aşkın süren hazırlıkların ardından gerçekleştirilen festivalde, bir erkek arkadaşın dışında emeğin büyük bölümünü genç kadınlar üstlendi. Maddi ve manevi imkansızlıklara, zaman zaman karşılaştıkları engellere rağmen festivalin her ayrıntısıyla ilgilendiler. Gösterimlerin hazırlanmasından organizasyonun yürütülmesine kadar pek çok işi dayanışma içinde üstlendiler.

Bazı hikayeler

Benim için Serçavan, beş günlük bir festivalden çok daha fazlasıydı. Kürt halkının hafızasına, kadınların direnişine, gazetecilerin hakikat arayışına, genç kadınların kolektif emeğine ve farklı halklar arasındaki dayanışmaya tanıklık ettim.

Festival bitti, salonlar boşaldı, perdeler kapandı. Ama izlediğimiz filmler, yönetmenlerin anlattıkları, salonda paylaşılan duygular ve kurulan dostluklar hafızamızda kaldı. Çünkü bazı hikayeler perde kapandığında bitmez. Bazı mücadeleler unutulmaz, bazı umutlar da bütün zorluklara rağmen tükenmez. Serçavan’ın ışığının Kürt sinemasının ve halkların ortak hafızasının yolunu aydınlatmaya devam etmesi dileğiyle.