Hevsel kayyum eliyle yok ediliyor

Toplum/Yaşam Haberleri —

25 Ekim 2022 Salı - 19:30

Hevsel 2013 - 2022

Hevsel 2013 - 2022

  • Binlerce yıldır tarımın yapıldığı, UNESCO Dünya Mirası listesine dahil edilen Hevsel bahçeleri yok olma riski ile karşı karşıya. Tahribat ve rantın kayyumlarla başladığı Hevsel’deki kum ocakları ekosistem üzerinde büyük hasar oluşturuyor. 

MUSTAFA DOĞAN / AMED

 

Binlerce yıldır tarımın yapıldığı Amed'in Hevsel bahçeleri yok olma tehlikesi altında. Ağaçlar kesilip yeni yollar yapılıyor. Küçük bahçeler birleştirilerek sebze ve meyve ekimi sonlandırılıp, yüzlerce dönüm arazilerde hayvan yemi için silaj, mısır ekimi yapılıyor. 

Hevsel'in Dicle Nehri kıyısında bulunan arazilerinde ticari mekânlar yapılarak büyük bir rant alanı oluşturuluyor. Arıtım yapılmadan Dicle Nehri'ne bırakılan atık sular nedeniyle, Hevsel'in bitki örtüsü zarar görürken, sık sık balık ölümleri meydana geliyor. Hevsel'in yok olmaması için ve acilen alınması gereken önlemler için bir rapor hazırlayan STK'lar, bunu UNESCO'ya gönderdi. Ekoloji Derneği sözcüsü Zeki Kanay, yok olma riski ile karşı karşıya bulunan Hevsel'de yaşanan tahribatı ve yıkımı anlattı.

 

 

Seyahatname’de Hevsel

Hevsel bahçeleri ile ilgili ilk tarihi kayıt M.Ö. 866 yılında, Asur imparatoru II. Aşurnasirpal’in "Savaşı başlattığım gibi, şehrin kapısına ulaştım ve bahçelerini yok ettim” dediği çivi yazılı tablettir. 1665-1666 yıllarında Amed'i ziyaret eden Evliya Çelebi, "Seyahatnâme" adlı eserinde, Hevsel bahçelerinden şu şekilde bahseder: "Bu şehrin doğusundan büyük bir nehir akmaktadır. Nehrin iki yakası da bağ, bahçe ve bostanlardan oluşur. Her yıl Diyarbekir halkı beş-altı ay Dicle kıyısında dinlenirler. Bu mesire alanı dünyanın meşhur mesire ve eğlence yerlerinden biridir." 

Sözleşmelere rağmen risk altında

Binlerce yıldır tarımın yapıldığı Hevsel bahçeleri, Diyarbakır Koruma Bölge Kurulunun 29 Eylül 1988 tarih ve 38 sayılı kararı ile "Kentsel SİT" olarak tanınarak koruma altına alındı. 4 Temmuz 2015 tarihinde de UNESCO Dünya Mirası listesine "Kültürel Peyzaj" alanı olarak dâhil edildi. Ancak Hevsel bahçeleri, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, ulusal ve uluslar arası sözleşmelere rağmen, doğal ve kültürel miras alanlarında onarılamaz tahribat riskiyle karşı karşıya.