İran’da kadınlara yönelik tutuklama dalgası

• İran’da protesto ve sanal medya faaliyetleri nedeniyle yüzlerce kadın, “İsrail işbirliği” ve “muharebeh” gibi suçlamalarla gözaltına alınıp tutuklanıyor.

İran ve ABD/İsrail arasında yaşanan ve yaklaşık iki ayı bulan savaş, rejimin muhalif sesleri susturma çabalarını daha da yoğunlaştırdı. Ocak 2026’da ülke genelinde yaşanan protestoların hemen ardından başlayan tutuklamalar, Ali Hamayni’nin ölümü sonrası sokaklarda yaşanan kutlamalarla yeni bir ivme kazandı. Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) istihbarat birimleri ve İstihbarat Bakanlığı’na bağlı ekipler, sanal medya faaliyetlerini, protestolara yardımı veya “yüksek lidere hakaret” olarak nitelendirilen eylemleri gerekçe göstererek çok sayıda kişiyi gözaltına almaya devam ediyor.

NCRI - Women’in haberine göre, bu operasyonlarda kadınların orantısız şekilde hedef alınması dikkat çekiyor. Tutuklananlar arasında akademisyenler, sanatçılar ve hatta reşit olmayan gençler bulunuyor. Gözaltı merkezleri ve hapishanelere sevk edilen kişilere avukat erişimi, aile ziyareti ve şeffaf yargılama hakkı tanınmıyor. İnsan hakları örgütleri, bu uygulamaları “sistematik baskı” olarak nitelendiriyor. Özellikle kadınlar ile çocuklar üzerindeki psikolojik ve fiziksel etkilere dikkat çekiyor.

‘İsrail İşbirliği’ suçlaması

Azar Yahoo (38), 5 Mart 2026’da istihbarat güçleri tarafından Meşhed’de tutuklandı. Vakilabad Hapishanesi’nin 6. koğuşunda tutuluyor. Yetkililer, sanal medya paylaşımlarını ve Ali Hameyni’nin ölümünün ardından sokakta dans etmesini “ulusal güvenliğe karşı eylem” ve “İsrail ile işbirliği” olarak gösteriyor.

19 Mart 2026’da doktora öğrencisi Baran Omidian ve 17 yaşındaki yeğeni Dorsa Ayazi gözaltına alındı. Baran Omidian sorgu sonrası Karçak Cezaevi’ne nakledilirken, Dorsa Ayazi yaşı nedeniyle çocuk ıslah ve rehabilitasyon merkezine gönderildi.

Zeinab Azizi ve eşi, Mart ayı başlarında Sanandaj'da tutuklanmış ve yakın zamanda bir güvenlik gözaltı merkezinden Hamedan Merkez Hapishanesine nakledilmişlerdir.

İdam riskleri artıyor

Mahboubeh Shaabani (33), Ocak 2026 Meşhed protestoları sırasında tutuklandı. 2 Şubat’ta şiddet kullanılarak gözaltına alındı. Yaralı protestocuları tıbbi yardım için taşıdığı iddia edilen Mahboubeh Shaabani, “muharebeh” (Allah’a düşmanlık) suçlamasıyla karşı karşıya. Bu suçlama İran yasalarına göre idam cezası gerektiriyor. Vakilabad Hapishanesi’nde psikolojik baskı altında tutulduğu belirtiliyor.

Kızını susturma aracı

Sürgündeki siyasi aktivist Zahra Sedighi-Hamadani’nin annesi Farideh Ketabi, 27 Mart 2026’da tutuklandı. Siyasi geçmişi olmayan Ketabi’nin gözaltısı, kızının yurt dışındaki faaliyetlerini durdurmak için baskı aracı olarak değerlendiriliyor. İnsülin kullanması gereken Farideh Ketabi’nin sağlığı risk altında.

Tiyatro oyuncusu Sima Anbaei Farimani (34), 16 Mart 2026’da Devlet Güvenlik güçleri tarafından tutuklandı. Vakilabad Hapishanesi’nde hukuki belirsizlik içinde tutuluyor. Suçlamalar arasında “İsrail ile bağlantı”, “ulusal güvenliğe karşı toplanma ve işbirliği” ile “Yüksek Lider’e hakaret” yer alıyor. Ailesinin dava bilgilerine erişimi ve avukat hakkı engellenmiş durumda.

 

Akıbetleri belirsiz

1 Nisan 2026’da evine yapılan baskınlarda Mandana Sotoudeh’in evindeki elektronik cihazlara el koydu. Adli emir olmaksızın gerçekleştirilen operasyonda önce eşi, ardından kendisi annesinin evinde tutuklandı. Gözaltı nedenleri ve şu anki yerleri hakkında resmi açıklama yapılmadı.

25 yaşındaki Mahsa Sotoudeh, 29 Mart 2026’da Şiraz’daki evine düzenlenen baskınla tutuklandı. İstihbarat güçleri evde kapsamlı arama yaptı, tüm elektronik cihazlara el koydu. Tutuklanmasının üzerinden günler geçmesine rağmen suçlama, gerekçe veya gözaltı yeri hâlâ açıklanmadı. HABER MERKEZİ