İmralı’da durum endişe verici

Dosya Haberleri —

15 Kasım 2022 Salı - 20:00

 Louis Lemkow

Louis Lemkow

İmralı'ya gitmek için başvuru yapan Avrupalı hukukçular ve bilim insanları arasında yer alan Profesör Louis Lemkow Özgür Politika’nın sorularını yanıtladı.

  • Abdullah Öcalan’ın durumu ve Türkiye’de yaşanan hukuksuzluklar karşısında derin endişe içinde olduklarını söyleyen Profesör Louis Lemkow, "Adalet Bakanlığı’na bir mektup yazdık, eleştirilerimizi ilettik. Bunların hiçbirinin bir demokraside kabul edilemez olduğunu bildirdik" dedi.
  • İmralı’yı ziyaret eden CPT'den bir açıklama yapmalarını beklediklerini kaydeden Lemkow, "Biz bu raporun bir an önce yayınlanması için baskı kurmaya devam edeceğiz. Burada durumun ne olduğu gayet açık ve ben CPT’nin de bunu ortaya koymasını bekliyorum" diye vurguladı.

ERDOĞAN ALAYUMAT/İSTANBUL

Uluslararası Komplo ile 15 Şubat 1999 yılında Türkiye’ye teslim edilen Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan, 23 yıldan bu yana İmralı Ada Hapishanesi'nde ağır tecrit altında. 2011 yılına kadar düzenli olmasa da avukatları ile görüşebilen Öcalan, 2011 yılından 2019 yılına kadar avukatları ile görüştürülmedi. ‘Çözüm Süreci'nin başlaması ile birlikte hem devlet heyetleri hem de siyasi heyetler dışında aile görüşü gerçekleşse de İmralı kapıları Öcalan’ın avukatlarına kapalıydı. Çözüm Süreci'nin AKP’li Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan tarafından bitirilmesinden sonra İmralı kapıları hem ailesine hem de heyetlere kapatıldı. 2016 yılında içinde milletvekillerinin de bulunduğu onlarca Kürt siyasetçinin başlattığı açlık grevi sonucunda kardeşi, Mehmet Öcalan, İmralı’ya giderek Öcalan ile kısa bir görüşme gerçekleştirdi. Bu görüşmeden sonra 2019 yılına kadar İmralı’da her hangi bir görüşme gerçekleşmediği gibi tecrit koşulları daha da ağırlaştırıldı.

Öcalan'dan 19 aydır haber alınamıyor

2018 yılında Demokratik Toplum Kongresi (DTK) Eşbaşkanı Leyla Güven öncülüğünde başlayan ve 200 gün süren açlık grevlerinden sonra İmralı kapıları uzun yıllar sonra avukatlarına açıldı. 2019 yılında 5 avukat görüşmesi gerçekleştikten sonra İmralı kapıları yeniden kapandı. Öcalan en son 25 Mart 2021 yılında kardeşi Mehmet Öcalan ile yaptığı telefon görüşmesinden sonra kendisinden 19 aydır haber alınamıyor.

Öcalan ile görüşme başvuruları

Ağır tecrit altında olan Öcalan’ın fiziki özgürlüğü için Türkiye ve dünya çapında çeşitli kampanyalar yürütülüyor. Bu çalışmalar kapsamında geçtiğimiz günlerde Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan ile İmralı’da rehin tutulan diğer tutsaklar Veysi Aktaş, Hamili Yıldırım ve Ömer Hayri Konar ile görüşmek için Türkiye’ye gelen Avrupalı hukukçular ve bilim insanları İmralı’ya gitmek için Türk Adalet Bakanlığı'na başvuru yaptı. 

Heyette yer alan Avrupa Demokrasi ve Dünya İnsan Hakları için Avukatlar Birliği (ELDH) Yönetim Kurulu Üyesi ve aynı zamanda Barselona Otonom Üniversitesi Çevre Bilimleri ve Teknoloji Enstitüsü’nde öğretim görevlisi olan Emeritus Profesör Louis Lemkow Özgür Politika’nın sorularını yanıtladı.

Kısaca sizi tanıyabilir miyiz?

Uzun yıllardır insan hakları mücadelesinde yer alıyorum. Elbette Türkiye bu konuda merkezi çalışma alanlarımdan biri. Katalonya’da yaşadığımız problemler sizin Türkiye’deki yasal sistem ve pratikler karşısında yaşadıklarınıza oldukça benziyor.

Öcalan'ın ağır tecrit altında tutulduğu İmralı’ya gitmek için başvuruda bulunan heyette yer alıyorsunuz. Öncelikle neden bu girişim içerisinde yer aldığınızı öğrenebilir miyiz?

ELDH önde gelen bir insan hakları ve öncü bir hukuk örgütü. Ben de ELDH’in yönetim kurulu üyesi olarak buraya geldim. Çünkü Türkiye’deki adalet sisteminden dolayı endişe duyuyoruz. Adalet adil, tarafsız ve bağımsız bir yargı demektir, fakat Türkiye’deki durum bu değil. Türkiye’de uygulanan tutuklu yargılama süreci hiçbir demokratik standarda uymuyor ve bunu kesinlikle kabul edilemez buluyoruz. Bu nedenle buradayız.

Peki, Türkiye'deki girişimlerinizden aldığınız bir sonuç var mı? İmralı için yaptığınız başvurudan olumlu ya da olumsuz bir yanıt aldınız mı?

İmralı Hapishanesi'nde tutulan Abdullah Öcalan’ın durumu ve Türkiye’de yaşanan hukuksuzluklar karşısında derin endişe içindeyiz. Bununla ilgili olarak Adalet Bakanlığı’na bir mektup yazdık. Bu mektupta tutuklu yargılamaları, tutukluların avukatlarına erişme hakkının ihlaline, bazen dış dünya ile tamamen iletişimlerinin koparılmasına dair eleştirilerimizi ilettik. Bunların hiçbirinin bir demokraside kabul edilemez olduğunu bildirdik. Ayrıca İmralı’da bir görüşme yapmayı talep ettik. Ancak henüz bu talebimize olumlu ya da olumsuz bir yanıt almış değiliz.

Eğer talepleriniz Türk Adalet Bakanlığı tarafından kabul edilir ve İmralı’ya giderseniz, sonrasında nasıl bir süreç bizleri bekliyor olacak?

Abdullah Öcalan ile direk iletişim kurmak istiyoruz. Avukatların İmralı’ya ziyaret gerçekleştirebilmesi gerekiyor, en temel talebimiz bu. Avukatların müvekkilleri kim olursa ve neyle suçlanıyor olursa olsun müvekkilleri ile görüşme hakları vardır. Fakat Türkiye’de pek çok tutuklu avukatlarıyla görüşme noktasında sıkıntılar yaşıyor bu kabul edilemez. İlk olarak 10 yıl ve daha fazlasını tutuklu yargılanarak geçirmiş herkesin serbest bırakılmasını talep ediyoruz. Sırf müvekkilleri ‘terörizm’ ile yargılanıyor diye avukatları da ‘terörizm’ ile suçlayamazsınız. Avukatlara bu şekilde muamele edilmesi kabul edilemez. Girişimlerimiz sonucunda bunun son bulmasını bekliyoruz. Çeşitli insan hakları örgütleri ve resmi pek çok kurum İmralı’da yaşanan uygulamaları kınayan açıklamalar yayınladı. Ayrıca Avrupa Konseyi (AK) Parlamenter Meclisi de Türkiye’deki yargı sistemine dair oldukça eleştirel gözlemlerini paylaştı. Bunlara dair Türk yetkilileri hiçbir adım atmadı. Biz, Türk yetkililerinden acilen bu adımları atmalarını ve Türkiye’nin de üyesi olduğu Avrupa Konseyi dahil pek çok uluslararası kurum tarafından verilmiş resmi kararlara uygun hareket etmelerini bekliyoruz. Bu onların resmi olarak yükümlü oldukları bir şey.

Abdullah Öcalan en son 25 Mart 2021’de kardeşiyle telefonla, 7 Ağustos 2019 tarihinde ise avukatlarıyla görüşebildi. Kendisinden 19 ayı aşkın süredir haber alınamıyor. Söz konusu tecride ilişkin değerlendirmeniz nedir?

Başta İmralı’da yaşanan bu kadar ağır tecrit koşullarını kabul edilemez buluyorum ve bunu ciddi şekilde kınadığımı söylemekten başka ne söyleyebilirim bilmiyorum. Bu kesinlikle kabul edilemez. Böylesi bir muameleyi meşrulaştırmanın hiçbir mazereti olamaz. 

Bu durumdan sorumlu çevreler örneğin CPT, buna karşı rolünü oynuyor mu?

İmralı’yı ziyaret eden Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi’nin (CPT) bir açıklama yapmalarını tabii ki bekliyoruz. Çünkü buraya gelmelerinin sebebi buradaki durumu araştırmak zaten. Eninde sonunda bir rapor yayınlayacaklarına eminim. Ve biz de bu raporun bir an önce yayınlanması için baskı kurmaya devam edeceğiz. Burada durumun ne olduğu gayet açık ve ben CPT’nin de bunu ortaya koymasını bekliyorum. 

İmralı’ya gitme talebi dışında yaptığınız başka başvurular var mı? Bu hukuksuzlukla mücadele etmek için başka ne gibi adımlar atılmalı?

Türkiye’ye gelmeden önce de buradaki dostlarımızdan, avukatlardan adaletin normal standartlarınca kabul edilemez olan pek çok sorunu duymuştuk. Adaletin temeli adil olmaktır ama bu ülkedeki adalet kurumlarının hiçbiri adil davranmıyor ve hepsi aşırı derecede siyasileşmiş. Buradaki davalara ben olsam yasal dava demem, siyasi dava derim. Adil ve tarafsız olmak mı? Tarafsız hakimleriniz yok. Bağımsız hakimleriniz yok.  Tamamıyla ve ciddi derecede buna karşıyız. Dışarıdan gelen aktörler olarak buraya müdahale etmek tabii bizler için her zaman çok zor. Yapmak istediğimiz şey buradaki yetkililer üzerinde baskı kurmak ve bu durumu Türk hükümetinin üzerinde baskı kurabilecek uluslararası kurumlara bildirmek. Ama Türk hükümeti kimseyi dinlemiyor ve harekete geçmiyor. Bu gerçek bir sorun. Ama en iyi yapabileceğimiz şey bu. Türkiye’nin bu zamana kadar yayınlanmış bir dizi karar metnine uygun davranması için ısrarcı olabilecek uluslararası kurumlar üzerinde bu yönde baskı kurmak. Ama söylemem gerekiyor ki elde ettiğimiz sonuçlar tam bir hayal kırıklığı.