Seçimler her derde deva mı?

Dosya Haberleri —

2 Mayıs 2021 Pazar - 22:00

  • İran Nükleer anlaşmadan çekilme, ekonomik ambargo, yüksek işsizlik, idamlar ve düşüncelerinden dolayı ağır cezalara çarptırılanların tartışıldığı bir ortamda Cumhurbaşkanlığı seçimlerine gidiyor. Asker kökenlilerin ekonomiden sonra siyasete de hakim olacağı konuşuluyor. İran Cumhurbaşkanlığı seçimlerini ve olası sonuçlarını İran uzmanı gazeteci Omer Hujebri gazetemize değerlendirdi.

 

OMER HUJEBRİ

İran  18 Haziran’ında halkı sandık başına götürerek seçimleri yapmayı ve onüçüncü defa Cumhurbaşkanını seçmeyi planlıyor. İran Anayasasına göre, Cumhurbaşkanı; “Dindar siyaset adamları (recal-i siyasi) arasından ve şu vasıfları haiz kişilerden seçilmesi gerekiyor. İran kökenli olmak; İran uyruklu olmak; idare ve tedbir kabiliyetlerine sahip olmak (müdir ve müdebbir); temiz bir geçmişi olan güvenilir ve takva sahibi bir kişi olmak; İran İslam Cumhuriyeti’nin temel prensiplerine ve ülkenin resmî mezhebine inanmak (yani Şii)” olmalı. Cumhurbaşkanlığı seçimleri her 4 senede bir yenileniyor ve her cumhurbaşkanı ancak iki dönem üst üste yetki alabiliyor. Bir de 40 yaş sınırlandırması var.  
Günümüze kadar İran’da: Ebul-Hasan Beni Sadr, Muhammed Ali Recayi, Ali Hamaneyi, Ali Ekber Haşimi Rafsancani, Seyid Muhammed Hatemi, Mahmud Ahmedinejad ve Hasan Ruhani cumhurbaşkanı oldular. İran İslam Cumhuriyetinin ilk  cumhurbaşkanı olan Beni Sadr döneminin ikinci yılında İran’dan kaçtı ve şimdi Avrupa’da yaşıyor. Yine Beni Sadr’ın ardı sıra seçilen Muhammed Ali Recayi ise göreve geldiği yıl içerisinde suikast sonucu öldü. İran’ın geri kalan her 5 Cumhurbaşkanı da iki dönem üst üste görev yaptı.  
İran’da Cumhurbaşkanı hem devlet başkanı hem de kabinenin başıdır, bunun için de İran’da bir başbakanlık kurumu yoktur. Cumhurbaşkanı başbakan gibi hareket eder ve bazı kurum başkanlarının yönetilmesi ile kendine tanınan yetkiler dahilinde İran yürütmesinin kendisidir.