Hawar/Feryat’ın üç tarihi

Selim FERAT yazdı —

17 Mayıs 2022 Salı - 08:47

  • Türkçe’den arındırılmış bir bilinç, sömürgeciliğe mesafede duran kurtarılmış hafızaya, sistemle arasına mesafe koyan bireye denk düşer.

Kürt Dili Bayramı kutlanıyor.

Kutlamak ile kurtuluşu aynı resim karelerine yerleştirmek istiyorum.

Yeni bir sosyalizasyon için, dil belirleyici rol oynuyor.

Pazar’ın kaderini meta/para, ruhun kaderini dil tayin ediyor.

Psikolojik tedavilerde ana dil tercih edilir.

Bir yaşındayken duyduğunuz, tanımlamadığınız bir sedanın/kelimenin, uzun yıllar sonra psikolojinizde yeni bir ivme kazandırabileceğini, ben de kırkından sonra öğrendim.

Buna sistem terapisinde: "sistem, bilinç altından daha da derindedir" gibi bir tanım yapıldığında, benim de bilinç altından daha da derinde, adını koyamadığım birçok kelime ve cümle hareketlendi.

Sonra, küçük yaşlardayken, Kürt dilinin "mağaralarda konuşulduğu"na dair iddiaları ve bu iddiaların sahiplerinin, Türkler’den daha Türk, Kürtler olduğunu hatırladım.

"İşgalden kurtarılmış bölgeler" kavramını sempatik buluyorum.

İşgalden kurtarılmış beyinler, bana dahada sempatik geliyor.

Türkçe’den arındırılmış bir beyin, Türklerden arındırılmış bir mıntıkadan daha da elzemdir.

Türkçe’den arındırılmış bir bilinç, sömürgeciliğe mesafede duran kurtarılmış hafızaya, sistemle arasına mesafe koyan bireye denk düşer.

Bu tez ve hipotezlerin tercihine ışık tutmak için, Kürt Dil Bayramı’nı borçlu olduğumuz tarihi Kürt alfabesinin mucidi düşünüre atıfta bulunmak istiyorum:

Celadet Bedirxan, 15 Nisan 1941 tarihinde yayınlanan Hawar dergisinde, "Hawar/Feryat‘ın üç tarihi" başlıklı bir makale kaleme almıştı.

Bu makaleyi kaleme alan Hawar’ın editörü Celadet Bedirxan; Xwediyê Hawarê (Hawar/Feryat‘ın sahibi)ydi. 

Bu makalede Bedirxan, birinci tarih olarak, 15 Mayıs 1932 tarihini, Kürtler’in şikayet ve feryat günü olarak betimliyor.

Bu feryadın "onların yüreği ve dilinden, çizgi ve yazı bazında bir veya birkaç sayfaya yansıdığını ve Kürtçe bir derginin oluştuğunu" (Hawar, Sayı 27, S. 688)

Devamla Bedirxan, bu günü, "Kürtler’in (Bedirxan’ın söylemiyle,Kurmancların) tarihinde, toplumsal ve edebi olarak tarihi bir gün olarak" not ediyor.

"Bu günde Kürtler, Kürtçe bir alfabeyle, kendi başına bir alfabeye sahip olduklarının, diğer dillerin alfabelerinin boyunduruğundan…  kurtulduklarının" altını çizmektedir. 

Aynı makalede Bedirxan (Kürtçesini ve Türkçe tercümesini özellikle aktarmak istiyorum):

"Kuro eyb e, şerm e, fehit e. An hinî zimanê xwe bibin, an mebêjin em Kurd in. Bê ziman kurditî ji wer e ne tu rûmet e, ji me re rûreşiyêke, giran e.

Pesn û şabaş û hezar pîroz wan re ko hinî xwendin û nivîsandina  zimanê xwe bûne û bi vi awayî mîtta heyîna xwe xistine bêrika xwe û ji bin bandêra miletê biyanî bi der ketine.

Heyf û xebinet û hezar mixabin, nemaze ji wan re ko bi zimanen din dizanin bixwînin binivîsin û elfebiya zimanê xwe hêj nas nakin“. (a.g.y.)

(Yavrum ayıptır, ya kendi dilinizi öğrenin ya da 'biz Kürt'üz' demeyin. 

Dilsiz bir Kürtlük size hiçbir saygınlık kazandırmaz, bu bizim için büyük bir utançtır. 

Kendi dilleriyle okuma yazmayı öğrenerek varlıklarının anahtarını ceplerine koyanları ve böylece kendilerini yabancıların etkisinden kurtaranları kutluyorum, ne mutlu onlara!

Diğer dillerin alfabeleriyle okuma yazmayı bildikleri halde kendi dillerinin alfabesini henüz tanımayanlara da bin kez yazıklar olsun diyorum)…

Kürtler‘i bitirmek istiyorsanız, dillerini yok edin!

Bunu ilk bilen adam M. Kemal’di

Kürtçe konuşanları "hayvani sesler çıkaran mahluklara" benzeten Cemal Gürsel’di.

Kürtçeyi, Kürtçe TRT yoluyla  "devlet serumuna" bağlayan, dili Türk boyunduruğunda tutan şimdikileri hepimiz tanıyoruz.

Tekrar etmek istiyorum, dil bayramı, "diğer dillerin alfabelerinin boyunduruğundan kurtulmak" (Bedirxan) anlamına geldiği için, üç tarihi günden biridir. 

Diğer iki günden biri, Hawar dergisinin çıkmaya ara verdiği (18 Ağustos 1935), diğeri ise 15 Nisan 1941, yani Hawar dergisinin tekrar yaşamaya başladığı gündür. Bir farkla, buna Kürtçe Gramer eklenmiş ve Bedirxan bu üç tarihi, Feryadın üç tarihi olarak betimlemiş.

Tümü Kürtçe diline adanmış tarihi günler; bundan dolayı da kutlanıyor, Kürt Dili Bayramı!

 

Selimferat@web.de

paylaş

   

Yeni Özgür Politika

© Copyright 2022 Yeni Özgür Politika | Tüm Hakları Saklıdır.